Zimbabwe lấy ý kiến sửa đổi Hiến pháp để kéo dài nhiệm kỳ Tổng thống

6 giờ trướcBài gốc

Zimbabwe đang lấy ý kiến sửa đổi Hiến pháp để Tổng thống Emmerson Mnangagwa kéo dài thêm nhiệm kỳ

Nếu được thông qua, Hiến pháp sửa đổi sẽ thay đổi nhiệm kỳ Tổng thống và lập pháp từ 5 năm lên 7 năm đồng thời trao cho Quốc hội quyền bầu Tổng thống Zimbabwe. Hiện tại, chức vụ Tổng thống được bầu thông qua bỏ phiếu phổ thông trong các cuộc bầu cử trực tiếp và chỉ kéo dài 2 nhiệm kỳ. Điều đó có nghĩa, Tổng thống đương nhiệm Emmerson Mnangagwa, dự kiến kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào năm 2028 có thể nắm quyền đến năm 2030.

Năm ngoái, Bộ trưởng Tư pháp Zimbabwe Ziyambi bắt đầu tuyên bố công khai về việc có thể kéo dài nhiệm kỳ của ông Mnangagwa. Vào thời điểm đó, không rõ Chính phủ cầm quyền có thực sự muốn thay đổi Hiến pháp hay chỉ đang thăm dò dư luận. Tuy nhiên, ý định đó đã trở nên rõ ràng vào tháng 2-2026 khi nội các thông qua động thái sửa đổi Hiến pháp. Tuyên bố của nội các cho biết, các sửa đổi được đề xuất nếu được thông qua sẽ “tăng cường sự ổn định chính trị và tính liên tục của chính sách để cho phép các chương trình phát triển được thực hiện đến cùng”.

Kế hoạch của Chính phủ là đưa dự luật ra trước Quốc hội, nơi Đảng ZANU-PF cầm quyền của ông Mnangagwa chiếm đa số. Chỉ cần Quốc hội bỏ phiếu ủng hộ thì có nghĩa là luật sẽ được thông qua. Vì vậy, nhiều người Zimbabwe cho rằng thay vào đó, dự luật nên được đưa ra trưng cầu dân ý, để tất cả công dân có thể bỏ phiếu cho kết quả mà họ mong muốn.

Mặc dù Tổng thống Mnangagwa đã phủ nhận tham vọng tiếp tục tại vị sau nhiệm kỳ hiện tại, nhưng ông được cho là đứng sau công cuộc sửa đổi Hiến pháp lần này. “Tôi tin rằng dự luật sửa đổi được đề xuất này là một nỗ lực của chính Tổng thống Mnangagwa nhằm bám trụ quyền lực, ít ra là để triển khai một số kế hoạch liên quan đến gia tộc” - Thẩm phán Mavedzenge, chuyên gia về Hiến pháp và nhà phân tích chính trị người Zimbabwe nhận định.

Đây không phải là lần đầu tiên những lo ngại về chính trị gia tộc được nêu ra ở Zimbabwe. Trong những ngày cuối cùng của cố Tổng thống Robert Mugabe, người ta tin rằng ông dự định để vợ mình - bà Grace Mugabe kế vị. Tuy nhiên, kế hoạch đó đổ bể do cuộc đảo chính mà ông Mnangagwa, một chỉ huy quân đội dẫn đầu. Mặc dù hai Tổng thống Mnangagwa và Mugabe có nhiều điểm khác biệt trong cách điều hành Zimbabwe, nhưng tính hợp pháp của các cuộc bầu cử dưới thời cả hai nhà lãnh đạo đều bị đặt dấu hỏi.

Các phiên góp ý cho Hiến pháp sửa đổi diễn ra khắp Zimbabwe từ ngày 30-3 đến 2-4. Mặc dù nhiều người ủng hộ quá trình tham vấn, nhưng không ít người khác lại có những lo ngại sâu sắc. Trong phiên điều trần ở Epworth, một khu dân cư đông đúc người lao động ở phía Nam Thủ đô Harare, cư dân Mike Kashiri bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với những việc mà Tổng thống Mnangagwa đã làm và nói rằng Tổng thống cần thời gian để làm nhiều hơn nữa. “Nhờ Tổng thống mà cả nước đang có rất nhiều dự án đáng khen ngợi. Ông ấy đã xây dựng nút giao thông Trablablas, tòa nhà Quốc hội mới, đường Masvingo đến cầu Beit. Giờ đây chúng ta đã có đập nước và việc làm. Điều đó có nghĩa là 7 năm sẽ cho Tổng thống đủ thời gian để làm những việc tốt” - ông Kashiri nói.

Các nhà phê bình lo ngại rằng những sửa đổi này có thể khiến việc bất kỳ ai khác ngoài lãnh đạo Đảng cầm quyền ZANU-PF muốn trở thành Tổng thống trong tương lai trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh đó, có người thắc mắc tại sao các phiên điều trần chỉ được tổ chức ở một số địa điểm nhất định, chủ yếu vào các ngày trong tuần khi hầu hết mọi người đi làm và tại sao chỉ diễn ra trong 4 ngày. Điều gì sẽ xảy ra sau khi các phiên điều trần kết thúc cũng là mối quan tâm của nhiều người. Ishmael Phololo - một thợ sửa điện thoại di động ở trung tâm thành phố Harare tỏ ra hoài nghi: “Nếu các dự án của Tổng thống không được hoàn thành trong những năm gia hạn mà họ muốn thêm vào thì sao? Sau 7 năm mà họ đề xuất, Tổng thống sẽ từ chức hay ông ấy muốn thêm 7 năm nữa? Nếu người kế nhiệm Tổng thống nói rằng họ chỉ có thể hoàn thành các dự án sau 20 năm thì sao? Chuyện gì sẽ xảy ra?”.

Yến Chi

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/zimbabwe-lay-y-kien-sua-doi-hien-phap-de-keo-dai-nhiem-ky-tong-thong-post645151.antd