Xuất khẩu sang Trung Quốc tăng gần 40%: Cơ hội lớn nhưng không thể chủ quan

3 giờ trướcBài gốc

Thị trường tỷ dân tiếp tục là điểm sáng của xuất khẩu

Số liệu từ Cục Hải quan cho thấy, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc trong tháng 2/2026 giảm 25,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, nếu tính chung hai tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu vẫn đạt 11,02 tỷ USD, tăng tới 39,9% so với cùng kỳ năm trước.

Diễn biến này phần nào phản ánh yếu tố mùa vụ khi tháng 2 trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài, khiến hoạt động thương mại tạm thời chững lại. Song nhìn ở góc độ tổng thể, mức tăng gần 40% trong hai tháng đầu năm là tín hiệu tích cực, cho thấy nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc đối với hàng hóa Việt Nam đang gia tăng.

Cơ cấu xuất khẩu cho thấy các nhóm hàng công nghệ và công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn. Trong đó, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện dẫn đầu với kim ngạch 2,9 tỷ USD, tăng 38,1% so với cùng kỳ, chiếm 26,5% tổng xuất khẩu sang Trung Quốc. Điện thoại và linh kiện đứng thứ hai với 2,34 tỷ USD, tăng tới 61,2%.

Hai tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu sang Trung Quốc đạt 11,02 tỷ USD, tăng tới 39,9% so với cùng kỳ năm trước

Bên cạnh đó, nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng cũng đạt gần 842 triệu USD, tăng 78,4% - mức tăng trưởng rất đáng chú ý trong bối cảnh chuỗi cung ứng khu vực đang có nhiều biến động. Điều này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của Việt Nam trong chuỗi sản xuất công nghiệp tại châu Á.

Không chỉ các mặt hàng công nghiệp, nhóm nông, lâm, thủy sản cũng ghi nhận tăng trưởng mạnh. Xuất khẩu rau quả tăng 75,9%, thủy sản tăng 58,2%, gạo tăng hơn 145%, cà phê tăng trên 100%.

Những con số này cho thấy Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn đối với nông sản Việt Nam. Với lợi thế về vị trí địa lý và nhu cầu tiêu dùng lớn, đây vẫn là thị trường có sức hút đặc biệt đối với doanh nghiệp trong nước.

Đáng chú ý, nhiều sản phẩm nông nghiệp Việt Nam đang từng bước mở rộng thị phần tại thị trường này. Ngoài các mặt hàng truyền thống như rau quả và thủy sản, doanh nghiệp cũng đang đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm như cao su, hạt tiêu hay sắn - những mặt hàng còn nhiều dư địa tăng trưởng.

Cơ hội lớn nhưng thách thức không nhỏ

Sự phục hồi mạnh mẽ của thị trường Trung Quốc được xem là “điểm tựa” quan trọng cho nhiều ngành xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là thủy sản. Trong khi đó, xuất khẩu sang một số thị trường truyền thống như Mỹ lại tăng trưởng chậm do các yếu tố kỹ thuật, thuế quan và nhu cầu tiêu dùng suy giảm. Một số mặt hàng như cá ngừ hay tôm thậm chí ghi nhận mức giảm mạnh trong tháng 2. Điều này khiến Trung Quốc trở thành thị trường thay thế quan trọng để duy trì đà tăng trưởng của ngành.

Thực tế cho thấy nhu cầu tại Trung Quốc đối với nhiều loại thủy sản Việt Nam đang rất lớn, đặc biệt là các sản phẩm tươi sống như tôm hùm, ngao lụa, ốc hương hay cua sống. Chỉ riêng mặt hàng tôm hùm, năm 2025 Việt Nam đã xuất khẩu sang Trung Quốc gần 850 triệu USD - con số cho thấy sức mua đáng kể của thị trường này.

Không chỉ thủy sản, nông sản Việt Nam cũng đang được hưởng lợi từ xu hướng tiêu dùng mới của người dân Trung Quốc. Tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh chóng khiến nhu cầu về thực phẩm chất lượng cao, trái cây nhiệt đới hay các sản phẩm nông nghiệp đặc sản ngày càng lớn.

Nông sản Việt Nam cũng đang được hưởng lợi từ xu hướng tiêu dùng mới của người dân Trung Quốc

Tuy nhiên, bên cạnh cơ hội, thị trường này cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Trong những năm gần đây, Trung Quốc liên tục siết chặt các quy định về truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật và tiêu chuẩn chất lượng đối với hàng nhập khẩu. Điều này buộc doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi phương thức sản xuất, đóng gói và quản lý chuỗi cung ứng nếu muốn duy trì thị phần.

Một thách thức khác là sự cạnh tranh ngày càng gia tăng. Không chỉ Việt Nam, nhiều quốc gia trong khu vực như Thái Lan, Indonesia hay Philippines cũng đang đẩy mạnh xuất khẩu nông sản và thủy sản vào Trung Quốc. Điều này khiến thị trường trở nên cạnh tranh hơn, buộc doanh nghiệp phải nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu.

Bên cạnh đó, việc phụ thuộc quá lớn vào một thị trường cũng tiềm ẩn rủi ro. Trong quá khứ, nhiều mặt hàng nông sản của Việt Nam từng rơi vào tình trạng ùn ứ tại cửa khẩu khi Trung Quốc thay đổi chính sách kiểm soát biên giới hoặc siết chặt tiêu chuẩn nhập khẩu.

Do đó, dù Trung Quốc là thị trường lớn và đầy tiềm năng, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu vẫn là chiến lược quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro.

Hướng đi cho doanh nghiệp Việt

Nhìn tổng thể, xuất khẩu sang Trung Quốc trong hai tháng đầu năm 2026 tăng gần 40% là tín hiệu tích cực cho hoạt động thương mại của Việt Nam. Điều này cho thấy nhu cầu tại thị trường này đang phục hồi mạnh mẽ, đặc biệt đối với các sản phẩm nông sản và công nghiệp chế biến.

Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội, doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ từ phương thức xuất khẩu tiểu ngạch sang chính ngạch, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe.

Bên cạnh đó, việc xây dựng thương hiệu, đầu tư vào công nghệ bảo quản và logistics cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao giá trị xuất khẩu. Khi cạnh tranh ngày càng gay gắt, chỉ những doanh nghiệp có chiến lược dài hạn và năng lực sản xuất ổn định mới có thể đứng vững trên thị trường.

Ở góc độ chính sách, các cơ quan quản lý cần tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp trong việc cập nhật quy định của thị trường Trung Quốc, thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại và mở rộng các cửa khẩu chính ngạch. Đồng thời, việc phát triển hệ thống logistics và hạ tầng thương mại biên giới cũng cần được chú trọng để giảm chi phí và tăng hiệu quả xuất khẩu.

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, Trung Quốc vẫn sẽ là thị trường quan trọng đối với hàng hóa Việt Nam trong thời gian tới. Tuy nhiên, cơ hội chỉ thực sự bền vững khi doanh nghiệp chuyển từ tư duy “bán những gì mình có” sang “sản xuất những gì thị trường cần”.

Nếu tận dụng tốt xu hướng tiêu dùng mới và đáp ứng được các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường, xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc không chỉ duy trì đà tăng trưởng mà còn có thể tạo ra những bước tiến lớn trong chuỗi giá trị khu vực.

Đức Thuận

Nguồn TBNH : https://thoibaonganhang.vn/xuat-khau-sang-trung-quoc-tang-gan-40-co-hoi-lon-nhung-khong-the-chu-quan-178987.html