Chủ tịch Fed Jerome Powell - Ảnh: Bloomberg.
Giới đầu tư đang giảm đặt cược vào việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) hạ lãi suất trong năm nay, do giá dầu tăng mạnh và những biến động trên thị trường lao động Mỹ đã làm phức tạp thêm nhiệm vụ kép Fed là vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế vừa kiểm soát lạm phát.
Cho tới gần đây, nhiều nhà đầu tư vẫn kỳ vọng rằng Fed sẽ thực hiện ít nhất hai lần cắt giảm lãi suất trong năm nay, trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng vào tháng 11 - sự kiện mà cử tri Mỹ sẽ đưa ra đánh giá của họ về việc liệu Tổng thống Donald Trump có giải quyết được cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt hay không.
Tuy nhiên, trong tuần này, đặt cược vào việc Fed sẽ cắt giảm lãi suất đã giảm đáng kể. Thị trường lãi suất tương lai hiện chỉ dự đoán Fed sẽ hạ lãi suất một hoặc hai lần trong năm nay, với lần cắt giảm đầu tiên có thể diễn ra vào tháng 9. Trước đó, thị trường đã dự đoán từ hai đến ba lần cắt giảm, với đợt giảm đầu tiên có thể diễn ra vào tháng 6 hoặc tháng 7.
Phiên giao dịch ngày 9/3, giá dầu thô trên thị trường thế giới có lúc tiệm cận mốc 120 USD/thùng do eo biển Hormuz bị đóng cửa và chiến sự không ngừng leo thang và lan rộng ở Trung Đông. Sau đó, khi có tin nhóm 7 nền công nghiệp phát triển (G7) sắp thảo luận về việc phối hợp xả dự trữ dầu lửa chiến lược để tăng cung cho thị trường, giá dầu đã thoái lui về trên ngưỡng 100 USD/thùng.
Hôm thứ Sáu, những dấu hiệu gần đây về sự ổn định trong thị trường lao động Mỹ đã bị đảo ngược sau khi Cục Thống kê lao động (BLS) thuộc Bộ Lao động nước này công bố báo cáo hàng tháng cho thấy nền kinh tế lớn nhất thế giới đã mất 92.000 việc làm phi nông nghiệp trong tháng 2.
Trao đổi với tờ báo Financial Times, ông Joe Brusuelas - nhà kinh tế trưởng tại công ty RSM US, cảnh báo rủi ro kinh tế mỹ rơi vào đình lạm (stagflation) - một tình trạng mà ở đó tăng trưởng kinh tế chậm lại và giá cả leo thang mạnh xảy ra cùng lúc.
“Mối quan tâm trong thời gian tới sẽ tập trung vào hướng đi của giá năng lượng và lạm phát”, ông Brusuelas nói. Ông cho rằng khả năng của Fed trong việc ứng phó với các cú sốc kinh tế gần đây chính là "một bài kiểm tra thực sự" đối với các nhà hoạch định chính sách, nếu giá dầu vẫn cao và các chính sách thương mại và nhập cư của Tổng thống Trump tiếp tục ngăn cản các công ty tuyển dụng thêm lao động.
Ở thời điểm hiện tại, thị trường dường như đang lo ngại nhiều hơn về leo thang kéo dài của giá cả hơn là tình trạng suy yếu của thị trường lao động.
Một báo cáo của ngân hàng Goldman Sachs cảnh báo rằng giá dầu Brent, giá tiêu chuẩn của thị trường dầu lửa toàn cầu, có thể vượt qua mức đỉnh năm 2008 là 140 USD mỗi thùng nếu eo biển Hormuz vẫn bị đóng cửa.
Phản ánh mối lo lạm phát tăng và lãi suất tăng, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng 0,18 điểm phần trăm trong tuần vừa rồi, đánh dấu tuần tồi tệ nhất kể từ khi ông Trump công bố kế hoạch áp thuế quan đối ứng lên hàng hóa toàn cầu vào đầu tháng 4 năm ngoái.
Trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai, ông Trump đã nhiều lần kêu gọi Fed hạ lãi suất về mức 1% từ mức 3,5-3,75% hiện nay.
Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) - bộ phận ra quyết sách trong Fed - sẽ có cuộc họp tiếp theo vào giữa tháng 3. Thị trường đang kỳ vọng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong lần họp này.
Theo định kỳ, FOMC cũng sẽ công bố cập nhật các dự báo về lãi suất, tăng trưởng kinh tế, lạm phát và thất nghiệp trong lần cuộc họp tháng 3.
Sự kết hợp giữa những dấu hiệu suy yếu của thị trường lao động và xu hướng leo thang của giá dầu có thể làm gia tăng sự chia rẽ hiện có trong FOMC về việc nên ưu tiên việc kiểm soát giá cả hay thúc đẩy tạo việc làm.
Bà Michelle Bowman, một thống đốc Fed và thành viên FOMC có quan điểm ôn hòa, nhận định trong một cuộc trao đổi với hãng tin Bloomberg rằng báo cáo việc làm yếu cho thấy thị trường lao động đang "cần được hỗ trợ", đồng nghĩa rằng Fed cần hạ lãi suất.
Các thành viên ôn hòa khác, như bà Mary Daly - Chủ tịch Fed San Francisco - tỏ ra thận trọng hơn. Bà Daly cho biết không ai chỉ nhìn vào một bộ dữ liệu hay dựa vào một giai thoại duy nhất. Bà không có quyền bỏ phiếu về chính sách tiền tệ trong FOMC nhưng là một thành viên của ủy ban này.
Trong lần họp này, các quan chức Fed chắc chắn sẽ dành nhiều thời gian xem xét cú sốc giá dầu. Với vị thế của Mỹ là một nước xuất khẩu năng lượng ròng, có thể nền kinh tế Mỹ sẽ không phải chịu những tác động lớn như ảnh hưởng đối với châu Âu.
Ông Christopher Waller - một thống đốc Fed và là một trong những thành viên ôn hòa hơn của FOMC - nói với Bloomberg Television vào hôm thứ Sáu: "Bạn sẽ thấy giá xăng tăng vọt, đó là điều mà người dân Mỹ sẽ thấy tại trạm bơm, và họ sẽ nhìn vào đó và cảm thấy hơi sốc... nhưng, đối với chúng tôi, khi nghĩ về chính sách trong tương lai, điều đó không có khả năng gây ra lạm phát kéo dài”.
Tuy nhiên, một số người lưu ý rằng với lạm phát đã duy trì cao hơn mục tiêu 2% của Fed trong suốt 5 năm, ngân hàng trung ương này có thể buộc phải thẳng thắn đối diện với tác động của cuộc xung đột ở Iran.
Bà Diane Swonk, nhà kinh tế trưởng tại công ty KPMG US, nhận định: "Mỹ là một trong số ít nền kinh tế vẫn đang phải ứng phó với lạm phát hậu đại dịch. Dữ liệu gần đây cho thấy lạm phát ở Mỹ đang tăng tốc trở lại và sẽ còn tăng nữa do tác động của thuế quan còn chưa được phản ánh hết”.
An Huy