Xung đột Trung Đông gây thiệt hại như thế nào cho ngành năng lượng?

3 giờ trướcBài gốc

Xung đột Trung Đông gây ra nhiều tổn thất về cơ sở năng lượng. (Ảnh: AFP)

Theo phân tích này, riêng các cơ sở dầu khí có thể chiếm tới 50 tỷ USD. Bản cập nhật cũng nhắc lại rằng cách đây ba tuần, Rystad từng ước tính ban đầu chi phí sửa chữa hạ tầng năng lượng vùng Vịnh là 25 tỷ USD, nhưng hiện nay “quy mô thiệt hại đã mở rộng đáng kể”.

Rystad cho biết: “Việc các cuộc không kích tiếp diễn đã làm gia tăng số lượng tài sản bị ảnh hưởng trên toàn khu vực, trước khi tình hình tạm lắng sau lệnh ngừng bắn ngày 8/4 giữa Mỹ và Iran”.

“Điều này khiến ước tính chi phí sửa chữa và khôi phục trung bình tăng lên 46 tỷ USD - mức trung bình trong khoảng từ 34 tỷ đến 58 tỷ USD - đối với hạ tầng dầu khí, bao gồm khoảng 5 tỷ USD cho các tài sản công nghiệp, điện và khử mặn”, báo cáo nêu. “Lệnh ngừng bắn, cùng với các cuộc đàm phán đình trệ và nguy cơ leo thang trở lại, vẫn đang định hình môi trường hoạt động, cùng với rủi ro gián đoạn và khả năng phong tỏa ảnh hưởng đến vận tải qua eo biển Hormuz”, báo cáo tiếp tục.

Rystad cho biết Iran và Qatar là hai quốc gia chịu thiệt hại nặng nhất về cơ sở năng lượng trong cuộc chiến. “Iran có số lượng cơ sở bị ảnh hưởng nhiều nhất và trải rộng trên nhiều loại tài sản, với chi phí sửa chữa có thể lên tới 19 tỷ USD trong kịch bản thiệt hại nghiêm trọng”, Rystad cho biết. “Các gián đoạn lớn tập trung tại các cơ sở xử lý khí trên bờ South Pars ở Asaluyeh, cùng với Khu kinh tế năng lượng đặc biệt Pars và tổ hợp hóa dầu Mahshahr, khiến năng lực xử lý khí và hóa dầu hạ nguồn bị suy giảm đáng kể”, báo cáo nói.

“Thiệt hại tại các nhà máy lọc dầu quan trọng, kho chứa nhiên liệu khu vực Tehran và hạ tầng xuất khẩu tại đảo Lavan và Siri cũng làm hạn chế phân phối nhiên liệu trong nước và giảm khả năng xuất khẩu, khiến nước này phụ thuộc vào số ít cơ sở còn hoạt động”, báo cáo cho biết thêm. “Do đó, ảnh hưởng tại Iran lan rộng toàn bộ chuỗi giá trị, từ xử lý, lọc dầu, lưu trữ đến xuất khẩu đều bị gián đoạn đồng thời”, Rystad nhấn mạnh.

Rystad cũng lưu ý rằng thời gian khôi phục tại Iran sẽ kéo dài hơn so với các nước vùng Vịnh khác, “không chỉ do quy mô và phạm vi thiệt hại, mà còn do hạn chế tiếp cận các nhà thầu EPC phương Tây, nhà khai thác thiết bị gốc và công nghệ xử lý, làm thu hẹp lựa chọn triển khai và kéo dài thời gian mua sắm”.

Đối với Qatar, tình hình có đặc điểm khác: “mức độ ảnh hưởng tập trung hơn nhưng phức tạp hơn về mặt kỹ thuật”. “Thiệt hại tập trung tại khu công nghiệp Ras Laffan, nơi nhiều dây chuyền LNG bị ảnh hưởng cùng với gián đoạn tại cơ sở khí-hóa lỏng Pearl”, Rystad cho biết.

“Tình trạng này hiện chồng lấn với chương trình mở rộng mỏ North Field của QatarEnergy, bao gồm các gói thầu mới nhất do liên danh do Technip Energies dẫn đầu, khi các nhà thầu đã hoạt động trên nhiều giai đoạn dự án”, báo cáo nêu.

“Khi các dự án này đang triển khai hoặc ở giai đoạn đầu xây dựng, sẽ có sự chồng chéo rõ ràng giữa hoạt động mở rộng và sửa chữa trong cùng một cụm công nghiệp”, theo báo cáo.

“Cả hai đều sử dụng chung nguồn lực kỹ thuật, xưởng chế tạo và đội ngũ thi công tại hiện trường, dù không phải lúc nào cũng cùng nhà thầu. Nếu một phần nguồn lực này bị chuyển sang phục vụ sửa chữa, có thể gây chậm tiến độ vài tháng đối với các dự án mở rộng, nhất là khi lịch trình vốn đã gấp”, báo cáo cho biết thêm. “Ảnh hưởng nhiều khả năng sẽ thể hiện ở tiến độ thực hiện chậm lại, thay vì thay đổi chính thức về lịch trình dự án”, Rystad kết luận.

Bộ Ngoại giao Iran và Qatar hiện chưa bình luận về báo cáo cập nhật của Rystad. Cũng trong bản cập nhật, Rystad cho biết tiến độ phục hồi đang bắt đầu phân hóa giữa các loại tài sản và các quốc gia, phản ánh sự khác biệt về năng lực triển khai trong nước và khả năng tiếp cận chuỗi cung ứng. Công ty cho rằng vấn đề không nằm ở thiếu vốn, mà “khả năng tiếp cận thiết bị, nhà thầu và logistics mới là yếu tố hạn chế then chốt”.

Rystad cảnh báo rằng hoạt động sửa chữa nhiều khả năng sẽ lấn át việc triển khai các dự án mới, khi các nhà vận hành ưu tiên khôi phục sản lượng hiện có thay vì phát triển các dự án hoàn toàn mới.

Công ty, trong khi nhắc lại ước tính chi phí sửa chữa và khôi phục các cơ sở dầu khí bị ảnh hưởng khoảng 46 tỷ USD, cho biết ở cấp độ cơ sở, chi phí kỹ thuật và xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp theo là thiết bị và vật tư. “Điều này phù hợp với thực tế rằng phần lớn thiệt hại tập trung ở các tài sản hạ nguồn và tích hợp, nơi việc sửa chữa đòi hỏi tái xây dựng cấu trúc, khôi phục các phân xưởng công nghệ và tái tích hợp các hệ thống phức tạp”, Rystad cho biết.

Công ty cũng cảnh báo rằng trình tự chi tiêu có vai trò quan trọng không kém. “Hoạt động kỹ thuật và đánh giá có thể triển khai tương đối nhanh, nhưng tiến độ tổng thể phụ thuộc chủ yếu vào việc mua sắm và chế tạo các thiết bị then chốt”, Rystad cho biết thêm. “Dù thi công và lắp đặt có thể tiến hành song song khi có đủ vật tư, nhưng sự chậm trễ trong giao thiết bị vẫn là yếu tố quyết định tiến độ đối với phần lớn các tài sản lớn”, báo cáo nêu.

“Vì vậy, tiến độ phục hồi phụ thuộc ít hơn vào thi công tại hiện trường, mà chủ yếu vào việc các nhà vận hành có thể nhanh chóng tiếp cận chuỗi cung ứng đang bị hạn chế hay không”, Rystad nhận định. “Điều đang diễn ra không còn đơn thuần là một chương trình tái thiết, mà là cuộc cạnh tranh để giành quyền tiếp cận - tiếp cận thiết bị, nhà thầu và năng lực logistics”, Rystad cảnh báo.

Công ty cho rằng những bên hành động sớm sẽ giành được năng lực triển khai và rút ngắn tiến độ, trong khi những bên khác có thể đối mặt với chậm trễ kéo dài vượt xa phạm vi thiệt hại vật lý. “Do đó, tốc độ phục hồi sẽ được quyết định không phải bởi mức độ thiệt hại, mà bởi khả năng tiếp cận chuỗi cung ứng hạn chế”, Rystad dự báo.

Trong bản cập nhật, Karan Satwani, chuyên gia phân tích cấp cao về chuỗi cung ứng của Rystad, cảnh báo: “Đây không còn chỉ là câu chuyện về các cơ sở bị hư hại ở vùng Vịnh; mà là một phép thử sức chịu đựng của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu”. “Cùng một loại thiết bị và nhà thầu cần cho tái thiết hiện đã được huy động cho làn sóng dự án LNG và ngoài khơi được phê duyệt từ năm 2023”, ông nói thêm.

“Hoạt động sửa chữa không tạo ra năng lực mới, mà chỉ tái phân bổ năng lực hiện có, và sự dịch chuyển này sẽ gây ra chậm tiến độ dự án và áp lực lạm phát vượt ra ngoài Trung Đông”, chuyên gia này nhận định. “Con số 58 tỷ USD là phần nổi, nhưng ảnh hưởng dây chuyền đến tiến độ đầu tư năng lượng toàn cầu có thể cũng lớn không kém”, ông cảnh báo.

Trong một thông cáo gửi AFP ngày 25/3, Rystad cho biết xung đột tại Trung Đông đã gây gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu khí toàn cầu, “với các thiệt hại và gián đoạn ảnh hưởng đến các dây chuyền LNG, nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu và các cơ sở khí-hóa lỏng quan trọng trong khu vực”.

Công ty cũng cảnh báo trong thông cáo này rằng, theo ước tính ban đầu tính đến ngày 25/3, chi phí sửa chữa và khôi phục hạ tầng năng lượng “có thể đạt ít nhất 25 tỷ USD”, và con số này được dự báo sẽ còn tăng. “Chi tiêu chủ yếu sẽ tập trung vào kỹ thuật và xây dựng, sau đó là thiết bị và vật tư”, Rystad cho biết khi đó.

Audun Martinsen, Giám đốc nghiên cứu chuỗi cung ứng của Rystad Energy, nhận định trong thông cáo rằng: “Quá trình phục hồi của khu vực Vùng Vịnh sẽ phụ thuộc ít hơn vào vốn tài chính và nhiều hơn vào các hạn chế mang tính cấu trúc”.

“Một số tài sản có thể được khôi phục trong vài tháng, nhưng số khác có thể ngừng hoạt động trong nhiều năm. Ngoài tình trạng eo biển Hormuz, mỗi ngày hạ tầng bị hư hại hoặc đóng cửa đều khiến công suất trước xung đột ngày càng khó đạt lại”, ông nói thêm. “Mỏ South Pars ngoài khơi của Iran và cơ sở Ras Laffan của Qatar là hai trường hợp đặc biệt đáng lo ngại”, ông tiếp tục.

“Quy mô thiệt hại lớn và thời gian chờ thiết bị dài có thể khiến việc phục hồi tại Ras Laffan diễn ra chậm, trong khi Iran bị hạn chế tiếp cận chuỗi cung ứng phương Tây nên phải dựa vào nhà thầu trong nước và Trung Quốc - một phương án khả thi về kỹ thuật nhưng có thể chậm hơn và tốn kém hơn”, ông cho biết. “Các hoạt động sửa chữa khẩn cấp sẽ phải được ưu tiên thay cho các kế hoạch mở rộng”, ông kết luận.

Nh.Thạch

AFP

Nguồn PetroTimes : https://nangluongquocte.petrotimes.vn/xung-dot-trung-dong-gay-thiet-hai-nhu-the-nao-cho-nganh-nang-luong-740112.html