Một mỏ dầu ở Libya. (Ảnh: cgsrs)
Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, thời gian gần đây, Israel đã tiến hành các đợt tấn công nhằm vào hạ tầng nhiên liệu và khí đốt của Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng các cuộc tập kích vào hệ thống lọc dầu, đặc biệt tại khu vực Haifa.
Diễn biến này cho thấy các hệ thống năng lượng đang trở thành mục tiêu trọng yếu, thay vì chỉ là các căn cứ quân sự truyền thống.
Giới phân tích cho rằng xu hướng này có nguy cơ tạo ra vòng xoáy leo thang khó kiểm soát vì các cơ sở năng lượng vừa dễ bị tổn thương, vừa gắn trực tiếp với đời sống dân sự.
Đối với Israel, hệ thống năng lượng của nước này có tính tập trung cao, từ các giàn khí ngoài khơi đến nhà máy điện và lọc dầu, khiến Israel dễ bị tổn thương nếu các đòn tấn công tiếp tục kéo dài.
Lịch sử cũng đã cho thấy rủi ro không chỉ mang tính lý thuyết. Trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, việc đốt hàng trăm giếng dầu tại Kuwait đã gây ra thảm họa môi trường kéo dài nhiều tháng. Năm 2006, một cuộc không kích tại Liban đã dẫn tới sự cố tràn dầu nghiêm trọng tại Địa Trung Hải. Gần đây hơn, xung đột tại Ukraine dẫn đến phá hủy hạ tầng năng lượng, gây ô nhiễm diện rộng và làm gián đoạn hệ thống thiết yếu.
Trong bối cảnh hiện nay, tác động đối với kinh tế, năng lượng và môi trường còn nghiêm trọng hơn do vai trò trung tâm của Vùng Vịnh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Mọi gián đoạn hoạt động tại eo biển Hormuz đều gây tác động lan tỏa toàn cầu, đẩy giá năng lượng, phân bón và tạo bất ổn an ninh lương thực.
Các quốc gia phụ thuộc vào khử mặn còn có nguy cơ đối mặt với tình trạng thiếu nước nếu nguồn năng lượng bị gián đoạn hoặc môi trường biển bị ô nhiễm. Ở Iran, thiệt hại hạ tầng năng lượng ảnh hưởng trực tiếp đến dân thường do gây ra tình trạng mất điện và ô nhiễm không khí, đồng thời tạo thêm gánh nặng cho nhà nước.
Trong khi đó, các tuyến cung ứng năng lượng bị đứt gãy và làm gia tăng chi phí kinh tế. Giá điện, vận tải và hàng hóa cơ bản cũng bị đẩy lên cao, tạo áp lực lan tỏa trong nền kinh tế.
Tàu chở dầu tại cảng container Khor Fakkan, cảng nước sâu ở ngoài khơi thành phố Sharjah, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất, dọc eo biển Hormuz. (Ảnh: philstar.com/TTXVN)
Có thể thấy, việc nhắm vào hạ tầng năng lượng đang làm thay đổi bản chất của xung đột ở Trung Đông hiện nay, khi ranh giới giữa mục tiêu quân sự và dân sự ngày càng mờ nhạt. Những lợi ích chiến thuật ngắn hạn có thể phải đánh đổi bằng các rủi ro hệ thống lớn hơn và dài hơn, đòi hỏi các bên liên quan phải cân nhắc kỹ lưỡng trong các bước đi tiếp theo.
Hãng tin Axios dẫn lời giới chức quốc phòng Mỹ mới đây cho biết Lầu Năm Góc ước tính Iran đã thiệt hại khoảng 4,8 tỷ USD doanh thu từ dầu mỏ kể từ khi bị Hải quân Mỹ phong tỏa các cảng của nước này. Đã có 2 tàu chở dầu bị bắt giữ và 31 tàu chở dầu chở tổng cộng 53 triệu thùng đang bị mắc kẹt tại Vùng Vịnh. Trong khi đó, một số tàu khác buộc phải di chuyển theo tuyến đường dài hơn và tốn kém hơn.
Theo đánh giá của phía Iran, Mỹ đã tiêu tốn khoảng 100 tỷ USD, gấp 4 lần con số công bố trước đó, kể từ khi cùng với Israel phát động chiến dịch quân sự chống Tehran. Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi cho rằng chi phí gián tiếp đối với người dân Mỹ thậm chí còn cao hơn nhiều./.
(TTXVN/Vietnam+)