4 bước phòng cúm, cảm lạnh và ho lúc giao mùa

8 giờ trướcBài gốc

Mùa đông xuân tại Việt Nam, đặc biệt ở miền Bắc, thường đặc trưng bởi nhiệt độ thấp, độ ẩm cao, tình trạng nồm ẩm kéo dài. Đây là điều kiện thuận lợi cho virus đường hô hấp phát triển và lây lan. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cúm mùa là bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, có thể dẫn đến biến chứng nặng ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền. Trong khi đó, cảm lạnh thông thường do nhiều loại virus khác nhau gây ra, triệu chứng thường nhẹ hơn nhưng dễ lây trong cộng đồng.

Thực tế cho thấy, khi nhiệt độ thay đổi đột ngột, cơ thể cần thời gian thích nghi. Niêm mạc đường hô hấp có thể bị khô, giảm khả năng bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện cho virus xâm nhập. Tuy nhiên, việc mắc cúm hoặc cảm lạnh không phải là điều "khó tránh khỏi". Nhiều biện pháp dự phòng đã được chứng minh có hiệu quả nếu thực hiện đúng và đầy đủ.

1. Giải pháp phòng ngừa cúm, cảm lạnh và ho

Dưới đây là bốn bước quan trọng giúp phòng ngừa cúm mùa, cảm lạnh và ho trong giai đoạn thời tiết lạnh, ẩm:

1.1. Giữ vệ sinh tay và đường hô hấp phòng cúm, cảm lạnh và ho

Rửa tay thường xuyên là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng bệnh truyền nhiễm đường hô hấp. Theo CDC Hoa Kỳ, virus cúm và nhiều virus gây cảm lạnh có thể tồn tại trên bề mặt đồ vật trong nhiều giờ. Khi tay chạm vào bề mặt nhiễm virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng, nguy cơ lây nhiễm sẽ tăng cao.

Người dân nên:

Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch ít nhất 20 giây, đặc biệt sau khi ra ngoài, trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi.
Sử dụng dung dịch sát khuẩn tay chứa cồn (tối thiểu 60%) khi không có nước và xà phòng.
Che miệng, mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi.
Tránh đưa tay lên mắt, mũi, miệng khi chưa rửa sạch...

Ngoài ra, cần vệ sinh bề mặt thường xuyên tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn làm việc, điện thoại di động. Trong những ngày nồm ẩm, nhà cửa nên được thông thoáng, hạn chế ẩm mốc. Đối với người có triệu chứng hô hấp, nên đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần với người khác để giảm nguy cơ lây lan.

Tiêm vắc-xin giúp phòng ngừa cúm mùa, cảm lạnh và ho trong giai đoạn thời tiết lạnh, ẩm.

1.2. Tiêm vắc-xin phòng cúm đầy đủ, đúng thời điểm

Tiêm vắc-xin phòng cúm là biện pháp dự phòng chủ động và hiệu quả nhất đối với cúm mùa. Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, vắc-xin cúm nên được tiêm hằng năm do virus cúm thường xuyên biến đổi. Miễn dịch từ vắc-xin sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm mức độ nặng nếu nhiễm virus.

Vắc-xin cúm không có tác dụng phòng ngừa cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, nó giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng nặng do cúm như viêm phổi, suy hô hấp, nhập viện và tử vong, đặc biệt ở các nhóm nguy cơ cao gồm:

Người từ 65 tuổi trở lên.
Trẻ nhỏ.
Phụ nữ mang thai.
Người mắc bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường, hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Nhân viên y tế...

Thời điểm tiêm phù hợp là trước mùa cúm, tuy nhiên người dân vẫn có thể tiêm trong suốt mùa dịch nếu chưa được tiêm trước đó. Tiêm vắc-xin là quyết định cá nhân, nhưng dựa trên bằng chứng khoa học, đây là biện pháp có lợi cho sức khỏe cộng đồng.

1.3. Duy trì giấc ngủ, dinh dưỡng và vận động

Hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả khi cơ thể được nghỉ ngơi và cung cấp đủ dưỡng chất. Nhiều nghiên cứu cho thấy ngủ không đủ giấc có thể làm giảm chức năng miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm virus đường hô hấp. Người trưởng thành nên ngủ từ 7–9 giờ mỗi đêm. Trẻ em và thanh thiếu niên cần thời gian ngủ dài hơn tùy theo độ tuổi.

Về dinh dưỡng, chế độ ăn cần đảm bảo:

Đủ năng lượng.
Cân đối các nhóm chất: tinh bột, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất.
Tăng cường rau xanh, trái cây tươi.
Uống đủ nước...

Trong mùa lạnh, nhiều người có xu hướng giảm vận động. Tuy nhiên, tập thể dục mức độ vừa phải, đều đặn (ít nhất 150 phút mỗi tuần đối với người trưởng thành) giúp cải thiện tuần hoàn, tăng cường chức năng miễn dịch và giảm căng thẳng. Cần lưu ý, tập luyện quá sức khi cơ thể mệt mỏi có thể làm suy giảm miễn dịch tạm thời. Do đó, nên lựa chọn hình thức vận động phù hợp với thể trạng.

Chế độ ăn cần tăng cường rau xanh, trái cây tươi tăng cường chức năng miễn dịch.

1.4. Bổ sung vi chất khi cần thiết

Một số vi chất có vai trò quan trọng đối với hệ miễn dịch, trong đó phổ biến là vitamin D, vitamin C và kẽm. Vitamin D tham gia điều hòa đáp ứng miễn dịch. Ở người ít tiếp xúc ánh nắng, đặc biệt trong mùa đông, nguy cơ thiếu vitamin D có thể tăng. Vitamin C là chất chống oxy hóa, hỗ trợ chức năng miễn dịch. Kẽm cần thiết cho hoạt động của nhiều tế bào miễn dịch.

Tuy nhiên, việc bổ sung vi chất cần dựa trên nhu cầu thực tế. Người dân nên:

Ưu tiên bổ sung qua thực phẩm tự nhiên.
Không tự ý sử dụng liều cao kéo dài khi chưa có tư vấn của cán bộ y tế.
Tham khảo ý kiến bác sĩ nếu có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc khác...

Thực phẩm chức năng không thay thế được chế độ ăn cân đối và lối sống lành mạnh. Ngoài ra, không có bằng chứng cho thấy bất kỳ sản phẩm nào có thể "ngăn chặn hoàn toàn" cúm hoặc cảm lạnh.

2. Khi nào cần đi khám?

Phần lớn trường hợp cảm lạnh và cúm nhẹ có thể tự khỏi sau vài ngày đến một tuần. Tuy nhiên, người bệnh cần đến cơ sở y tế khi có các dấu hiệu:

Sốt cao trên 39°C, khó hạ.
Khó thở, đau tức ngực.
Ho nhiều, kéo dài, có đờm đặc hoặc đổi màu.
Mệt mỏi nhiều, lơ mơ.
Triệu chứng nặng lên sau vài ngày…

Việc sử dụng thuốc kháng sinh chỉ có chỉ định khi có nhiễm khuẩn. Cúm và cảm lạnh do virus gây ra nên không đáp ứng với kháng sinh.

Cúm mùa và cảm lạnh là bệnh thường gặp nhưng có thể phòng ngừa bằng các biện pháp đơn giản, dựa trên bằng chứng khoa học. Trong bối cảnh thời tiết lạnh, nồm ẩm kéo dài, người dân cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe cá nhân và gia đình. Giữ vệ sinh tay, tiêm vắc-xin đúng khuyến cáo, duy trì lối sống lành mạnh và bổ sung vi chất hợp lý là bốn trụ cột quan trọng. Việc thực hiện đồng bộ các biện pháp này không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn hạn chế lây lan trong cộng đồng.

DS Hải Sơn

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/4-buoc-phong-cum-cam-lanh-va-ho-luc-giao-mua-169260227143948165.htm