Bệnh nhân dùng thuốc GLP-1 để giảm cân dễ quên liều do phần lớn thuốc được sử dụng theo lịch tiêm hoặc uống hàng tuần, khó hình thành thói quen đều đặn như thuốc dùng hằng ngày. Việc tự tiêm tại nhà, lịch sinh hoạt thay đổi, áp lực công việc và tâm lý chủ quan khi triệu chứng đã cải thiện cũng góp phần làm tăng nguy cơ bỏ sót liều.
Semaglutide và tirzepatide là các thuốc có thời gian tác dụng kéo dài, với thời gian bán thải khoảng 5–7 ngày. Nhờ đó, việc bỏ lỡ một liều đơn lẻ thường chưa gây ra thay đổi rõ rệt nhưng nếu tình trạng quên liều kéo dài, nồng độ thuốc trong cơ thể sẽ giảm dần, làm suy yếu hiệu quả điều trị.
Việc quên hoặc trì hoãn liều thuốc có thể làm giảm hiệu quả điều trị và gây ra nhiều tác dụng phụ đáng lưu ý.
1. Một số tác dụng phụ khi quên liều thuốc GLP-1
1.1. Tăng cảm giác đói và thèm ăn
Khi quên liều, nồng độ thuốc GLP-1 trong cơ thể giảm, làm suy yếu tác dụng ức chế trung tâm thèm ăn và làm chậm rỗng dạ dày. Người bệnh có thể cảm thấy đói nhanh hơn, thèm ăn nhiều hơn, đặc biệt với thực phẩm giàu năng lượng, đường và chất béo. Điều này khiến việc kiểm soát khẩu phần và duy trì chế độ ăn lành mạnh trở nên khó khăn hơn.
1.2. Khó giảm cân
Sự gia tăng cảm giác thèm ăn sau khi bỏ lỡ liều thuốc có thể dẫn đến ăn quá mức và tăng tổng năng lượng nạp vào. Ở người đang điều trị béo phì, điều này làm chậm tiến trình giảm cân hoặc thậm chí gây tăng cân trở lại. Việc gián đoạn điều trị cũng ảnh hưởng đến động lực và các thói quen ăn uống lành mạnh đã được xây dựng trước đó.
1.3. Tăng đường huyết ở người đái tháo đường
Thuốc GLP-1 giúp cải thiện kiểm soát glucose bằng cách tăng tiết insulin phụ thuộc glucose, giảm tiết glucagon và làm chậm rỗng dạ dày. Khi quên liều, các cơ chế này suy giảm, khiến đường huyết có xu hướng tăng trở lại. Ở bệnh nhân đái tháo đường type 2, tình trạng này nếu kéo dài có thể làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch, thận và thần kinh.
1.4. Rối loạn tiêu hóa khi dùng lại thuốc
Nếu người bệnh bỏ lỡ nhiều liều liên tiếp rồi quay lại liều cao, cơ thể có thể không kịp thích nghi. Điều này làm tăng nguy cơ buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc táo bón. Các tác dụng phụ đường tiêu hóa này có thể gây mất nước, mệt mỏi và khiến người bệnh ngại tiếp tục điều trị.
1.5. Giảm hiệu quả điều trị lâu dài
Không tuân thủ lịch dùng thuốc làm giảm hiệu quả tổng thể của liệu trình GLP-1. Ngoài ảnh hưởng sinh lý, việc bỏ liều còn làm suy yếu kỷ luật điều trị và các thay đổi lối sống đi kèm như ăn uống lành mạnh và vận động thể lực. Về lâu dài, điều này khiến việc kiểm soát cân nặng và bệnh chuyển hóa trở nên kém bền vững.
Cần liên hệ bác sĩ ngay nếu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như nôn liên tục, mất nước, đau bụng dữ dội hoặc rối loạn đường huyết.
2. Cách xử trí khi quên liều
Cục Quản lý thuốc và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) đưa ra hướng dẫn cụ thể cho từng loại thuốc:
Semaglutide dạng tiêm (Ozempic, Wegovy):Tiêm liều đã quên càng sớm càng tốt trong vòng 5 ngày; nếu đã quá 5 ngày, bỏ qua liều đó và tiếp tục theo lịch cũ; không tiêm hai liều trong vòng 48 giờ.
Semaglutide dạng uống (Rybelsus): Bỏ qua liều đã quên và uống liều tiếp theo vào ngày hôm sau như bình thường.
Tirzepatide (Mounjaro, Zepbound):Dùng liều đã quên trong vòng 4 ngày (96 giờ); nếu quá 4 ngày, bỏ qua liều đó và tiếp tục theo lịch; không dùng hai liều trong vòng 72 giờ.
Việc tuân thủ các hướng dẫn này giúp hạn chế nguy cơ quá liều và giảm các tác dụng phụ đường tiêu hóa.
Nếu người bệnh bỏ lỡ từ hai liều trở lên hoặc ngừng thuốc trong vài tuần, việc quay lại liều cao có thể khiến cơ thể không kịp thích nghi. Khi đó, bác sĩ thường khuyến nghị bắt đầu lại từ liều thấp nhất và tăng dần để giảm nguy cơ buồn nôn, nôn, táo bón hoặc tiêu chảy nặng. Người bệnh càng bỏ lỡ nhiều liều, khả năng dung nạp thuốc khi dùng lại càng kém. Ngoài ra, cần liên hệ bác sĩ ngay nếu xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng như nôn liên tục, mất nước, đau bụng dữ dội hoặc rối loạn đường huyết.
DS. Hoàng Vân