300 video AI công kích Thủ tướng Lawrence Wong: Ai đứng sau chiến dịch tinh vi nhắm vào Singapore?

4 giờ trướcBài gốc

Thủ tướng Singapore Lawrence Wong tham dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Kuala Lumpur vào tháng 10/2025. Ảnh: DPA.

Các video nhắm vào ông Lawrence Wong đã lan truyền những luận điệu sai sự thật về việc vai trò lãnh đạo của ông đang bị đe dọa và về tình trạng “đấu đá nội bộ” trong chính trường Singapore.

Hàng trăm video YouTube bằng tiếng Trung, được tạo bằng trí tuệ nhân tạo (AI), đã nhắm mục tiêu vào Singapore và Thủ tướng Lawrence Wong như một phần của chiến dịch tung tin sai lệch đang diễn ra.

Khoảng 7 trong 10 video công kích trực tiếp ông Wong, dựng lên các câu chuyện bịa đặt rằng vị thế lãnh đạo của ông đang bị lung lay, đồng thời lan truyền các thuyết âm mưu về xung đột chính trị tại Singapore.

Các video này đã thu hút hàng triệu lượt xem kể từ khi xuất hiện vào cuối năm ngoái, dù các chuyên gia cho rằng lưu lượng truy cập từ bot hoặc hệ thống tự động có thể là nguyên nhân. Xét tổng thể, đây là một trong những chiến dịch công khai lớn nhất và dai dẳng nhất nhằm vào Singapore trong những năm gần đây.

Hãng tin CNA đã phân tích gần 300 video như vậy trong vòng 3 tuần phục vụ điều tra. Các video được đăng tải bởi hơn 30 kênh YouTube, bên cạnh những nội dung nhắm vào các lãnh đạo thế giới khác. Chúng sử dụng giọng đọc tiếng Quan Thoại do máy tính tạo ra và phụ đề bằng chữ Hán phồn thể.

Một số video lan truyền các thuyết âm mưu về đấu đá chính trị nội bộ ở Singapore. Ảnh: YouTube.

Một đặc điểm nổi bật khác của chiến dịch là việc sử dụng dày đặc các hashtag liên quan đến Singapore hoặc ông Wong. Chiến thuật này, được gọi là “đầu độc” tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO poisoning), nhằm “làm ô nhiễm” kết quả tìm kiếm tiếng Trung trên YouTube và thu hút những người xem vốn không có ý định tiếp cận các video này.

Một số video và kênh liên quan đã bị xóa, nhưng nhanh chóng xuất hiện các video mới thay thế, khiến việc xác định quy mô và mức độ lan tỏa thực sự của chiến dịch trở nên khó khăn.

Các video mang đặc điểm chung là công kích gay gắt Thủ tướng Singapore và mô tả đất nước này đang bên bờ “sụp đổ kinh tế”.

Cường điệu cực đoan

Trong số các luận điệu sai sự thật được lan truyền có thuyết âm mưu cho rằng ông Wong sắp bị người tiền nhiệm là ông Lý Hiển Long cách chức, với cáo buộc ông Lý đang âm mưu giành lại quyền lãnh đạo Singapore. Các tiêu đề video sử dụng ngôn từ cường điệu, tuyên bố ông Wong đã “mất quyền lực” và gọi ông là “Thủ tướng tại vị ngắn nhất”.

Một chủ đề khác lặp lại xuyên suốt các video dài – trung bình khoảng 30 phút, có video gần một giờ – là viễn cảnh “diệt vong kinh tế” sắp xảy ra với Singapore.

Các video tuyên bố trung tâm thương mại này đang bị đe dọa bởi việc một cảng ở Hải Nam đi vào hoạt động đầy đủ từ tháng 12, đồng thời đưa ra các số liệu không thể kiểm chứng về sản lượng vận tải biển “sụp đổ” của Singapore và làn sóng rút lui ồ ạt của các công ty trong danh sách Fortune 500.

Thực tế, cảng Singapore đã xử lý kỷ lục 44,66 triệu container trong năm ngoái và vẫn là cảng container bận rộn thứ hai thế giới – vị trí nước này duy trì suốt 15 năm qua.

Ảnh chụp màn hình từ một video tuyên bố rằng cảng của Singapore đang "sụp đổ". Ảnh: YouTube.

Ở các nội dung khác, chiến dịch còn nhắm vào quan hệ đối ngoại của Singapore. Một số video chế giễu nước này như “con rối của Mỹ”, trong khi những video khác lại bịa đặt rằng Singapore “phản bội” Mỹ vì lý do kinh tế.

Trong khuôn khổ điều tra, CNA đã gửi câu hỏi về chiến dịch này và ví dụ về hai tài khoản YouTube phát tán nội dung sai lệch tới Google – công ty sở hữu YouTube. Trong vòng 12 giờ, cả hai tài khoản đã bị chấm dứt hoạt động.

YouTube phản hồi: “YouTube không cho phép spam, lừa đảo hoặc các hành vi lừa dối khác lợi dụng cộng đồng. Theo các chính sách này, chúng tôi đã chấm dứt các kênh bị gắn cờ”.

Tuy nhiên, phần lớn trong số 300 video mà CNA phân tích vẫn còn trực tuyến. Nhiều tuần sau cuộc điều tra ban đầu, tìm kiếm trên YouTube vẫn xuất hiện thêm các video công kích Singapore. Chúng cho thấy dấu hiệu được điều phối tập trung, chẳng hạn cùng sử dụng một mẫu hình ảnh giống hệt nhau.

Thao túng dư luận

Sự tồn tại của chiến dịch này lần đầu được tờ báo tiếng Hoa Lianhe Zaobao đưa tin. Giờ đây, CNA có thể cho thấy – thông qua phân tích thủ công và hỗ trợ AI về hình ảnh, văn bản và hành vi tài khoản – rằng ít nhất 10 kênh YouTube có khả năng phối hợp với nhau, đặc điểm thường thấy trong các chiến dịch gây ảnh hưởng nhằm thao túng dư luận.

Các tài khoản này nhiều khả năng do cùng một cá nhân hoặc nhóm điều hành, dựa trên nhiều bằng chứng hội tụ, bao gồm những trường hợp rõ ràng như video được đăng cùng chính xác một giây, hoặc sử dụng cùng một kịch bản và giọng đọc.

Ví dụ, 4 kênh có tiền tố tên “Southern Master” được tạo trong vòng 20 phút vào ngày 18/1, trong đó hai kênh cách nhau chỉ 13 giây. Nhóm này đăng đúng chín video, thường lên lịch vào khoảng 10 giờ sáng, cách nhau vài giây hoặc theo khoảng cách cố định 15 hoặc 30 phút.

Các video có tiêu đề gần như giống hệt nhau và mức độ tương tác cực thấp, thậm chí bằng 0. Đáng chú ý nhất, chúng sử dụng cùng một mẫu hình ảnh với biến thể nhỏ, xoay quanh hình ảnh deepfake của cố nhà đầu tư Mỹ Charlie Munger.

Một số video sử dụng công nghệ deepfake để mô phỏng nhà đầu tư người Mỹ quá cố Charlie Munger (bên phải). Ảnh: YouTube.đ

Một kỹ thuật khác của chiến dịch là sử dụng chung kịch bản và thậm chí cả giọng đọc, nhưng thay đổi hoàn toàn phần hình ảnh minh họa.

Không rõ vì sao ông Munger được chọn làm “gương mặt đại diện”, song hình ảnh do AI tạo của ông xuất hiện trong video của hơn một nửa số kênh tham gia chiến dịch.

Các kỹ thuật khác bao gồm việc sử dụng đồng loạt giọng đọc chuyển văn bản thành giọng nói (text-to-speech) và nhiều kênh chia sẻ hình thu nhỏ (thumbnail) do AI tạo giống hoặc gần giống nhau.

Đặc biệt, gần như tất cả video đều dùng hashtag bằng cả chữ Hán phồn thể và giản thể liên quan đến Singapore hoặc ông Wong, nhằm “nhấn chìm” kết quả tìm kiếm tiếng Trung trên YouTube.

Việc sử dụng chữ phồn thể – vốn không phổ biến tại Singapore – có thể là nỗ lực che giấu nguồn gốc của video và các kênh, theo nhà khoa học chính trị Chong Ja Ian thuộc Đại học Quốc gia Singapore.

Có sự hậu thuẫn của nhà nước?

Ông cho rằng chiến dịch có thể nhằm gây bất ổn trong nước hoặc làm lung lay niềm tin vào hệ thống Singapore, kể cả trong cộng đồng người Hoa trên toàn cầu.

“Quy mô và khối lượng của chiến dịch cho thấy khả năng có sự hậu thuẫn của một nhà nước”, vị phó giáo sư nhận định. “Tuy nhiên, cũng có thể một thực thể tư nhân được tài trợ mạnh đứng sau”.

Ông Chong lưu ý rằng các đặc điểm của chiến dịch tương đồng với những chiến dịch gây ảnh hưởng từng được nhiều viện nghiên cứu ghi nhận trong những năm qua.

Những năm gần đây, Singapore đã tăng cường cảnh báo công khai và hành động chống lại rủi ro gây ảnh hưởng trực tuyến có phối hợp, theo luật chống can thiệp nước ngoài được thông qua năm 2021.

Chiến dịch mới nhất này không chỉ nhắm vào Singapore và ông Wong. Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhiều lãnh đạo phương Tây và Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cũng bị công kích trong các video khác từ cùng hệ thống kênh.

Hôm đầu tuần này, báo Nhật Yomiuri Shimbun đưa tin về việc bà Takaichi và chính phủ của bà bị nhắm tới trong một chiến dịch phối hợp tương tự, kéo dài, với hàng nghìn tài khoản mạng xã hội tham gia.

Dẫn nghiên cứu của nhóm phân tích Japan Nexus Intelligence tại Tokyo, bài báo cho biết các tài khoản này phát tán nội dung bịa đặt bằng cả tiếng Nhật và tiếng Anh, sử dụng hình ảnh do AI tạo.

Những cáo buộc sai lệch được đăng tải vào cuối tháng 1 trước chiến dịch vận động bầu cử, bao gồm tuyên bố bà Takaichi “mở đường cho chủ nghĩa bành trướng quân sự và xét lại lịch sử”, cũng như việc Nhật Bản được cho là đang gia tăng gánh nặng an sinh xã hội lên thế hệ trẻ.

Bộ Phát triển Kỹ thuật số và Thông tin Singapore cho biết họ nhận thức được một số tài khoản trực tuyến đã đăng nhiều video trong những tuần gần đây, đưa ra “những tuyên bố hoàn toàn bịa đặt và kỳ quặc” về chính sách đối ngoại và chính trị trong nước của Singapore.

“Người Singapore và những ai sinh sống tại đây đều có thể thấy rõ rằng các video này chứa những câu chuyện hoàn toàn hư cấu về thời sự Singapore”, họ cho biết.

Nhiều video có cùng một mẫu. Ảnh: YouTube.

Tiếng mẹ đẻ

Bộ nhấn mạnh Singapore không miễn nhiễm trước các nỗ lực gieo rắc hoài nghi, thao túng dư luận hoặc can thiệp vào chính trị nội bộ.

“Bên cạnh các biện pháp quản lý, một công chúng được trang bị kiến thức, cảnh giác và có khả năng phân biệt là tuyến phòng thủ đầu tiên và quan trọng nhất chống lại thông tin sai lệch”, cơ quan này cho biết, đồng thời kêu gọi người dân kiểm tra thông tin từ nguồn chính thức và tránh chia sẻ nội dung chưa được xác minh.

Theo ông Benjamin Ang, nghiên cứu viên cao cấp tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, khi người dân Singapore tiếp xúc với thông tin sai lệch hoặc thiên lệch bằng chính tiếng mẹ đẻ của mình, điều đó có thể tác động mạnh đến bản sắc của họ.

“Nếu các đơn vị kiểm chứng nói tiếng Anh – hoặc chính phủ – phản bác bằng tiếng Anh, sẽ tồn tại sự đứt gãy nghiêm trọng”, ông nói. “Cần tăng cường năng lực và hỗ trợ bằng tiếng mẹ đẻ”.

Ngoài YouTube, nhóm của ông Ang cũng phát hiện các video tiếng Trung tương tự trên TikTok. Bản sao trùng lặp hoặc gần giống của nhiều video trong chiến dịch cũng xuất hiện trên Facebook.

Ông Ang cảnh báo không nên vội vàng quy kết mọi nội dung sai lệch hoặc độc hại là do sự can thiệp của nước ngoài.

Ông dẫn nghiên cứu cho thấy nhiều động cơ khác có thể tồn tại, bao gồm việc nội dung giật gân, chính trị có thể thu hút lượt xem, từ đó tạo doanh thu quảng cáo hoặc xây dựng lượng người theo dõi để khai thác sau này.

Theo ông Chong, khi các chiến dịch thông tin sai lệch ngày càng tinh vi, số lượng video và mạng lưới cũng gia tăng về quy mô, sự đa dạng, câu chuyện và cả chất lượng sản xuất.

Vì vậy, nâng cao hiểu biết truyền thông và ý thức công dân là yếu tố then chốt để chống lại các nỗ lực làm xói mòn sự gắn kết và khả năng chống chịu xã hội.

“Những hiện tượng như vậy sẽ ngày càng phổ biến hơn”, ông nói. “Các sản phẩm trong tương lai có thể còn tinh vi hơn nữa”.

Theo CNA, SCMP

Huyền Chi

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/300-video-ai-cong-kich-thu-tuong-lawrence-wong-ai-dung-sau-chien-dich-tinh-vi-nham-vao-singapore-post195027.html