Xuất khẩu thủy sản quý I tăng tốc, doanh nghiệp xoay trục thị trường

7 giờ trướcBài gốc

Nuôi trồng giữ vai trò trụ cột, xuất khẩu tăng trưởng tích cực

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 3/2026, ngành thủy sản tiếp tục ghi nhận đà phục hồi ổn định, trong đó nuôi trồng giữ vai trò động lực chính. Tổng sản lượng thủy sản cả nước ước đạt 780,7 nghìn tấn, tăng 2,8% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế quý I đạt khoảng 2,18 triệu tấn, tăng 3,2%.

Xuất khẩu thủy sản quý I/2026 đạt 2,62 tỷ USD, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Nuôi trồng thủy sản tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng với sản lượng tháng 3 đạt 495,4 nghìn tấn, tăng 6,1%. Tính chung 3 tháng đầu năm, sản lượng nuôi trồng đạt gần 1,3 triệu tấn, tăng 5,4%. Đáng chú ý, sản lượng tôm tăng 7,3%, cá tăng 4,8%, phản ánh xu hướng mở rộng nuôi thâm canh, ứng dụng công nghệ cao ngày càng rõ nét.

Một số sản phẩm chủ lực ghi nhận mức tăng ấn tượng. Cá tra đạt 450,4 nghìn tấn trong quý I, tăng 5,9%, với nhiều địa phương tăng trưởng mạnh như An Giang, Cần Thơ. Tôm thẻ chân trắng đạt 128,9 nghìn tấn, tăng 8,5%, tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu chủ lực.

Ở chiều ngược lại, khai thác thủy sản chịu tác động từ chi phí nhiên liệu tăng, khiến sản lượng tháng 3 giảm 2,7%, còn 285,3 nghìn tấn.

Về xuất khẩu, ngành thủy sản đạt kết quả tích cực với kim ngạch tháng 3 ước đạt 900 triệu USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu quý I lên 2,62 tỷ USD, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ tiếp tục là ba thị trường lớn nhất, trong đó xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 58,5%.

Tuy nhiên, đà tăng trưởng này đang đối mặt với nhiều thách thức từ môi trường quốc tế. Đặc biệt, thị trường Trung Đông – khu vực tiềm năng với kim ngạch hơn 401 triệu USD năm 2025 – đang bị ảnh hưởng bởi xung đột kéo dài, tác động trực tiếp đến thương mại và logistics.

Theo phản ánh của doanh nghiệp, đơn hàng vẫn được duy trì nhưng thời gian vận chuyển kéo dài, lịch tàu thiếu ổn định. Một số doanh nghiệp đã tạm dừng xuất khẩu sang khu vực này do rủi ro vận tải gia tăng. Cùng với đó, áp lực chi phí khiến doanh nghiệp vừa phải kiểm soát đầu vào, vừa phải giữ giá bán cạnh tranh, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.

Thích ứng xu hướng tiêu dùng, mở rộng không gian thị trường

Trong bối cảnh biến động, xu hướng tiêu dùng toàn cầu đang dịch chuyển theo hướng ưu tiên các sản phẩm có giá hợp lý. Người tiêu dùng có xu hướng giảm sử dụng các mặt hàng cao cấp như tôm sú, thay vào đó chuyển sang các sản phẩm phổ thông như cá tra, cá rô phi, surimi và thủy sản chế biến.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam nhận định, đây là cơ hội để ngành tái cơ cấu sản phẩm, tập trung vào phân khúc có nhu cầu ổn định và quy mô lớn. Thực tế, thị trường cá surimi toàn cầu được dự báo đạt 7,83 tỷ USD vào năm 2034, trong khi thị trường cá rô phi có thể vượt 24 tỷ USD vào năm 2035, cho thấy dư địa tăng trưởng rất lớn.

Nhu cầu đối với nguồn protein giá rẻ, giàu dinh dưỡng tiếp tục gia tăng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều bất ổn. Đây là lợi thế cho các sản phẩm như cá tra, cá rô phi...những mặt hàng có giá cạnh tranh và phù hợp với nhiều phân khúc tiêu dùng.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, PGS.TS. Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và Môi trường (ISPAE), cho biết, trong bối cảnh này, doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Bên cạnh Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, EU, cần mở rộng sang các khu vực tiềm năng như Nam Mỹ, Nam Á hoặc các thị trường ngách ít chịu tác động từ xung đột.

Đồng thời, việc linh hoạt điều chỉnh dòng chảy thương mại, tìm kiếm thị trường thay thế có nhu cầu tương đồng sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, hạn chế tồn kho và tránh đứt gãy chuỗi cung ứng. Về phía cơ quan quản lý, cần tăng cường cung cấp thông tin thị trường, cảnh báo sớm rủi ro, tháo gỡ rào cản kỹ thuật và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường mới.

Tại cuộc họp báo thường kỳ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến, nhận định, cá rô phi đang nổi lên như một sản phẩm chiến lược với nhu cầu lớn từ các thị trường như Mỹ, Brazil và Trung Quốc. Dự kiến, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi có thể đạt trên 2 tỷ USD trong thời gian tới, tiệm cận quy mô của ngành cá tra.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành thủy sản cần tập trung nâng cao chất lượng, tiêu chuẩn hóa sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đầu tư hạ tầng và tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị.

Song song đó, việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đặc biệt trong nuôi biển và nuôi hồ chứa, là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Đây cũng là nền tảng để chuyển dịch từ khai thác tự nhiên sang nuôi trồng bền vững, nâng cao giá trị gia tăng cho toàn ngành.

Trong bối cảnh nhiều biến động, khả năng thích ứng linh hoạt, đa dạng hóa thị trường và tái cấu trúc sản phẩm sẽ là yếu tố then chốt giúp xuất khẩu thủy sản Việt Nam duy trì tăng trưởng và phát triển bền vững trong thời gian tới.

Nguyễn Hạnh

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/xuat-khau-thuy-san-quy-i-tang-toc-doanh-nghiep-xoay-truc-thi-truong-450290.html