50 doanh nghiệp nhà nước vào TOP 500 Đông Nam Á Từ mục tiêu đến bài toán thực thi

4 giờ trướcBài gốc

Quyết tâm xây dựng các “quả đấm thép”

Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước (Nghị quyết 79) có ý nghĩa vô cùng quan trọng khi đã xác lập khuôn khổ mới cho kinh tế nhà nước: chủ đạo và dẫn dắt trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; hoạt động bình đẳng trước pháp luật, chấp nhận cạnh tranh lành mạnh với các khu vực kinh tế tư nhân và FDI trong bối cảnh nguồn lực kinh tế nhà nước phải được rà soát, thống kê, hạch toán đầy đủ theo nguyên tắc thị trường, chống thất thoát, lãng phí.

Để thực hiện thành công chiến lược đến năm 2030 đưa nước ta trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, Nghị quyết 79 đặt mục tiêu quyết tâm đến 2030 Việt Nam có 50 doanh nghiệp nhà nước vào top 500 doanh nghiệp lớn nhất khu vực Đông Nam Á (Fortune Southeast Asia 500) và có từ 1 đến 3 doanh nghiệp nhà nước vào top 500 thế giới (Fortune Global 500).

Hiện nay, chúng ta mới chỉ có hơn chục doanh nghiệp nhà nước trong top 500 khu vực. Mục tiêu tăng lên 50 sẽ là thách thức lớntrong môi trường cạnh tranh trực tiếp với số doanh nghiệp hiện có của các quốc gia Đông Nam Á, nhưng cũng khả thi khi quy mô nền kinh tế Việt Nam năm 2025 đã vượt mốc 514 tỷ USD và đứng 32 trên thế giới.

Hoạt động khai thác dầu khí tại mỏ Bạch Hổ. Ảnh: PVN

Tiêu chí xếp hạng Fortune Southeast Asia 500 chủ yếu dựa trên doanh thu thuần năm tài chính trước, với ngưỡng doanh thu tối thiểu năm 2025 khoảng 349 triệu USD để lọt danh sách. Fortune xem xét quy mô doanh nghiệp tổng thể, nhưng doanh thu là yếu tố quyết định để xếp hạng từ 1 đến 500, bên cạnh một số chỉ số phụ như lợi nhuận ròng, tài sản, số lượng nhân viên…

Nghị quyết 79 không quy định tiêu chí chọn doanh nghiệp nhà nước cụ thể. Đó có thể là các doanh nghiệp có vai trò chiến lược, chủ đạo trong các ngành then chốt như năng lượng, công nghệ cao, tài chính ngân hàng như: Petrovietnam (tổng doanh thu năm 2025 ước đạt 1,105 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 44,2 tỷ USD), EVN (0,645 triệu tỷ đồng, tương đương 25,8 tỷ USD), Viettel (0,22 triệu tỷ đồng, xấp xỉ 8,8 tỷ USD)…; có hiệu quả tài chính cao, tăng trưởng nhanh, quản trị hiện đại như: VCB, BIDV…; có tiềm năng vươn ra thị trường thế giới như: Petrolimex, Vietnam Airlines…; các doanh nghiệp đi đầu trong tự chủ tài chính, quản trị minh bạch như SCIC…

Chắc chắn tới đây, Chính phủ sẽ ban hành danh mục các doanh nghiệp nhà nước được đưa vào diện thí điểm đầu tư mở rộng sản xuất, ưu tiên các doanh nghiệp nhà nước “đầu tàu” hiện đang có quy mô doanh thu trên 1 tỷ USD, để lan tỏa sang doanh nghiệp khác. Trong các năm tiếp theo, 2027 - 2028, thúc đẩy mua bán và sáp nhập (M&A), xuất khẩu công nghệ cao để có 20 - 30 doanh nghiệp nhà nước vào TOP 500 Đông Nam Á, đến năm 2029 - 2030 có ít nhất 1 - 2 doanh nghiệp nhà nước vào Fortune Global 500.

Áp lực tăng trưởng hai con số và chuẩn quản trị quốc tế

Muốn đạt mục tiêu này, các doanh nghiệp nhà nước phải có tốc độ tăng trưởng doanh thu hai con số trở lên, khoảng 15 - 20%/năm, tập trung vào các công trình, dự án, sản phẩm có quy mô lớn, công nghệ cao, tham gia tích cực vào chuỗi cung ứng toàn cầu trên nền tảng quản trị doanh nghiệp đạt chuẩn quốc tế. Nghị quyết đã chỉ ra và yêu cầu thực hiện một số giải pháp hết sức cụ thể từ thực tiễn hiện tại của các doanh nghiệp nhà nước để tạo đà bứt phá, nhất là ở các ngành then chốt như năng lượng, công nghiệp công nghệ cao, viễn thông, tài chính.

Nghị quyết của Đảng yêu cầu hiện đại hóa quản trị doanh nghiệp nhà nước theo chuẩn mực quốc tế, tăng minh bạch, trách nhiệm giải trình; tách bạch rõ chức năng chủ sở hữu nhà nước và chức năng quản lý nhà nước. Đồng thời, cho phép doanh nghiệp nhà nước thay đổi cơ bản, đột phá về cơ chế quản trị và nhân sự chủ chốt như: thí điểm cơ chế giám đốc điều hành chuyên nghiệp tuyển dụng từ thị trường lao động cấp cao, không nhất thiết phải là cán bộ nhà nước, với mức lương thưởng gắn lợi nhuận, quỹ cổ phiếu thưởng để giữ chân nhân tài.

Về vốn, sau khi tái cơ cấu SCIC theo mô hình gần như quỹ đầu tư quốc gia, nhằm tập trung quản lý vốn nhà nước quy mô lớn, chủ sở hữu là Nhà nước sẽ tập trung nguồn vốn lớn đầu tư cho các doanh nghiệp nhà nước chiến lược, hỗ trợ M&A quốc tế để tăng nhanh quy mô doanh nghiệp. Nghị quyết đã cho phép sử dụng nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước để tăng vốn điều lệ, đồng thời cho phép doanh nghiệp nhà nước được giữ lại lợi nhuận hoặc nhận dòng vốn tái đầu tư từ SCIC, qua đó tạo hiệu ứng tích lũy lên giá trị sổ sách và cải thiện nền tảng định giá doanh nghiệp trong dài hạn. Đây là những điểm mới hơn quy định về các nguồn vốn được phép dùng để đầu tư vốn Nhà nước vào doanh nghiệp quy định tại Điều 11 Luật Quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp năm 2025.

Chắc chắn việc xây dựng các doanh nghiệp nhà nước lớn, tầm cỡ khu vực và quốc tế sẽ tập trung vào một số ngành then chốt, có thể hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế toàn cầu, làm đầu tàu, dẫn dắt chuỗi cung ứng toàn cầu ở năng lượng, logistics, công nghệ cao và không thể thiếu được các yếu tố đẩy mạnh công nghệ 4.0, sản xuất thông minh, chuyển đổi số toàn diện, nghiên cứu và phát triển (R&D) nội sinh gắn với hợp tác công - tư (PPP) với doanh nghiệp khu vực tư nhân và FDI. Để kích thích sản xuất và kinh doanh, hạ tầng giao thông, năng lượng chiến lược sẽ được Nhà nước khẩn trương đầu tư.

Nghị quyết 79 đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong tư duy và phương thức phát triển khu vực kinh tế Nhà nước trong giai đoạn mới. Để các mục tiêu của Nghị quyết trở thành hiện thực, doanh nghiệp nhà nước cần biết người, biết ta, vận dụng thiên thời, địa lợi, nhân hòa. Con người Việt Nam vốn có truyền thống cần cù, thông minh, ý chí vươn lên mạnh mẽ, lại hiểu rõ những đặc điểm, những cái riêng có của doanh nghiệp nhà nước Việt Nam, vì vậy chắc chắn sẽ có những giải pháp thích hợp về cả chiến lược và chiến thuật để thực hiện thành công các mục tiêu, đưa kinh tế Nhà nước phát triển vững mạnh cùng đất nước. Nhiệm vụ của doanh nghiệp nhà nước trước mắt rất nặng nề, và dám nghĩ, dám làm là điều kiện không thể thiếu để thực hiện trọn vẹn các nhiệm vụ, yêu cầu Đảng, Nhà nước và Nhân dân đặt ra.

TS. Trần Văn, ĐBQH Khóa XII, XIII

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/50-doanh-nghiep-nha-nuoc-vao-top-500-dong-nam-a-tu-muc-tieu-den-bai-toan-thuc-thi-10403637.html