Không ít người có thói quen bỏ thực phẩm ngay khi thấy đã quá hạn in trên bao bì. Tuy nhiên, nhiều loại đồ hộp, thực phẩm khô, đông lạnh hay lên men khi hết hạn sử dụng vẫn an toàn nếu được bảo quản đúng cách và chưa có dấu hiệu hư hỏng.
Trong thói quen tiêu dùng hiện đại, nhiều người có xu hướng dọn sạch tủ lạnh ngay khi thực phẩm chạm mốc “hết hạn”. Chỉ cần nhìn thấy ngày in trên bao bì đã qua, không ít gia đình lập tức bỏ đi mà không cân nhắc thêm. Tuy nhiên, liệu tất cả thực phẩm sau ngày hết hạn đều phải vứt bỏ?
Ảnh minh họa
Thực tế cho thấy, ngoài các loại thực phẩm tươi sống và dễ hỏng, phần lớn thực phẩm chế biến sẵn vẫn có thể sử dụng an toàn nếu được bảo quản đúng cách. Đặc biệt với những sản phẩm như đồ hộp, gạo, mì khô hay thực phẩm đông lạnh chưa mở bao bì, không có dấu hiệu hư hỏng và được giữ trong môi trường khô ráo, chúng có thể dùng lâu hơn bạn nghĩ.
Tình trạng lãng phí thực phẩm đang trở thành vấn đề toàn cầu. Theo trang ẩm thực Delish, tổ chức phi lợi nhuận ReFED cho biết trong số khoảng 1,36 tỷ kg thực phẩm bị vứt bỏ mỗi năm tại Mỹ, một phần đáng kể là thực phẩm hoàn toàn có thể sử dụng.
Các nghiên cứu cho thấy có tới 43% người tiêu dùng vứt bỏ thực phẩm khi chúng gần hết hạn. Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ khẳng định rằng phần lớn thực phẩm vẫn an toàn để ăn sau ngày hết hạn nếu chưa hư hỏng và được bảo quản đúng điều kiện.
Điều này đồng nghĩa với việc rất nhiều thực phẩm bị “khai tử” chỉ vì tâm lý lo ngại, thay vì dựa trên dấu hiệu thực tế như mùi, màu sắc, kết cấu hay tình trạng bao bì. Việc hiểu đúng về hạn sử dụng sẽ giúp mỗi gia đình tiết kiệm chi phí và góp phần giảm lãng phí.
Không phải thực phẩm nào hết hạn cũng an toàn
Dù vậy, không thể áp dụng nguyên tắc “còn dùng được” cho mọi loại thực phẩm. Những thực phẩm dễ hỏng như thịt tươi, cá, gia cầm, trứng, sữa và món ăn đã nấu chín cần được đặc biệt thận trọng.
Tiến sĩ Raj Dasgupta cảnh báo rằng ngay cả khi thịt tươi hoặc sản phẩm từ sữa không có mùi hôi sau ngày hết hạn, chúng vẫn có thể chứa vi khuẩn nguy hiểm như Listeria hoặc Salmonella. Đây là những tác nhân gây ngộ độc thực phẩm mà mắt thường không thể nhận biết.
Để đảm bảo an toàn, ngoài việc xem ngày hết hạn, người tiêu dùng cần kiểm tra bao bì có bị phồng, rách hay rò rỉ không; quan sát màu sắc, kết cấu và mùi của thực phẩm; đồng thời bảo đảm điều kiện bảo quản phù hợp. Nếu đồ hộp bị phồng hoặc có dấu hiệu rỉ sét, tốt nhất nên bỏ ngay thay vì tiếc rẻ.
5 loại thực phẩm không nên lãng phí sau ngày hết hạn
Không phải tất cả thực phẩm hết hạn đều nguy hiểm. Dưới đây là 5 nhóm thực phẩm thường vẫn an toàn nếu được bảo quản đúng cách và không có dấu hiệu hư hỏng.
Thực phẩm đóng hộp
Đồ hộp là một trong những loại thực phẩm có thời hạn sử dụng dài nhất. Nếu hộp không bị phồng, móp méo nghiêm trọng hay rò rỉ, sản phẩm bên trong thường vẫn an toàn trong vòng 1–2 năm sau ngày in trên bao bì. Điều quan trọng là phải bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát và chưa mở nắp.
Thực phẩm khô như mì, gạo, ngũ cốc
Mì khô, gạo, ngũ cốc, bánh quy hay mì ống có độ ẩm thấp nên ít nguy cơ phát triển vi khuẩn. Sau ngày hết hạn, chất lượng có thể giảm nhẹ về hương vị hoặc độ giòn, nhưng độ an toàn thường không thay đổi nếu bao bì kín và không có dấu hiệu ẩm mốc.
Thực phẩm đông lạnh
Thực phẩm đông lạnh bảo quản ở nhiệt độ dưới 0 độ C có thể an toàn trong thời gian dài. Dù hương vị và kết cấu có thể giảm nếu để quá lâu, nhưng về mặt vi sinh, chúng vẫn sử dụng được miễn là không bị rã đông nhiều lần.
Thực phẩm lên men
Các sản phẩm lên men như miso hay kim chi vốn được tạo ra nhờ quá trình vi sinh tự nhiên. Theo thời gian, chúng có thể tiếp tục lên men và thay đổi hương vị, trở nên đậm đà hơn. Nếu không có mùi lạ hay nấm mốc bất thường, chúng vẫn an toàn để ăn.
Đồ ăn nhẹ đóng gói
Bánh quy, khoai tây chiên hay bánh quy mặn thường có hạn sử dụng dài. Sau ngày in trên bao bì, chúng có thể kém giòn hoặc giảm hương vị, nhưng vẫn an toàn nếu bao bì còn nguyên vẹn và được bảo quản nơi khô ráo.
Phân biệt ngày sản xuất và ngày hết hạn để tránh hiểu nhầm
Một trong những nguyên nhân dẫn đến lãng phí thực phẩm là nhầm lẫn giữa ngày sản xuất và ngày hết hạn. Ngày sản xuất là thời điểm bắt đầu làm ra sản phẩm, còn ngày hết hạn là mốc thời gian khuyến nghị sử dụng trước đó để đảm bảo chất lượng tốt nhất.
Trong nhiều trường hợp, “hạn sử dụng” không đồng nghĩa với “không an toàn sau ngày đó”, mà chỉ là mốc chất lượng tối ưu do nhà sản xuất đề xuất. Vì vậy, việc đọc kỹ nhãn mác và hiểu đúng thông tin in trên bao bì là thói quen quan trọng giúp giảm lãng phí.
Hình thành thói quen tiêu dùng thông minh
Thay vì vội vàng vứt bỏ thực phẩm ngay khi gần đến hạn, người tiêu dùng nên kết hợp nhiều yếu tố như điều kiện bảo quản, tình trạng bao bì và dấu hiệu thực tế của thực phẩm. Đối với thực phẩm tươi sống, hãy tuân thủ nghiêm ngặt hạn sử dụng và nguyên tắc an toàn vệ sinh. Với thực phẩm khô, đóng hộp hoặc đông lạnh, có thể linh hoạt hơn nhưng vẫn cần thận trọng.
Việc tiêu dùng thông minh không chỉ giúp tiết kiệm chi phí cho gia đình mà còn góp phần giảm lượng rác thải thực phẩm ra môi trường.
Hoàng Ly