Xung đột ở Trung Đông không chỉ làm rung lắc thị trường dầu khí. Nó còn tác động tới một lĩnh vực ít được chú ý hơn nhưng cũng rất quan trọng: Phân bón nông nghiệp (Ảnh minh họa)
Từ khi xung đột bùng phát ở Trung Đông, giá urê trên thị trường quốc tế đã tăng mạnh. Tại Ai Cập, theo ông Michaël Sebag - một nhà giao dịch phân bón của công ty Orcom ở Geneva - giá đã tăng từ 490 USD lên 660 USD mỗi tấn chỉ trong 10 ngày, tức tăng hơn 30%.
Trung Đông là một nhân tố then chốt trên thị trường loại phân bón thiết yếu cho nông nghiệp này. Riêng khu vực này chiếm gần 30% xuất khẩu urê toàn cầu, với các nhà cung cấp lớn gồm Iran, Qatar và Ả Rập Xê-út.
Gián đoạn vận chuyển và khai thác
Việc đóng cửa eo biển Hormuz cùng các lời đe dọa của Iran nhằm vào tàu thương mại khiến giao thông hàng hải ở Vịnh Ba Tư gần như tê liệt. Hệ quả là hầu như không còn tàu chở phân bón nào ra vào khu vực, khiến giá tăng vọt.
Tuy nhiên, gián đoạn không chỉ xảy ra ở khâu vận chuyển mà còn ảnh hưởng tới khai thác. Các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng làm gián đoạn nguồn cung khí tự nhiên - nguyên liệu quan trọng để sản xuất urê. Tại Qatar, nhà máy urê lớn nhất thế giới do QatarEnergy vận hành đã tạm dừng sản xuất vào thứ Hai (2/3) sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Các nước nhập khẩu lo ngại
Việc khai thác ít hơn và nguồn urê lưu thông trên thị trường giảm xuống khiến các nước nhập khẩu lo ngại. Đặc biệt là ở châu Á, nơi nông dân đang chuẩn bị cho vụ gieo trồng ngũ cốc.
Ấn Độ hiện là khách hàng lớn nhất của Trung Đông đối với phân bón. Khoảng 40% lượng urê và phân lân mà nước này nhập khẩu đến từ khu vực này.
Tháng 2 vừa qua, New Delhi đã ký hợp đồng nhập 1,3 triệu tấn urê, trong đó gần một nửa đến từ Trung Đông. Tuy nhiên, do chiến sự, giới chức đã lo ngại khả năng giao hàng bị chậm. Vì vậy, họ đang tìm thêm nguồn cung khác như Ai Cập hoặc Nigeria - cũng là những nước xuất khẩu urê.
Lo ngại hiệu ứng domino lên giá lương thực
Nguồn cung căng thẳng đang đẩy giá tăng trên toàn thế giới. Khi lượng urê giảm, cạnh tranh giữa các bên mua tăng lên, kéo giá lên cao.
Tại Nigeria, giá urê đã tăng 30% kể từ khi chiến sự ở Trung Đông bùng phát. Theo ông Mounir Halim, Chủ tịch công ty nghiên cứu thị trường phân bón Afriqom có trụ sở tại Dubai, giá đã tăng từ 465 USD lên khoảng 655 USD mỗi tấn.
Các nhà phân tích hiện lo ngại hiệu ứng domino: Nếu giá phân bón tăng, chi phí khai thác nông nghiệp cũng sẽ tăng theo, và cuối cùng có thể dẫn tới giá lương thực tăng ở nhiều nơi trên thế giới.
Nh.Thạch
AFP