Ảnh minh họa: Eating Well
Trong nhiều năm, carbohydrate thường bị xem là “thủ phạm” của các vấn đề sức khỏe, từ tăng cân cho tới bệnh tim mạch. Không ít người loại bỏ khoai tây khỏi thực đơn, hạn chế ăn bánh mì hoặc né tránh mỳ ống với hy vọng kiểm soát cholesterol tốt hơn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng Mỹ, việc đánh đồng mọi loại carb là có hại có thể khiến cơ thể bỏ lỡ nhiều dưỡng chất quan trọng cho tim mạch.
Nhiều thực phẩm giàu carbohydrate thực chất chứa chất xơ hòa tan, tinh bột kháng và các hợp chất có khả năng làm giảm cholesterol LDL - loại cholesterol “xấu” liên quan tới nguy cơ xơ vữa động mạch và bệnh tim.
Khoai tây: không xấu như nhiều người nghĩ
Khoai tây là một trong những thực phẩm bị “mang tiếng oan” nhiều nhất. Theo chuyên gia dinh dưỡng Samantha Cassetty, vấn đề không nằm ở bản thân khoai tây mà ở cách chế biến.
Ảnh: iStock
Khoai tây chiên ngập dầu rõ ràng khác xa với khoai tây nướng ăn cùng rau củ hoặc thực phẩm giàu protein. Một củ khoai tây cỡ trung bình còn nguyên vỏ cung cấp khoảng 2 gram chất xơ, cùng kali và vitamin C - những dưỡng chất có lợi cho hệ tim mạch.
Đặc biệt, khoai tây chứa chất xơ hòa tan giúp liên kết với axit mật trong ruột, từ đó hỗ trợ đào thải cholesterol ra khỏi cơ thể. Ngoài ra, khi khoai được nấu chín rồi để nguội, một phần tinh bột sẽ chuyển thành “tinh bột kháng” - loại tinh bột hoạt động như prebiotic nuôi lợi khuẩn đường ruột và ít ảnh hưởng đến đường huyết hơn.
Khoai lang cũng được đánh giá cao nhờ giàu beta-carotene, chất chống oxy hóa giúp giảm stress oxy hóa đối với hệ tim mạch.
Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên khoai nướng, luộc hoặc salad khoai tây nguội thay vì chiên ngập dầu để tận dụng tối đa lợi ích sức khỏe.
Bánh mì nguyên cám hỗ trợ tim mạch
Bánh mì thường bị xem là loại carb dễ gây tăng cân nhất. Tuy nhiên, chuyên gia Alexandra Turnbull cho rằng bánh mì nguyên cám có thể đóng vai trò tích cực trong chế độ ăn lành mạnh.
Ảnh: iStock
Khác với bánh mì trắng tinh chế, bánh mì nguyên cám giữ nguyên lớp cám, mầm và nội nhũ của hạt ngũ cốc. Nhờ đó, loại bánh mì này chứa nhiều chất xơ, vitamin nhóm B, khoáng chất và phytonutrient hơn.
Theo các nghiên cứu, những dưỡng chất này có thể giúp giảm cholesterol toàn phần, cholesterol LDL và triglyceride. Ngoài ra, bánh mì nguyên cám còn là “thực phẩm nền” giúp kết hợp với các thực phẩm giàu dinh dưỡng khác như rau xanh, quả bơ hoặc protein nạc.
Các loại đậu - “siêu thực phẩm” cho cholesterol
Đậu được đánh giá là một trong những thực phẩm hiệu quả nhất trong việc kiểm soát cholesterol nhờ kết hợp đồng thời chất xơ hòa tan, protein thực vật và tinh bột kháng.
Một nghiên cứu công bố trên The Journal of Nutrition cho thấy những người có cholesterol LDL cao khi ăn khoảng một cốc đậu mỗi ngày trong 4 tuần đã giảm đáng kể cholesterol toàn phần và LDL so với nhóm ăn cơm trắng.
Ảnh: UCLA
Chuyên gia Chelsey Amer cho biết đậu còn giàu kali, magie và chất chống oxy hóa, đồng thời khi được lên men trong đường ruột sẽ tạo ra axit béo chuỗi ngắn giúp giảm sản xuất cholesterol tại gan.
Bên cạnh đó, đậu là nguồn protein thực vật có thể thay thế thịt đỏ hoặc các loại protein chứa nhiều chất béo bão hòa - yếu tố làm gia tăng cholesterol xấu.
Mỹ ống làm từ đậu ngày càng được ưa chuộng
Các loại mỳ ống làm từ đậu lăng, đậu gà hoặc đậu đen đang trở thành xu hướng nhờ hàm lượng protein và chất xơ cao hơn đáng kể so với mỳ ống làm từ bột mỳ truyền thống.
Một khẩu phần mỳ ống đậu gà có thể cung cấp khoảng 14 gram protein và 8 gram chất xơ, trong khi mỳ ống thông thường chỉ chứa khoảng 7 gram protein và 2 gram chất xơ.
Theo chuyên gia Amer, những loại mỳ ống này ban đầu phổ biến như lựa chọn không chứa gluten, nhưng hiện nay còn được ưa chuộng bởi xu hướng thực phẩm “giàu protein”.
Tuy nhiên, chuyên gia cũng lưu ý cần kiểm soát khẩu phần ăn vì mỳ ống từ đậu vẫn là nguồn cung cấp năng lượng đáng kể.
Thay đổi cách nhìn về carbohydrate
Các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không phải là loại bỏ hoàn toàn carbohydrate mà là lựa chọn đúng loại carb có lợi cho sức khỏe.
Những thực phẩm như khoai tây, bánh mì nguyên cám, đậu hay mỳ ống từ đậu đều chứa nhiều dưỡng chất giúp hỗ trợ giảm cholesterol LDL và bảo vệ tim mạch. Việc ưu tiên các thực phẩm nguyên chất, ít chế biến và hạn chế chiên rán có thể mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe lâu dài.
Thay vì xem carb là “kẻ thù”, giới chuyên gia khuyến nghị nên coi đây là một phần của chế độ ăn cân bằng, đặc biệt khi được kết hợp cùng rau xanh, chất béo lành mạnh và lối sống vận động thường xuyên.
Hồng Nhung