Y Sim Êban – nghệ nhân tiêu biểu của buôn làng Ê đê

2 giờ trướcBài gốc

Nghệ nhân ưu tú Y Sim Êban, buôn Nui, xã Cư Jút giữ điệu m'buốt truyền thống như lời kể chuyện về núi rừng, về cuộc sống của người Êđê qua bao thế hệ.

Tâm huyết bảo tồn, gìn giữ văn hóa Êđê

Sinh ra và lớn lên trong không gian văn hóa truyền thống của buôn làng, từ khi còn nhỏ, ông Y Sim Êban đã quen với tiếng chiêng, tiếng trống vang lên trong các dịp lễ hội. Mỗi lần trong buôn có lễ cưới, lễ mừng lúa mới hay những sinh hoạt cộng đồng, cậu bé Y Sim Êban ngày nào lại say mê đứng xem các già làng, nghệ nhân diễn tấu. Chính những âm thanh mộc mạc ấy đã nuôi dưỡng trong ông niềm yêu thích đặc biệt với âm nhạc dân tộc.

Nhờ chăm chỉ học hỏi từ các bậc cao niên trong buôn, Y Sim Êban dần trở thành người đánh chiêng giỏi. Không chỉ diễn tấu thành thạo nhiều bài chiêng cổ, ông còn biết chỉnh chiêng và hướng dẫn người khác cách giữ nhịp, phối chiêng trong các lễ hội truyền thống. Đến nay, ông vẫn còn lưu giữ và thuộc nhiều bài chiêng cổ của người Êđê. Mỗi bài chiêng gắn với một nghi lễ và ý nghĩa riêng trong đời sống cộng đồng.

Ông Y Sim cũng đã truyền sự đam mê của mình cho nhiều người dân cách đánh cồng, đánh chiêng, chơi đàn gung, thổi đinh năm, trở thành người nối tiếp mạch nguồn văn hóa dân tộc mình.

Không dừng lại ở việc đánh chiêng, nghệ nhân Y Sim Êban còn am hiểu nhiều phong tục, tập quán của người Êđê. Ông thường được mời tham gia trong các lễ cúng của buôn làng để tư vấn nghi thức, giúp bà con tổ chức các lễ truyền thống đúng với phong tục xưa.

Nhờ vốn hiểu biết ấy, ông được nhiều người trong buôn kính trọng và xem như một “kho tri thức sống” về văn hóa Êđê. Năm 2015, ông được công nhận là nghệ nhân ưu tú thuộc nghệ thuật trình diễn dân gian (diễn tấu, truyền dạy cồng chiêng).

Điều khiến nhiều người nể phục ở ông còn là khả năng sử dụng và chế tác nhiều loại nhạc cụ truyền thống. Ông có thể chơi thành thạo các nhạc cụ như đàn gung, đinh năm, tù và và đặc biệt là mbuốt – một loại nhạc cụ quen thuộc trong đời sống văn hóa của người Êđê.

Bên cạnh đó, ông còn tự tay chế tác nhiều loại nhạc cụ truyền thống. Từ những vật liệu quen thuộc như tre, nứa hay gỗ rừng, qua bàn tay khéo léo của ông, các nhạc cụ dần thành hình và phát ra những âm thanh mộc mạc, gần gũi. Không ít thanh niên trong buôn đã tìm đến học cách làm nhạc cụ từ ông, vừa để sử dụng trong sinh hoạt văn hóa, vừa để hiểu thêm giá trị truyền thống của dân tộc mình.

Đội cồng chiêng buôn Nui do ông Y Sim dẫn dắt tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ do địa phương, trong và ngoài tỉnh tổ chức.

Ngoài ra, nghệ nhân Y Sim Êban còn dành nhiều thời gian truyền dạy cồng chiêng và nhạc cụ cho lớp trẻ. Nhiều buổi tập chiêng được ông hướng dẫn ngay tại nhà văn hóa hoặc sân nhà dài trong buôn. Từ những lớp học giản dị ấy, nhiều thanh thiếu niên đã biết đánh chiêng, biết giữ nhịp và hiểu ý nghĩa của từng bài chiêng trong đời sống cộng đồng.

Nhờ sự tận tâm của ông, các hoạt động văn hóa trong buôn Nui nói riêng và buôn đồng bào Êđê trên địa bàn xã Cư Jút nói chung ngày càng sôi nổi hơn. Những dịp lễ hội, tiếng chiêng lại vang lên rộn ràng, quy tụ đông đảo người dân tham gia. Nhiều người trẻ trong buôn cũng dần hình thành niềm tự hào và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Góp phần khơi dậy sức sống văn hóa trong buôn làng

Hiện nay, buôn Nui đã khôi phục và gìn giữ được 9 bộ chiêng; thành lập 2 đội chiêng, trong đó có một đội chiêng nghệ nhân và một đội chiêng trẻ. Buôn Nui đã trở thành buôn văn hóa truyền thống tiêu biểu của đồng bào Êđê ở phía Tây Lâm Đồng.

Nhận xét về ông Y Sim Ê ban, người có uy tín Y Jút Byă chia sẻ: “Ông Y Sim Êban là người rất tâm huyết với văn hóa Êđê. Ông biết đánh chiêng, biết thổi m'buốt, lại còn làm được nhiều nhạc cụ. Nhờ có ông mà lớp trẻ trong buôn hiểu và yêu hơn những giá trị truyền thống của dân tộc mình”.

Các thành viên đội cồng chiêng buôn Nui do ông Y Sim dẫn dắt thường xuyên luyện tập, giữ gìn cẩn thận các bộ chiêng để phục vụ tốt các hoạt động văn hóa tại địa phương

Theo nghệ nhân Y Sim, thời gian tới, ông mong muốn ngành văn hóa tỉnh cũng như địa phương tiếp tục quan tâm hỗ trợ hơn nữa về vật chất, tinh thần, mở các lớp dạy cồng chiêng, đan lát, chế tác nhạc cụ để các lớp con cháu tiếp tục phát huy, giữ gìn giá trị tốt đẹp của dân tộc Êđê. Qua đó, góp phần giữ gìn, làm phong phú hơn kho tàng văn hóa của cộng đồng các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Với sự truyền dạy tích cực của ông Y Sim Êban, nhiều người dân buôn Nui vẫn giữ được nghề đan lát truyền thống của dân tộc mình

Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, những nghệ nhân như Y Sim Êban vẫn lặng lẽ gìn giữ và truyền lại tinh hoa của buôn làng. Từ tiếng chiêng, tiếng m'buốt đến những nhạc cụ được chế tác bằng đôi tay khéo léo, tất cả đều góp phần giữ cho bản sắc văn hóa Êđê tiếp tục vang vọng giữa đại ngàn Tây Nguyên.

Y Krak Knul

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/y-sim-eban-nghe-nhan-tieu-bieu-cua-buon-lang-e-de-436484.html