Xung đột Iran khiến nhiều dự án đường bộ toàn cầu lao đao

2 giờ trướcBài gốc

Từ những tuyến cao tốc đang mở rộng ở Ấn Độ tới các dự án bảo trì đường phố tại Ý, một loại vật liệu vốn hiếm khi được nhắc tên đang bất ngờ trở thành nạn nhân mới nhất của căng thẳng Trung Đông.

Đó là bitum, chất kết dính có nguồn gốc dầu mỏ, thứ gần như không thể thiếu để làm nhựa đường.

Hoạt động thi công đường bộ tại Ấn Độ gặp khó do nguồn cung bitum sụt giảm. Ảnh: The Hindu

Hệ quả bắt đầu hiện ra trên những con đường cách xa hàng nghìn km.

Tại Ấn Độ, nơi Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi đang theo đuổi mục tiêu xây dựng khoảng 100 km đường cao tốc mỗi ngày, cú sốc này đến đúng thời điểm nhạy cảm nhất.

Nền kinh tế lớn thứ năm thế giới phụ thuộc vào nhập khẩu khoảng 40% nhu cầu bitum, phần lớn đến từ các nhà cung cấp vùng Vịnh. Nhưng trong tháng 3, lượng bitum cập cảng từ khu vực này đã lao dốc mạnh, chỉ còn chưa đầy 1/4 so với cùng kỳ năm trước, sau khi hàng loạt tàu chở hàng bị trì hoãn hoặc mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư.

Đối với một ngành xây dựng vốn vận hành theo tiến độ từng tuần, sự sụt giảm ấy không chỉ là một biến động thương mại.

Nó là lời cảnh báo rằng chỉ một cú rung lắc địa chính trị cũng có thể khiến cả guồng máy làm đường khựng lại.

Tại nhiều bang của Ấn Độ, nhà thầu bắt đầu than phiền về cảnh vật liệu về nhỏ giọt trong khi giá tăng gần như từng ngày. Ở Kerala, giá bitum đã nhảy vọt gần 40% chỉ trong vòng một tháng, đẩy hàng loạt hợp đồng thi công ký theo giá cố định vào thế khó.

Những kế hoạch sửa đường trước mùa mưa, vốn cần chạy đua với thời gian, nay bị kẹt giữa chi phí leo thang và thủ tục đấu thầu chưa thể khởi động.

PC Grover, Tổng giám đốc Liên đoàn Xây dựng Đường cao tốc Quốc gia Ấn Độ, mô tả tình hình bằng một câu nói đủ để hình dung mức độ thiếu hụt: “Khá nhiều công ty chỉ nhận được 2 trong số 10 chuyến xe bitum theo kế hoạch.”

Nói cách khác, các công trường vẫn mở, máy móc vẫn chờ, nhân công vẫn có mặt, nhưng thứ giữ cho bánh xe xây dựng quay tiếp lại không tới đúng hẹn.

Điều đáng lo hơn là nhiều dự án cấp bang không có cơ chế điều chỉnh thanh toán theo lạm phát như các gói quốc gia, cũng không đủ lượng hàng dự trữ để cầm cự lâu. Chỉ cần nguồn cung nghẽn thêm vài tuần, những chậm trễ cục bộ hoàn toàn có thể lan thành hiệu ứng domino trên mạng lưới công trình.

Và cú nghẽn ấy không dừng ở Nam Á. Tại Hàn Quốc, tình trạng thiếu nhựa đường đã bắt đầu làm chậm một số dự án giao thông địa phương. Ở Incheon, công trình cầu Hòa bình Sindo dài gần 3 km phải điều chỉnh tiến độ do nguồn vật liệu không ổn định, trong khi các đơn vị xây dựng buộc phải tính lại lịch cung ứng cho hàng loạt hạng mục đường bộ khác.

Khoảng cách từ Vịnh Ba Tư tới bán đảo Triều Tiên là hàng nghìn km. Nhưng với chuỗi cung ứng hiện đại, cú sốc vật liệu đôi khi chỉ mất vài tuần để vượt qua quãng đường ấy.

Tại Italy, tác động mang màu sắc khác nhưng không kém phần rõ rệt: chi phí bảo trì đường sá leo thang. Chính quyền thành phố Turin cho biết giá thép và bitum tăng liên tục đang gây áp lực lên các hợp đồng sửa chữa mặt đường đã ký từ trước.

“Tác động chính liên quan đến công tác bảo trì và sửa chữa mặt đường”, Thị trưởng Stefano Lo Russo thừa nhận.

Đó là một cách nói khá điềm tĩnh cho một thực tế không mấy dễ chịu, ngay cả những nền kinh tế phát triển cũng đang nhận ra rằng kế hoạch hạ tầng của họ mong manh hơn tưởng tượng, khi chỉ một loại vật liệu phụ trợ tăng giá cũng đủ kéo giãn tiến độ và đội chi phí.

Bitum từ lâu là một trong những phụ phẩm dầu mỏ ít được chú ý hơn xăng hay diesel. Nhưng chính sự âm thầm đó khiến nó trở thành chỉ dấu nhạy cảm của bất ổn địa chính trị. Không giống nhiều nguyên liệu có thể thay thế linh hoạt, bitum gắn trực tiếp với tiến độ thi công. Thiếu nó, các công trường gần như chỉ còn cách chờ.

Điều này phơi bày một nghịch lý ngày càng rõ của kinh tế toàn cầu, khi các chính phủ có thể công bố những kế hoạch hạ tầng trị giá hàng tỷ USD, nhưng tốc độ thực thi đôi khi lại phụ thuộc vào sự thông suốt của một tuyến hàng hải cách xa nửa vòng trái đất.

Theo Financial Times

Tùng Lâm

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/xung-dot-iran-khien-nhieu-du-an-duong-bo-toan-cau-lao-dao-747417.html