Tuy nhiên, bạn không cần kiêng khem quá khắt khe để giữ gìn sức khỏe. Tham khảo 5 bí quyết ăn uống và sinh hoạt sau đây, bạn vẫn có thể tận hưởng trọn vẹn ngày Tết mà cơ thể vẫn khỏe khoắn sau kỳ nghỉ Tết:
Cân bằng khẩu phần trong bữa ăn
Mâm cỗ Tết thường dư thừa các món giàu đạm và chất béo như thịt nguội, giò chả, thịt kho, heo quay…
Đây đều là thực phẩm chứa nhiều acid béo bão hòa, dễ làm tăng mỡ máu và gây cảm giác nặng bụng nếu ăn quá mức. Khi khẩu phần mất cân đối, cơ thể không chỉ dư năng lượng mà còn thiếu rau và vi chất, dẫn đến tăng cân, đầy bụng, khó tiêu sau kỳ nghỉ.
Để cân bằng hơn, nên ưu tiên các món hấp, luộc thay vì chiên xào; tăng nguồn đạm lành mạnh từ cá, đậu và hạn chế nội tạng động vật.
Khẩu phần gợi ý: mỗi bữa chỉ khoảng 80 - 100g thực phẩm đạm động vật, bỏ da và mỡ; đồng thời giảm cơm hoặc bánh chưng khi đã có món nếp. Thứ tự ăn gồm: rau - đạm - tinh bột, từ đó, giúp kiểm soát lượng ăn và đường huyết tốt hơn.
Người tiểu đường, tăng huyết áp cần hạn chế đạm béo; người bệnh gout tránh hải sản, nội tạng; người cao tuổi nên giảm món nhiều mỡ để tránh chậm tiêu.
Tăng rau xanh và trái cây tươi
Những ngày Tết, khẩu phần thường tăng nhiều thịt, chất béo và đồ ngọt, trong khi lượng rau quả lại giảm, dễ dẫn đến thiếu chất xơ và vitamin.
Điều này có thể gây táo bón, đầy bụng và cảm giác mệt mỏi.
Vì vậy, người trưởng thành nên duy trì khoảng 400 g rau củ quả mỗi ngày để bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất cần thiết.
Có thể thực hiện đơn giản bằng cách: mỗi bữa ăn có một bát canh rau hoặc đĩa rau luộc/salad; dùng trái cây tươi tráng miệng thay mứt, bánh kẹo.
Nên ưu tiên các loại quả vừa phải về độ ngọt như bưởi, cam, ổi, táo, thanh long… và ăn nguyên quả thay vì ép nước để giữ chất xơ.
Người tiểu đường cần chọn khẩu phần nhỏ, chia nhiều lần và hạn chế trái cây quá ngọt.
Giảm dầu mỡ và đồ mặn
Các món chiên rán, thịt mỡ và thực phẩm muối như dưa hành, lạp xưởng, giò chả … thường xuất hiện nhiều trong bữa ăn ngày Tết, nên nếu dùng thường xuyên và với lượng lớn có thể làm khẩu phần trở nên nhiều chất béo và muối hơn nhu cầu thông thường. Điều này dễ gây cảm giác ngấy, khát nước hoặc đầy bụng sau bữa ăn.
Vì vậy, trong những ngày Tết, có thể chủ động cân đối bằng cách ưu tiên các món chế biến đơn giản như luộc, hấp, kho nhạt hoặc áp chảo ít dầu; chọn phần thịt nạc hơn và ăn kèm nhiều rau.
Các món muối chua nên dùng với lượng nhỏ để tăng hương vị, không thay thế cho rau tươi. Khi nấu tại nhà, có thể nêm vừa phải để tránh ăn mặn kéo dài nhiều ngày.
Kiểm soát rượu bia và đồ ngọt
Trong những ngày Tết, rượu bia, nước ngọt, bánh kẹo và mứt thường được dùng nhiều hơn bình thường. Đây là các thực phẩm giàu năng lượng nhưng ít dưỡng chất, nếu dùng thường xuyên dễ làm tổng năng lượng nạp vào tăng cao, gây cảm giác mệt, khát nước hoặc nặng bụng sau khi ăn.
Ngoài ra, uống nhiều đồ có cồn hoặc nhiều đường vào buổi tối cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Nên uống nhiều nước lọc. Ảnh: Pinterest
Để cân đối hơn, nên ưu tiên nước lọc là nguồn bổ sung nước chính trong ngày; nếu dùng rượu bia thì nên ở mức vừa phải, uống xen kẽ nước. Các loại bánh kẹo, mứt hoặc nước ngọt nên thưởng thức với lượng nhỏ, không ăn/uống liên tục trong ngày.
Trà hoặc cà phê có thể dùng vào buổi sáng hoặc trưa; nếu nhạy cảm với caffeine thì hạn chế vào chiều tối.
Chế độ sinh hoạt hợp lý
Trong dịp Tết, lịch sinh hoạt thường thay đổi: ăn uống thất thường, thức khuya, ít vận động và dự trữ nhiều thức ăn. Những yếu tố này có thể khiến cơ thể dễ mệt mỏi, chậm tiêu hoặc khó chịu sau bữa ăn.
Vì vậy, bên cạnh lựa chọn thực phẩm, việc duy trì nếp sinh hoạt điều độ và an toàn thực phẩm cũng rất quan trọng.
Có thể giữ thói quen ăn uống tương đối đều đặn với 3 bữa/ngày, hạn chế bỏ bữa hoặc ăn quá muộn; tránh nằm ngay sau khi ăn no. Thức ăn nấu chín nên dùng trong thời gian ngắn và bảo quản hợp vệ sinh, tách riêng thực phẩm sống – chín, hâm nóng kỹ trước khi dùng lại.
Mỗi ngày dành khoảng 15 - 30 phút cho vận động nhẹ như đi bộ, dọn dẹp, du xuân… giúp cơ thể linh hoạt và dễ tiêu hóa hơn.
TUỆ NGHI