Chuỗi cung ứng toàn cầu biến động mở ra cơ hội cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam. Ảnh minh họa: Hoàng Anh
Chuỗi cung ứng biến động, nhu cầu tìm nguồn hàng thay thế tăng mạnh
Xung đột chính trị tại Trung Đông đang tạo ra những tác động lan tỏa đến thị trường thương mại quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu vốn đã chịu nhiều biến động trong những năm gần đây.
Theo ông Nguyễn Tuấn Việt, Giám đốc Công ty Xúc tiến xuất khẩu Vietgo, những diễn biến tại khu vực này đang làm thay đổi đáng kể cấu trúc cung - cầu ở nhiều ngành hàng.
Phát biểu tại hội thảo về cơ hội thị trường trong bối cảnh xung đột Trung Đông diễn ra chiều 13-3, ông Việt cho biết nhóm hàng nông sản tươi, đặc biệt là trái cây có thời gian bảo quản ngắn, đang ghi nhận sự gia tăng mạnh về nhu cầu từ thị trường quốc tế.
“Trong thời gian gần đây, lượng đơn hàng nông sản tươi tăng đột biến phản ánh nhu cầu tìm nguồn cung thay thế từ nhiều thị trường, đặc biệt là châu Âu”, ông Việt cho biết.
Nguyên nhân chủ yếu là do nguồn cung từ khu vực Trung Đông và một số quốc gia lân cận bị gián đoạn. Trước đây, các nước như Israel hay Iran vốn có thế mạnh về nông nghiệp công nghệ cao và là nhà cung cấp nhiều mặt hàng nông sản sạch cho thị trường châu Âu nhờ khoảng cách địa lý gần và chi phí vận chuyển thấp.
Tuy nhiên, khi xung đột xảy ra, hoạt động sản xuất và vận chuyển tại khu vực này bị ảnh hưởng, khiến nhiều thị trường phải tìm kiếm nguồn cung thay thế.
Không chỉ nông sản, nhiều ngành hàng công nghiệp của Việt Nam cũng đang ghi nhận những tín hiệu tích cực. Các mặt hàng như dệt may, nhựa, chăn ga gối đệm, đồ nội thất - ngoại thất và giày dép được dự báo có thể gia tăng nhu cầu khi một số nguồn cung truyền thống bị gián đoạn.
Thị trường cũng đang ghi nhận sự biến động ở một số nhóm hàng đặc thù như xăng dầu, vật tư y tế hay các dịch vụ hậu cần liên quan đến khủng hoảng nhân đạo. Những thay đổi này cho thấy cấu trúc nhu cầu hàng hóa toàn cầu đang có sự dịch chuyển rõ rệt trong bối cảnh bất ổn địa chính trị.
Theo các chuyên gia thương mại, trong những giai đoạn thị trường biến động, các quốc gia có môi trường chính trị ổn định, năng lực sản xuất tốt và hệ thống logistics thuận lợi thường trở thành lựa chọn thay thế của các nhà nhập khẩu quốc tế.
Ở góc độ này, Việt Nam đang có nhiều lợi thế khi vừa duy trì được sự ổn định kinh tế vĩ mô, vừa có mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp với nhiều đối tác trên thế giới.
Ông Nguyễn Tuấn Việt, Giám đốc Công ty Xúc tiến xuất khẩu Vietgo.
Doanh nghiệp Việt chủ động nắm bắt “khoảng trống” thị trường
Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã nhanh chóng tận dụng các biến động của thị trường để mở rộng hoạt động kinh doanh.
Ông Nguyễn Tiến Đạt, đại diện Công ty TNHH xuất nhập khẩu Victory3307, cho biết doanh nghiệp của ông từng tận dụng cơ hội từ các biến động quốc tế để mở rộng thị trường xuất khẩu.
Năm 2023, khi trận động đất lớn xảy ra tại Thổ Nhĩ Kỳ và khu vực Trung Đông, ông Đạt nhận ra nhu cầu tái thiết tại các quốc gia này sẽ gia tăng mạnh. “Sau khi theo dõi thông tin thị trường, chúng tôi quyết định xuất khẩu gỗ dán sang Thổ Nhĩ Kỳ và đạt được những đơn hàng đầu tiên. Sau đó, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng sang thị trường Ấn Độ”, ông Đạt kể.
Từ tháng 9-2024 đến tháng 2-2025, doanh nghiệp này đã xuất khẩu hơn 200 container gỗ dán sang Ấn Độ. Tính chung trong khoảng 4 năm hoạt động, công ty đã xuất khẩu hơn 500 container các sản phẩm như gỗ dán và ván bóc.
Theo ông Đạt, lợi thế của Việt Nam nằm ở vị trí địa lý thuận lợi trên tuyến hàng hải quốc tế, đồng thời là điểm đến của nhiều nhà cung ứng và thương nhân nước ngoài.
Ở góc độ khác, ông Hà Quang Vũ, đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Hà Quang, cho biết gần đây doanh nghiệp đã ký thêm nhiều hợp đồng xuất khẩu sang thị trường như UAE và một số quốc gia khác trong khu vực Trung Đông.
Ông Vũ cũng cho rằng sau giai đoạn khó khăn do xung đột, khu vực Trung Đông, vốn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, có thể bước vào chu kỳ tiêu thụ mạnh trong giai đoạn giữa và cuối năm 2026. Đây có thể là cơ hội lớn cho hàng hóa Việt Nam nếu doanh nghiệp chuẩn bị tốt nguồn cung.
Ông Trần Bình Minh, đại diện Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Dawnsky, cho biết doanh nghiệp của ông từng nhiều lần chuyển hướng kinh doanh thành công khi thị trường thay đổi.
Năm 2019, khi Liên minh châu Âu và Mỹ bắt đầu siết chặt các quy định hạn chế sản phẩm nhựa dùng một lần, doanh nghiệp này đã nhanh chóng chào hàng sản phẩm ống hút làm từ gạo, một giải pháp thay thế thân thiện với môi trường.
Chỉ trong khoảng ba tháng, sản phẩm đã được xuất khẩu sang nhiều thị trường như Tây Ban Nha, Ba Lan, Ý, Pháp, Canada và Hàn Quốc.
Đến giai đoạn dịch Covid-19, khi nhiều ngành công nghiệp bị đình trệ, doanh nghiệp tiếp tục chuyển hướng sang xuất khẩu thực phẩm như bún, bánh tráng và phở khô vào hệ thống siêu thị tại châu Âu.
Theo ông Minh, hoạt động xuất khẩu đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục cập nhật thông tin và phản ứng nhanh với biến động của thị trường. Và mỗi khi thị trường thay đổi thì cũng chính là lúc cơ hội xuất hiện.
Hiện nay, doanh nghiệp của ông đang mở rộng sang lĩnh vực nông sản, với kỳ vọng tận dụng lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết với nhiều quốc gia.
Theo đánh giá của nhiều doanh nghiệp xuất khẩu, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, Việt Nam có thể trở thành một nguồn cung thay thế đáng tin cậy cho nhiều thị trường.
Nhiều nhà nhập khẩu quốc tế đang có xu hướng đa dạng hóa hệ thống nhà cung cấp nhằm giảm rủi ro khi chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Trong quá trình đó, các doanh nghiệp tại Việt Nam, với môi trường kinh doanh ổn định và năng lực sản xuất ngày càng cải thiện, có cơ hội được lựa chọn.
Bên cạnh đó, hệ thống hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết với nhiều đối tác cũng đang tạo lợi thế đáng kể cho hàng hóa xuất khẩu.
Ông Nguyễn Tuấn Việt cho rằng cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu đánh giá cao vai trò của Nhà nước, đặc biệt là hệ thống thương vụ của Bộ Công Thương ở nước ngoài trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường.
Cùng với đó, hệ thống cảng biển đang được đầu tư và phát triển tại nhiều khu vực, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu.
Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, bức tranh thương mại hiện nay không chỉ có gam màu thách thức mà còn chứa đựng nhiều cơ hội mới.
“Đây là thời điểm cần thay đổi cách nhìn nhận. Trong bối cảnh biến động của kinh tế thế giới, doanh nghiệp nào linh hoạt, chủ động nắm bắt thông tin và chuẩn bị nguồn cung tốt sẽ có cơ hội mở rộng thị trường và nâng cao vị thế trên thương trường quốc tế", ông Việt nhấn mạnh.
Bảo Hân