Xuất khẩu chịu sức ép logistics vì xung đột Trung Đông

3 giờ trướcBài gốc

Doanh nghiệp xuất khẩu đối mặt áp lực kép

Những ngày gần đây, lãnh đạo Công ty CP May mặc Dony liên tục theo dõi tình hình vận chuyển các lô hàng xuất khẩu sang Jordan - thị trường chiếm gần 20% tổng kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp và được duy trì ổn định gần một thập kỷ qua.

Hàng may mặc từ Việt Nam sang Jordan chủ yếu quá cảnh qua khu vực biển Đỏ, một trong những tuyến hàng hải chịu tác động trực tiếp nếu căng thẳng tại Trung Đông leo thang. Doanh nghiệp vì vậy đang làm việc chặt chẽ với các đối tác logistics để cập nhật diễn biến tuyến tàu và khả năng thay đổi hải trình.

Theo đại diện doanh nghiệp, trong những giai đoạn bất ổn trước đây, thời gian vận chuyển từng tăng từ khoảng một tháng lên tới 3 - 4 tháng. Cước vận chuyển container 40 feet cũng có lúc tăng từ khoảng 1.500USD lên 5.000USD, chưa kể các khoản phụ phí phát sinh.

Bộ Công Thương vừa đề nghị các hiệp hội đánh giá tác động xung đột Trung Đông tới xuất khẩu. Ảnh: TL

Ngoài chi phí vận tải, doanh nghiệp còn phải gánh thêm nhiều khoản phí khác như phụ phí bảo hiểm chiến tranh, phụ phí chuyển hướng hành trình hoặc chi phí lưu kho nếu tàu bị chậm.

Với ngành dệt may - lĩnh vực có vòng đời sản phẩm ngắn và phụ thuộc nhiều vào yếu tố mùa vụ, chậm trễ trong vận chuyển có thể gây thiệt hại lớn. Theo doanh nghiệp, chỉ cần chậm 2 - 3 tuần đã có thể lỡ mùa bán hàng. Nếu thời gian giao hàng kéo dài vài tháng, toàn bộ chu kỳ kinh doanh của khách hàng có nguy cơ bị phá vỡ. Khi đó, thiệt hại không chỉ nằm ở chi phí logistics tăng thêm mà còn ở nguy cơ mất đơn hàng và mất thị trường.

Ngoài ra, dệt may còn chịu rủi ro từ biến động giá dầu. Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cho biết, nếu giá dầu tăng, hàng loạt chi phí đầu vào sẽ tăng theo, nhất là các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ như xơ, sợi tổng hợp. Trong khi đó, dòng sản phẩm sợi tổng hợp hiện chiếm khoảng 40 - 45% cơ cấu sản xuất của ngành.

Không riêng dệt may, nhiều ngành xuất khẩu chủ lực khác cũng chịu áp lực tương tự. Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam (VLA) cho biết các lĩnh vực như da giày, đồ gỗ, điện tử và nông sản đều đang chịu tác động từ biến động vận tải quốc tế.

Trong đó, ngành gỗ vốn phụ thuộc nhiều vào vận tải biển đường dài được đánh giá là một trong những lĩnh vực dễ bị tổn thương nhất khi chi phí vận chuyển biến động. Theo doanh nghiệp trong ngành, khi các hãng tàu buộc phải thay đổi hải trình hoặc áp dụng phụ phí rủi ro chiến tranh, chi phí vận tải có thể tăng từ 30 - 50%. Tổng chi phí logistics của doanh nghiệp theo đó có thể tăng thêm 15 - 25%.

Trung Đông giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống vận tải toàn cầu. Phần lớn hàng hóa xuất khẩu từ châu Á sang châu Âu và châu Phi đều đi qua các tuyến hàng hải trọng yếu như biển Đỏ, kênh đào Suez và eo biển Hormuz. Khi các điểm trung chuyển này bất ổn, mạng lưới vận tải liên lục địa có thể bị xáo trộn, kéo theo chi phí và thời gian giao hàng tăng mạnh.

Với Việt Nam, nơi phần lớn hàng hóa xuất khẩu sang EU, Trung Đông và châu Phi đi qua các tuyến này, tác động dây chuyền là khó tránh khỏi. Ông Trần Chí Dũng, Tổng Thư ký VLA, nhận định căng thẳng Trung Đông khiến doanh nghiệp xuất khẩu phải chịu áp lực kép: chi phí logistics tăng nhưng vẫn phải bảo đảm tiến độ giao hàng theo hợp đồng. Nếu chi phí vận tải tăng thêm 20 - 40%, lợi nhuận của doanh nghiệp có thể bị bào mòn đáng kể.

Cần chuẩn bị kịch bản dài hạn

Ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam, cho biết, để ứng phó, các doanh nghiệp trong ngành tập trung tính toán lại kế hoạch sản xuất và dòng tiền. Một mặt, doanh nghiệp làm việc với ngân hàng để cơ cấu tài chính, đồng thời tìm phương án vận chuyển phù hợp trong trường hợp tuyến qua Trung Đông bị ảnh hưởng. Mặt khác, tiến hành rà soát toàn bộ hoạt động nội tại để tiết giảm chi phí, bù đắp phần chi phí đội lên.

Tuy nhiên, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị ngày càng khó lường, chuyên gia cho rằng doanh nghiệp xuất khẩu cần chuẩn bị các kịch bản ứng phó dài hạn. Theo ông Trần Chí Dũng, Chủ tịch VLA, trước hết doanh nghiệp xây dựng các phương án vận tải thay thế. Theo đó, cần chủ động tìm hiểu các tuyến vận tải khác, ký kết hợp đồng linh hoạt hơn với các hãng tàu và có thể chia nhỏ lô hàng khi cần thiết để giảm rủi ro.

Giải pháp thứ hai là tăng cường số hóa chuỗi cung ứng. Không chỉ dừng ở thương mại điện tử, doanh nghiệp cần số hóa toàn bộ quy trình từ đặt hàng, vận chuyển, lưu kho đến thanh toán. Dữ liệu minh bạch và cập nhật theo thời gian thực sẽ giúp doanh nghiệp dự báo tốt hơn và phản ứng nhanh hơn trước biến động thị trường.

Ngoài ra, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm cũng được xem là hướng đi quan trọng. Khi chi phí logistics tăng, những sản phẩm có giá trị cao sẽ giúp doanh nghiệp bù đắp tốt hơn phần chi phí phát sinh.

Ở góc độ quản lý nhà nước, Bộ Công Thương cũng đã có những động thái nhằm theo dõi và giảm thiểu tác động của căng thẳng địa chính trị tới hoạt động xuất khẩu. Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) vừa đề nghị các hiệp hội ngành hàng rà soát, đánh giá tác động của xung đột tại Trung Đông đối với hoạt động xuất nhập khẩu của từng lĩnh vực.

Theo cơ quan này, căng thẳng tại khu vực đang khiến nhiều quốc gia đóng cửa không phận, trong khi một số hãng vận tải biển buộc phải thay đổi tuyến vận chuyển. Những diễn biến này có thể làm gián đoạn logistics, tăng chi phí vận chuyển và ảnh hưởng đến tiến độ giao thương quốc tế. Để chủ động ứng phó, Bộ Công Thương đề nghị các hiệp hội ngành hàng xác định những khó khăn có thể phát sinh, đồng thời đề xuất giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp và tìm kiếm nguồn cung nguyên liệu thay thế khi cần thiết.

Cơ quan quản lý cũng cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các hiệp hội và doanh nghiệp để theo dõi sát diễn biến thị trường, nhằm kịp thời đưa ra các biện pháp ứng phó phù hợp trong bối cảnh thương mại toàn cầu ngày càng chịu nhiều tác động từ các yếu tố địa chính trị.

Hà Lan

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/xuat-khau-chiu-suc-ep-logistics-vi-xung-dot-trung-dong-10408586.html