Đáng chú ý, thị trường Trung Quốc tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, trong khi sầu riêng khẳng định vị thế là mặt hàng chủ lực, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của toàn ngành.
Theo số liệu từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam, riêng từ đầu tháng 3 đến ngày 20/3/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần 483 triệu USD, tăng hơn 37% so với tháng trước và tăng nhẹ 1,2% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 3 tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu toàn ngành đạt gần 1,48 tỷ USD, bình quân khoảng 500 triệu USD/tháng.
Xét theo thị trường, Trung Quốc tiếp tục là đối tác lớn nhất của rau quả Việt Nam. Trong hai tháng đầu năm, xuất khẩu sang thị trường này đạt hơn 538 triệu USD, tăng 76% so với cùng kỳ và chiếm hơn 54% thị phần.
Sự cải thiện của hạ tầng giao thông, đặc biệt là các tuyến cao tốc, đã góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, nâng cao năng lực xuất khẩu. Đứng thứ hai là Hoa Kỳ với kim ngạch gần 79,5 triệu USD, chiếm khoảng 8% thị phần. Tiếp theo là Hàn Quốc và Nhật Bản, với giá trị lần lượt hơn 42,7 triệu USD và khoảng 35 triệu USD.
Đáng chú ý, nhiều thị trường ghi nhận mức tăng trưởng đột biến như Malaysia (tăng 197%), Đức (183%) và Hà Lan (155%), cho thấy xu hướng đa dạng hóa thị trường ngoài khu vực châu Á.
Sầu riêng là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành rau quả. Ảnh: Đỗ Phong
Ở chiều ngược lại, nhập khẩu rau quả trong tháng 3 đạt gần 196 triệu USD, tăng nhẹ 1% so với tháng trước nhưng giảm 2% so với cùng kỳ. Lũy kế quý I, nhập khẩu đạt 761,4 triệu USD, tăng 25,7%. Như vậy, ngành rau quả vẫn duy trì trạng thái xuất siêu.
Trong bức tranh chung của ngành, sầu riêng tiếp tục là điểm sáng nổi bật khi duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Trong tháng 2-2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt gần 29 triệu USD, tăng 34% so với cùng kỳ năm trước, trong đó riêng thị trường Trung Quốc đạt 26 triệu USD, tăng tới 186%.
Tính chung hai tháng đầu năm, xuất khẩu sầu riêng đạt 146 triệu USD, tăng 177% so với cùng kỳ. Trung Quốc vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất, với kim ngạch 135 triệu USD, tăng 398% và chiếm hơn 92% tổng xuất khẩu sầu riêng của Việt Nam.
Ngoài Trung Quốc, nhiều thị trường khác như Mỹ, Hồng Kông, Canada dù quy mô còn nhỏ nhưng ghi nhận tăng trưởng tích cực. Một số thị trường mới cũng có mức tăng đáng chú ý như Hàn Quốc (303%), Papua New Guinea (266%), Mỹ (243%), Úc (68%), Canada (34%) và Nhật Bản (31%).
Năm 2025, xuất khẩu rau quả đạt khoảng 8,6 tỷ USD, trong đó sầu riêng đóng góp gần 4 tỷ USD, chiếm 40–45% tổng kim ngạch toàn ngành.
Bước sang năm 2026, mặt hàng này tiếp tục được xác định là ngành hàng chiến lược. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả tích cực, ngành sầu riêng đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là các rào cản kỹ thuật ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu. Các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng đang trở thành yếu tố then chốt.
Thực tế cho thấy, một số lô hàng đã gặp rủi ro do không đáp ứng tiêu chuẩn, phản ánh những hạn chế trong quản lý chuỗi sản xuất. Đáng lo ngại là nguy cơ nhiễm kim loại nặng như Cadimi – chất có thể tích tụ trong đất, nước và cây trồng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm.
Các chuyên gia cho rằng, để phát triển bền vững, cần kiểm soát chặt chẽ từ khâu quy hoạch vùng trồng, giám sát môi trường đất – nước, đến xây dựng bản đồ rủi ro. Đồng thời, việc áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), tăng cường sử dụng chế phẩm sinh học và giảm phụ thuộc vào hóa chất cũng là hướng đi tất yếu.
Đỗ Minh