Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang EU trước áp lực cạnh tranh mới

3 giờ trướcBài gốc

FTA giữa EU – Ấn Độ: Sức ép mới lên cá ngừ Việt Nam

Việc EU và Ấn Độ thúc đẩy hoàn tất Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) song phương được dự báo sẽ tạo ra thay đổi đáng kể trong cán cân cạnh tranh tại thị trường EU, đặc biệt đối với nhóm hàng thủy sản.

Theo đó, FTA này dự kiến đưa thuế nhập khẩu của EU về 0% đối với nhiều nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Ấn Độ, trong đó có các sản phẩm hải sản hiện đang chịu mức thuế lên tới khoảng 26%. Đồng thời, EU cũng tuyên bố sẽ loại bỏ hoặc cắt giảm thuế quan trên quy mô lớn đối với tổng giao dịch hàng hóa hai chiều nhằm tạo động lực thương mại và đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Với ngành cá ngừ, điểm cạnh tranh then chốt thường nằm ở giá thành sau thuế của các dòng loin cá ngừ đông lạnh, loin cá ngừ hấp đông lạnh – nguyên liệu cho chế biến, đóng hộp – cùng sản phẩm cá ngừ đóng hộp hoàn chỉnh. Đây là những phân khúc đặc biệt nhạy cảm với chênh lệch thuế chỉ vài phần trăm.

Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang EU đối mặt với áp lực cạnh tranh từ Ấn Độ.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam cho biết, hiện Việt Nam đã có Hiệp định Thương mại Tự do với EU (gọi tắt EVFTA), trong đó cá ngừ là một nhóm hàng được thiết kế lộ trình giảm thuế và có hạn ngạch ưu đãi thuế (TRQ). Cụ thể, cá ngừ đóng hộp được hưởng hạn ngạch miễn thuế 11.500 tấn/năm và một số dòng loin/thịt cá ngừ có lộ trình giảm thuế về 0% theo thời gian.

Tuy nhiên, lợi thế EVFTA phát huy mạnh nhất khi các đối thủ vẫn chịu thuế theo tối huệ quốc (MFN) tương đối cao. Khi Ấn Độ có FTA với EU và được đưa nhiều dòng thủy sản về 0%, “khoảng cách ưu đãi” giữa Việt Nam và Ấn Độ tại EU sẽ thu hẹp.

“Do đó, đơn hàng dễ dịch chuyển sang nhà cung cấp có giá tốt hơn trong cùng phân khúc. Áp lực giảm giá lên sản phẩm cá ngừ Việt Nam tăng, nhất là với các đơn hàng gia công, loin cá ngừ, cá ngừ đóng hộp… Lợi thế ưu đãi thuế quan theo hạn ngạch 11.500 tấn cá ngừ đóng hộp của Việt Nam có thể giảm giá trị tương đối, do người mua tại EU có thêm lựa chọn được ưu đãi tương tự hoặc gần tương tự từ Ấn Độ”, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam nhận định.

Áp lực từ tuân thủ và tái cấu trúc nguồn cung

Trong thương mại cá ngừ vào EU, thuế quan chỉ là một phần của bài toán cạnh tranh. Phần còn lại nằm ở yêu cầu tuân thủ, truy xuất nguồn gốc và rủi ro pháp lý, đặc biệt là các quy định liên quan đến chống khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU).

Thời gian qua, Việt Nam vẫn đang nỗ lực phối hợp với phía EU để hướng tới gỡ “thẻ vàng” IUU do Ủy ban châu Âu áp dụng. Trong bối cảnh cạnh tranh về thuế ngày càng gay gắt do Ấn Độ được ưu đãi 0%, bất kỳ “độ vênh rủi ro” nào trong đánh giá của nhà nhập khẩu EU cũng có thể trở thành yếu tố khiến họ tái cơ cấu nguồn cung. Nếu hai nhà cung cấp có mức thuế tương đương, nhà mua EU sẽ ưu tiên bên có hồ sơ tuân thủ “sạch” hơn và ít rủi ro hơn về pháp lý.

Ấn Độ có lợi thế lớn về nguồn nguyên liệu và khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng cá ngừ phục vụ chế biến. Khi thuế nhập khẩu thủy sản vào EU được kéo về 0%, quốc gia này có thể gia tăng sức cạnh tranh ở những nhóm hàng mà Việt Nam đang đẩy mạnh nhờ EVFTA, như loin cá ngừ đông lạnh, loin cá ngừ hấp đông lạnh – nguyên liệu cho đồ hộp, cũng như một phần sản phẩm chế biến.

Điều này cho phép các nhà nhập khẩu EU trong ngắn hạn “đa dạng hóa” nguồn cung để tối ưu giá và giảm rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng. Hệ quả là các nhà cung cấp hiện hữu, trong đó có Việt Nam, có thể bị thu hẹp thị phần nếu không kịp thời điều chỉnh chiến lược.

“Nếu FTA giữ EU và Ấn Độ triển khai đúng lộ trình, giai đoạn 2026 – 2027 sẽ là thời điểm các nhà nhập khẩu EU tái cấu trúc nguồn cung và các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn để giữ thị phần tại khối thị trường này. Do đó, doanh nghiệp cần phải xây dựng các chiến lược phù hợp ngay từ bây giờ”, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam khuyến nghị.

Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ đạt 924 triệu USD, giảm 7% so với năm 2024. Sự sụt giảm trong kim ngạch xuất khẩu cá ngừ cho thấy sự phân hóa rõ nét theo thị trường và theo nhóm sản phẩm: Mỹ vẫn thị trường lớn nhất thì giảm sâu, trong khi EU và CPTPP tăng.

Diệu Linh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/xuat-khau-ca-ngu-viet-nam-sang-eu-truoc-ap-luc-canh-tranh-moi-442972.html