Xuất nhập khẩu lập đỉnh: Dấu ấn điều hành linh hoạt của Bộ Công Thương

2 giờ trướcBài gốc

Đại biểu Quốc hội Trương Xuân Cừ - đoàn Hà Nội ghi nhận trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương.

"Điểm sáng" của nền kinh tế

- Trong năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt mốc lịch sử hơn 920 tỷ USD, cao nhất từ trước đến nay. Ông nhận định gì về thành tựu này của nền kinh tế?

Đại biểu Trương Xuân Cừ: Với kết quả đạt được trong năm 2025 cho thấy xuất nhập khẩu tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới. Đây là một kết quả ấn tượng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, chuỗi cung ứng quốc tế bị ảnh hưởng bởi xung đột thương mại và biến động địa chính trị.

Đại biểu Quốc hội Trương Xuân Cừ - đoàn Hà Nội. Ảnh: Quỳnh Nga

Đặc biệt, theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 11 tháng năm 2025, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 430,14 tỷ USD, tăng 16,1% so với cùng kỳ năm trước, nhập khẩu đạt 409,6 tỷ USD (tăng 18,4%). Chênh lệch này giúp cán cân thương mại Việt Nam thiết lập mức thặng dư hơn 20,53 tỷ USD sau 11 tháng.

Cũng trong 11 tháng năm 2025 có 36 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch xuất khẩu (có 8 mặt hàng xuất khẩu trên 10 tỷ USD, chiếm 70,3%). Ngoài ra, cơ cấu nhóm hàng xuất khẩu ngày càng hướng vào lõi công nghiệp hóa, tăng tỷ trọng xuất khẩu hàng chế biến, giảm tỷ trọng hàng thô, sơ chế.

Đơn cử, trong 11 tháng, xuất khẩu nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 381,72 tỷ USD, chiếm 88,7%; nhóm hàng nông sản, lâm sản đạt 35,58 tỷ USD, chiếm 8,3%; nhóm hàng thủy sản đạt 10,32 tỷ USD, chiếm 2,4%; nhóm hàng nhiên liệu và khoáng sản đạt 2,52 tỷ USD, chiếm 0,6%.

Năm 2025 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm cuối thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025, năm tăng tốc, bứt phá, về đích. Trong khi đó, đầu tư, xuất khẩu và tiêu dùng là 3 động lực chính của tăng trưởng kinh tế.

Vì vậy, những thành quả trên không chỉ khẳng định vị thế ngày càng nâng cao của Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu, mà còn phản ánh nỗ lực bền bỉ của cộng đồng doanh nghiệp và sự điều hành linh hoạt của Chính phủ, Bộ Công Thương.

Đà tăng trưởng ấn tượng này cho thấy năng lực thích ứng mạnh mẽ, khả năng tận dụng tốt các hiệp định thương mại tự do, đồng thời, mở ra kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới, bền vững và sâu rộng hơn cho hoạt động thương mại quốc tế của nước ta. Đây chính là nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục bứt phá và khẳng định vai trò là đối tác tin cậy, năng động trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

- Xuất khẩu đóng vai trò then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo ông, động lực tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam đến từ đâu?

Đại biểu Trương Xuân Cừ: Động lực tăng trưởng xuất khẩu đến từ nhiều yếu tố, song có thể nhìn rõ một số trụ cột chính. Trước hết, Chính phủ đã và đang có sự vào cuộc mạnh mẽ với nhiều giải pháp hỗ trợ toàn diện cho nền kinh tế, trong đó có hoạt động xuất khẩu như: chủ động đàm phán với phía đối tác trong vấn đề thuế quan, hỗ trợ các doanh nghiệp trong công tác thông tin và cảnh báo thị trường cũng như tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong các dự án sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, tập trung rà soát kỹ lưỡng, cắt giảm, đơn giản hóa quy định, thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh, bảo đảm giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính, ít nhất 30% chi phí kinh doanh (chi phí tuân thủ); bãi bỏ 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết; tiếp tục gia hạn, giảm thuế để tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Ngành dệt may đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Ảnh: Quỳnh Nga

Với vai trò là cơ quan chủ trì trong quản lý, điều hành hoạt động xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương đã sớm nhận diện những khó khăn, rủi ro từ các thị trường xuất khẩu để kịp thời tham mưu, đề xuất các giải pháp phát triển thị trường xuất khẩu. Công tác xúc tiến thương mại, tuyên truyền phổ biến các hiệp định thương mại tự do để cộng đồng doanh nghiệp nắm bắt và tận dụng tốt hơn tiếp tục cũng được triển khai hiệu quả.

Về phía cộng đồng doanh nghiệp ngày càng chú trọng đầu tư mạnh mẽ hơn vào đổi mới công nghệ, chế biến sâu, cải tiến bao bì… giúp đưa sản phẩm Việt tiếp cận sâu hơn vào thị trường toàn cầu.

Bên cạnh các thị trường xuất khẩu lớn nhất như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN… chúng ta đã tập trung mở rộng xuất khẩu sang các thị trường tiềm năng như Ấn Độ, Nga, Trung Đông hay Mỹ Latinh, châu Phi. Việc mở rộng và đa dạng hóa thị trường đang là một trong những chiến lược quan trọng giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong bối cảnh thương mại toàn cầu chậm lại và các yêu cầu xanh hóa ngày càng khắt khe.

Tạo động lực cho thương mại bứt phá

- Ông đánh giá như thế nào về công tác chỉ đạo, điều hành hoạt động xuất nhập khẩu của Bộ Công Thương trong nhiệm kỳ qua, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động?

Đại biểu Trương Xuân Cừ: Vai trò của Bộ Công Thương được thể hiện rất rõ trong bức tranh tăng trưởng xuất nhập khẩu của Việt Nam, đặc biệt khi nền kinh tế thế giới vẫn còn nhiều biến động khó lường. Kết quả đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia có quy mô thương mại lớn nhất thế giới không chỉ phản ánh năng lực của doanh nghiệp, mà còn là minh chứng cho sự chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ và kịp thời của Bộ trong suốt thời gian qua.

Bộ Công Thương đã chủ động nắm bắt xu hướng thị trường, cập nhật tình hình cung - cầu quốc tế, đồng thời triển khai linh hoạt các giải pháp xúc tiến thương mại, tháo gỡ rào cản kỹ thuật, giúp doanh nghiệp duy trì và mở rộng thị phần. Công tác đàm phán, tận dụng ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do cũng được Bộ thúc đẩy mạnh mẽ, tạo điều kiện để hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường khó tính nhưng giàu tiềm năng.

Cần đẩy mạnh phát triển dịch vụ logistics để thúc đẩy xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam đến thị trường quốc tế. Ảnh: Cấn Dũng

Bên cạnh đó, nỗ lực hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ số, nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế đã mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp hàng Việt Nam gia tăng giá trị và sức cạnh tranh. Ngay cả trong bối cảnh nhiều thách thức đan xen, Bộ Công Thương vẫn kiên trì định hướng xuất khẩu bền vững, đảm bảo cân bằng cung - cầu, ổn định thị trường trong nước và duy trì dòng chảy thương mại thông suốt.

Sự chủ động, linh hoạt và quyết tâm của Bộ không chỉ góp phần duy trì tăng trưởng mà còn củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp, tạo động lực cho thương mại Việt Nam tiếp tục bứt phá trong những năm tới. Những kết quả thực tiễn là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực bền bỉ, tinh thần trách nhiệm và tầm nhìn chiến lược của toàn ngành Công Thương.

- Xuất khẩu đóng góp ngày càng quan trọng vào GDP (tỷ lệ xuất khẩu/GDP tăng từ 72,7% năm 2021 lên ước tính khoảng 85% năm 2025) với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 10%. Trong những năm tới, ông có kiến nghị gì để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu bền vững?

Đại biểu Trương Xuân Cừ: Tình hình thế giới và khu vực sẽ còn có những diễn biến phức tạp, khó lường. Vì vậy, để tăng trưởng xuất khẩu đạt mục tiêu kế hoạch đề ra trong thời gian tới, theo tôi cần tập trung vào một số giải pháp sau:

Thứ nhất, cân bằng và đa dạng hóa giữa các thị trường, khách hàng và chủng loại sản phẩm cung ứng rất quan trọng, tránh được việc "bỏ trứng vào 1 giỏ" khi thị trường gặp khó khăn.

Mặc dù, Việt Nam đã ký kết 17 FTA, nhưng tỷ trọng hàng Việt tại nhiều thị trường lớn vẫn còn khá nhỏ. Vì vậy, mục tiêu xúc tiến thương mại thời gian tới ngoài tập trung vào Mỹ, EU, Canada, Trung Quốc, Trung Đông…, cần tăng kết nối với thị trường mới nổi như Nam Á, UAE, châu Phi, Mexico… Bên cạnh đó, mô hình trung tâm xúc tiến thương mại địa phương sẽ được chuẩn hóa và liên thông nhằm hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả hơn các FTA.

Thứ hai, cùng với việc chiến lược mở rộng thị trường, phải tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, gia tăng tỷ trọng xuất khẩu hàng hóa có hàm lượng chế biến sâu, công nghệ cao, xây dựng thương hiệu, minh bạch nguồn gốc, tăng tỷ lệ nội địa hóa trong nhóm ngành công nghiệp chế biến, chế tạo sẽ giúp Việt Nam củng cố vững chắc nền tảng xuất khẩu, duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động phức tạp.

Trong vấn đề này đòi hỏi các doanh nghiệp phải chuyển mình đầu tư cho khoa học và công nghệ, nâng cao năng lực quản trị. Việc tuân thủ về chất lượng, tiêu chuẩn môi trường, xuất xứ hàng hóa phải được coi là điều kiện tiên quyết. Từng bước hình thành được hệ thống các doanh nghiệp xuất khẩu lớn, có năng lực cạnh tranh và thương hiệu toàn cầu.

Thứ ba, cần đẩy mạnh phát triển dịch vụ logistics; hợp tác, đầu tư, sử dụng các trung tâm logistics ở nước ngoài để thúc đẩy xuất nhập khẩu hàng hóa Việt Nam đến thị trường quốc tế.

Thứ tư, Chính phủ cần tăng cường ngoại giao kinh tế, hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và cảnh báo sớm rủi ro thương mại, tạo liên kết chuỗi sản xuất vững chắc; thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

- Xin cảm ơn ông!

Đại biểu Trương Xuân Cừ - đoàn Hà Nội nhấn mạnh: Chính phủ và các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Công Thương đã vào cuộc mạnh mẽ với nhiều giải pháp hỗ trợ toàn diện cho nền kinh tế, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu tăng trưởng. Những nỗ lực đồng bộ ấy đang tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam tiếp tục duy trì đà phục hồi, nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vị thế vững chắc hơn trên thị trường quốc tế.

Quỳnh Nga thực hiện

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/xuat-nhap-khau-lap-dinh-dau-an-dieu-hanh-linh-hoat-cua-bo-cong-thuong-439369.html