Ảnh: Getty Images
Hãng AP đưa tin, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vừa cho biết, ba hành khách trên một tàu du lịch ở Đại Tây Dương đã tử vong trong một đợt bùng phát nghi do hantavirus - loại virus hiếm gặp nhưng có thể gây bệnh nặng. Sự việc đang thu hút sự chú ý của giới y tế quốc tế, đồng thời đặt ra câu hỏi về mức độ nguy hiểm cũng như cách thức lây lan của loại virus này.
Hantavirus là gì?
Các nghiên cứu cho thấy hantavirus đã tồn tại từ hàng thế kỷ, với những đợt bùng phát từng được ghi nhận tại châu Á và châu Âu. Ở Đông bán cầu, virus này thường liên quan đến sốt xuất huyết và suy thận. Tuy nhiên, phải đến đầu những năm 1990, một nhóm hantavirus chưa từng được biết đến mới xuất hiện tại khu vực tây nam nước Mỹ, gây ra một bệnh hô hấp cấp tính, hiện được gọi là hội chứng phổi do hantavirus.
Căn bệnh này từng thu hút sự chú ý trong dư luận năm ngoái sau khi bà Betsy Arakawa, vợ của cố diễn viên Gene Hackman, tử vong vì nhiễm hantavirus tại bang New Mexico.
Hiện các cuộc điều tra chi tiết liên quan đến ổ dịch trên tàu du lịch vẫn đang được tiến hành, bao gồm xét nghiệm trong phòng thí nghiệm và điều tra dịch tễ học. Việc giải trình tự virus cũng đang được triển khai nhằm xác định rõ nguồn lây và đặc điểm tác nhân gây bệnh.
Hình ảnh chụp toàn cảnh tàu du lịch MV Hondius đang neo đậu ngoài khơi cảng Praia, thủ đô của Cape Verde, nơi đang bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh do virus hantavirus gây ra. Ảnh: AFP/Getty Images
Bệnh lây truyền chủ yếu từ loài gặm nhấm
Hantavirus chủ yếu lây sang người thông qua tiếp xúc với loài gặm nhấm như chuột, chuột cống hay chuột đồng, hoặc nước tiểu, nước bọt, phân của chúng, đặc biệt khi các chất này bị xáo trộn và phát tán trong không khí, làm tăng nguy cơ hít phải. Con người thường phơi nhiễm trong môi trường sinh sống như nhà ở, cabin hoặc nhà kho, nhất là khi dọn dẹp những không gian kín, kém thông gió hoặc khám phá khu vực có dấu hiệu chuột.
Theo WHO, dù hiếm gặp, hantavirus cũng có thể lây trực tiếp từ người sang người.
Triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm với cúm
Nhiễm hantavirus có thể tiến triển nhanh và đe dọa tính mạng. Các chuyên gia cho biết bệnh thường khởi phát với các triệu chứng giống cúm như sốt, ớn lạnh, đau cơ và có thể kèm đau đầu.
“Ở giai đoạn đầu, rất khó phân biệt hantavirus với bệnh cúm,” bác sĩ Sonja Bartolome thuộc Trung tâm Y khoa UT Southwestern tại Dallas nhận định.
Các triệu chứng của hội chứng phổi do hantavirus thường xuất hiện trong khoảng từ một đến tám tuần sau khi tiếp xúc với loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Khi bệnh tiến triển, bệnh nhân có thể cảm thấy tức ngực do phổi bị tích tụ dịch.
Hantavirus chủ yếu lây sang người thông qua tiếp xúc với loài gặm nhấm như chuột, chuột cống hay chuột đồng, hoặc nước tiểu, nước bọt, phân của chúng. Ảnh: Shutterstock
Một dạng bệnh khác do hantavirus gây ra là sốt xuất huyết kèm hội chứng thận, thường phát triển trong vòng một đến hai tuần sau khi phơi nhiễm.
Tỷ lệ tử vong phụ thuộc vào chủng virus gây bệnh. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), hội chứng phổi do hantavirus có tỷ lệ tử vong khoảng 35%, trong khi sốt xuất huyết kèm hội chứng thận có tỷ lệ tử vong dao động từ 1% đến 15%.
Nhiều ẩn số trong điều trị
Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hoặc thuốc chữa khỏi hantavirus, song việc phát hiện sớm và chăm sóc y tế kịp thời có thể cải thiện đáng kể khả năng sống sót của người bệnh.
Dù đã được nghiên cứu trong nhiều năm, theo bác sĩ Michelle Harkins, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải, bao gồm lý do vì sao bệnh có thể nhẹ ở một số người nhưng lại rất nghiêm trọng ở người khác, cũng như cơ chế hình thành kháng thể. Các nhà nghiên cứu đang tiếp tục theo dõi bệnh nhân trong thời gian dài với kỳ vọng tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả.
“Vẫn còn rất nhiều điều bí ẩn,” bà nói, đồng thời nhấn mạnh rằng yếu tố tiếp xúc với loài gặm nhấm đóng vai trò then chốt trong nguy cơ lây nhiễm.
Phòng bệnh: hạn chế tiếp xúc với chuột
Các chuyên gia y tế khuyến cáo biện pháp hiệu quả nhất để phòng tránh hantavirus là hạn chế tiếp xúc với loài gặm nhấm và chất thải của chúng. Khi dọn dẹp khu vực có nguy cơ, cần sử dụng găng tay bảo hộ và dung dịch tẩy rửa có chứa clo.
Đáng lưu ý, các chuyên gia cảnh báo không nên quét hoặc hút bụi phân chuột, vì hành động này có thể khiến virus phát tán vào không khí, làm tăng nguy cơ hít phải và lây nhiễm.
Hồng Nhung