Nhiều mặt hàng lạc quan vào “câu lạc bộ” 10 tỷ USD
Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải thông tin, để đạt mục tiêu xuất khẩu trên 500 tỷ USD, các ngành sản xuất chủ lực đã đề ra những kế hoạch hết sức tham vọng. Đơn cử dệt may, sau khi về đích 46 tỷ USD trong năm 2025, ngành này đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm nay khoảng 50 tỷ USD, tăng hơn 9% trên nền tảng tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA).
Dây chuyền sản xuất của Công ty TNHH may xuất khẩu DHA (TP Hà Nội). Ảnh: Ngọc Ánh
Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas) Vũ Đức Giang cho rằng, đây không phải là con số mang tính ngắn hạn, mà là kết quả của quá trình tái cấu trúc được triển khai đồng bộ trong nhiều năm qua. Quan trọng nhất là ngành dệt may đang từng ngày nâng cao năng lực chuỗi cung ứng trong nước, gia tăng tỷ lệ nội địa hóa và khai thác hiệu quả các FTA, qua đó cải thiện vị thế của DN Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu. Ngành dệt may xác định mục tiêu phát triển ngành không chỉ dừng ở con số kim ngạch xuất khẩu, mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái dệt may hiện đại, có khả năng tự chủ cao và gắn với phát triển bền vững.
Tương tự, với ngành hàng rau quả, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam Đặng Phúc Nguyên cho biết, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 8,6 tỷ USD, tăng 20% so với năm trước và là một năm thành công rực rỡ, xác lập vị thế mới cho rau quả cũng như nông sản Việt Nam. Dự báo năm nay xuất khẩu rau quả có thể cán mốc 9,5 - 10 tỷ USD.
Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam Nguyễn Nam Hải phấn khởi thông tin, xuất khẩu cà phê năm 2025 đạt kỷ lục 9 tỷ USD, tăng 59% so với 2024. Trong 3 năm liên tiếp, giá cà phê thế giới luôn ở mức cao là chìa khóa giúp ngành đạt được những cột mốc lịch sử về kim ngạch xuất khẩu. Nhờ giá cao nên nông dân đẩy mạnh chăm bón, tái canh bằng những giống mới chất lượng cao. Vì vậy, dự báo trong năm nay năng suất tiếp tục gia tăng khoảng 5 - 10%.
Đáng chú ý ngành điện tử, máy tính và linh kiện trong năm qua kim ngạch xuất khẩu đạt 107,7 tỷ USD, chiếm gần 23% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng hơn 48% so với năm 2024. Đây cũng là nhóm hàng có kim ngạch xuất khẩu cao nhất trong các ngành xuất khẩu chủ lực. Nếu gộp thêm các nhóm hàng liên quan như điện thoại và linh kiện, tổng kim ngạch xuất khẩu thiết bị điện tử và linh kiện ước đạt 164,4 tỷ USD và dự báo tiếp tục tăng tích cực trong năm nay.
Nhiều lợi thế và dư địa tăng trưởng
Giới chuyên gia cho rằng, để hiện thực hóa các mục tiêu trên, các ngành hàng cần giải quyết một số thách thức nội tại. Chẳng hạn, với dệt may xuất khẩu, dự báo tổng cầu thế giới năm 2026 không giảm, song áp lực giảm giá và yêu cầu chia sẻ thuế sẽ gia tăng. Trong khi đó, đơn hàng xuất khẩu ngày càng nhỏ hơn, yêu cầu chất lượng cao hơn, vòng đời sản phẩm ngắn hơn… đòi hỏi DN phải tăng tốc độ xử lý và tổ chức sản xuất linh hoạt hơn.
Mặt hàng sầu riêng đóng vai trò chủ lực trong ngành hàng rau quả xuất khẩu. Ảnh minh họa
Đối với xuất khẩu nông sản, các chuyên gia khuyến cáo, DN và nông dân phải coi mã số vùng trồng là “yêu cầu sống còn”, tuyệt đối không gian lận. Bên cạnh đó, cần sự can thiệp mạnh tay của cơ quan quản lý để loại bỏ các đơn vị vi phạm. Các DN cần bắt tay chặt chẽ với hợp tác xã để kiểm soát vùng nguyên liệu ngay từ đầu, tránh tình trạng tranh mua, tranh bán phá giá thị trường.
Theo ông Đặng Phúc Nguyên, một điểm đáng chú ý khác là sự chuyển dịch thị trường. Dù Trung Quốc vẫn là thị trường số 1 với tỷ trọng trên 60% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản, nhưng năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng bứt phá ở các thị trường khó tính như Mỹ tăng 52%, Hà Lan, Đức và khu vực ASEAN. Do đó, bên cạnh sầu riêng, ngành rau quả kỳ vọng 2026 sẽ là năm bùng nổ của các mặt hàng mới được khơi thông thị trường như dừa tươi, bưởi (nếu hoàn tất nghị định thư với Trung Quốc) và các sản phẩm chế biến sâu.
Đánh giá về mục tiêu 500 tỷ USD xuất khẩu trong năm 2026, chuyên gia kinh tế, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp Viện Nghiên cứu kinh tế và thương mại quốc tế (Đại học Kinh tế quốc dân) lạc quan nhận định: Việt Nam đang có nhiều yếu tố thuận lợi và dư địa tăng trưởng lớn.
Các ngành hàng xuất khẩu chủ lực tiếp tục tăng trong bối cảnh dòng chảy thương mại toàn cầu biến động với nhiều yếu tố bất định. Điện tử, thiết bị và linh kiện, máy móc cho đến ngành truyền thống như dệt may, da giày, nông - lâm - thủy sản… đều có chuyển biến tích cực, ngày càng chứng tỏ phong độ rất tốt. Trong đó, yếu tố thuận lợi nhất là việc Việt Nam đã ký kết nhiều FTA với các thị trường lớn.
Điều không thể phủ nhận là hoạt động xuất khẩu của Việt Nam đang phụ thuộc khá lớn vào khu vực FDI (đầu tư nước ngoài), song trong năm qua, chúng ta đã chứng kiến điểm sáng có chiều sâu trong cơ cấu xuất khẩu là nhóm hàng nông sản, thủy sản vươn lên ngoạn mục. Mặt khác, sự tăng trưởng hàng xuất khẩu Việt Nam tại các thị trường có bảo hộ thương mại bằng thuế quan chứng tỏ vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu đã và đang được khẳng định. Điều cần lưu ý là phải tăng nâng tỷ lệ nội địa hóa hàng xuất khẩu.
PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp Viện Nghiên cứu kinh tế và thương mại quốc tế (Đại học Kinh tế quốc dân)
Ngọc Ánh