Mùa xuân, khi những cơn mưa phùn xuất hiện, độ ẩm không khí tăng cao và cây cối đâm chồi nảy lộc, cũng là thời điểm nhiều loại thực vật phát tán phấn hoa vào không khí. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây dị ứng phấn hoa - bệnh lý tưởng chừng đơn giản nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát tốt.
Thực tế cho thấy, số ca viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng và hen phế quản do phấn hoa thường gia tăng rõ rệt vào mùa xuân. Nếu tự điều trị sai cách, bệnh dễ kéo dài, tái phát và gây nhiều phiền toái trong sinh hoạt.
Phân biệt dị ứng phấn hoa và cảm cúm
Phấn hoa là các hạt siêu nhỏ do cây cối phát tán để sinh sản. Khi hít phải, ở người có cơ địa dị ứng, hệ miễn dịch sẽ nhận diện nhầm đây là "tác nhân nguy hiểm" và giải phóng histamin cùng nhiều chất trung gian gây viêm.
Nội dung
Phân biệt dị ứng phấn hoa và cảm cúm
6 cách phòng dị ứng phấn hoa mùa xuân
1.Theo dõi tình hình phấn hoa và thời tiết
2. Đeo khẩu trang khi ra ngoài
3. Giữ không gian sống sạch sẽ
4. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý
5. Tăng cường sức đề kháng
6. Điều trị theo chỉ định của bác sĩ
Khi nào cần đi khám?
Hậu quả là xuất hiện hàng loạt triệu chứng như:
Hắt hơi liên tục, đặc biệt vào buổi sáng
Chảy nước mũi trong, nghẹt mũi
Ngứa mũi, ngứa họng
Ngứa, đỏ mắt, chảy nước mắt
Ho khan, khò khè
Mệt mỏi, giảm tập trung
Ở người có tiền sử hen phế quản, phấn hoa còn có thể kích hoạt cơn hen cấp, gây khó thở và tức ngực nguy hiểm.
Một sai lầm phổ biến là nhầm lẫn dị ứng phấn hoa với cảm cúm. Tuy nhiên, hai tình trạng này có những điểm khác biệt rõ ràng:
Dị ứng phấn hoa: Thường không sốt, dịch mũi trong, triệu chứng kéo dài nhiều tuần nếu còn tiếp xúc dị nguyên.
Cảm cúm: Thường kèm sốt, đau nhức cơ thể, dịch mũi đặc và tự khỏi sau 5 - 7 ngày.
Nếu triệu chứng tái diễn vào cùng một thời điểm trong năm, đặc biệt khi giao mùa, nhiều khả năng đó là dị ứng phấn hoa.
Số ca viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng và hen phế quản do phấn hoa thường gia tăng rõ rệt vào mùa xuân.
6 cách phòng dị ứng phấn hoa mùa xuân
Để hạn chế nguy cơ dị ứng, cần chủ động áp dụng đồng bộ các biện pháp sau:
1.Theo dõi tình hình phấn hoa và thời tiết
Tại nhiều quốc gia, chỉ số phấn hoa được cập nhật hằng ngày. Ở nước ta, dù chưa phổ biến rộng rãi, người dân có thể dựa vào đặc điểm thời tiết như những ngày nắng nhẹ, nhiều gió sau mưa để chủ động phòng tránh.
Người có cơ địa dị ứng nên hạn chế ra ngoài vào sáng sớm - thời điểm phấn hoa phát tán mạnh.
2. Đeo khẩu trang khi ra ngoài
Khẩu trang y tế hoặc khẩu trang có khả năng lọc bụi mịn giúp giảm đáng kể lượng phấn hoa xâm nhập đường hô hấp. Khi di chuyển bằng xe máy, xe đạp, nên đeo thêm kính bảo vệ mắt để hạn chế kích ứng kết mạc.
Sau khi về nhà, cần rửa mặt, rửa tay, súc miệng và thay quần áo để loại bỏ phấn hoa bám trên cơ thể.
3. Giữ không gian sống sạch sẽ
Trong mùa phấn hoa, việc duy trì môi trường sống sạch, ít dị nguyên đặc biệt quan trọng, nhất là với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người mắc hen phế quản.
Các biện pháp nên thực hiện gồm:
Đóng cửa sổ vào những ngày gió lớn
Vệ sinh nhà cửa thường xuyên
Hạn chế phơi quần áo ngoài trời quá lâu
Sử dụng máy lọc không khí nếu có điều kiện
4. Rửa mũi bằng nước muối sinh lý
Rửa mũi giúp loại bỏ phấn hoa và các chất gây dị ứng bám trong niêm mạc mũi. Có thể thực hiện 1 - 2 lần mỗi ngày, đặc biệt sau khi ra ngoài.
Tuy nhiên, cần sử dụng dung dịch phù hợp và thao tác đúng kỹ thuật để tránh làm tổn thương niêm mạc.
5. Tăng cường sức đề kháng
Một hệ miễn dịch khỏe mạnh có thể giúp cơ thể giảm phản ứng quá mức với dị nguyên. Vì vậy, cần:
Ăn đủ chất, tăng cường rau xanh và trái cây giàu vitamin C
Uống đủ nước
Ngủ đủ giấc
Duy trì vận động nhẹ nhàng
Đồng thời, hạn chế thức khuya và căng thẳng kéo dài vì stress có thể khiến triệu chứng dị ứng nặng hơn.
6. Điều trị theo chỉ định của bác sĩ
Với người đã được chẩn đoán viêm mũi dị ứng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng histamin, thuốc xịt mũi chứa corticosteroid hoặc thuốc giãn phế quản nếu kèm hen.
Tuyệt đối không lạm dụng thuốc nhỏ mũi co mạch kéo dài vì có thể gây viêm mũi do thuốc, làm tình trạng nghẹt mũi trầm trọng hơn.
Trong trường hợp dị ứng nặng, bác sĩ có thể cân nhắc liệu pháp miễn dịch đặc hiệu (giải mẫn cảm) nhằm giảm phản ứng với phấn hoa về lâu dài.
Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu:
Triệu chứng kéo dài, không cải thiện sau vài ngày
Khò khè, khó thở
Ngứa mắt nhiều kèm sưng nề
Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và công việc
Việc thăm khám giúp xác định chính xác nguyên nhân và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp.
Tóm lại, mùa xuân là thời điểm của sự khởi đầu và sinh sôi, nhưng cũng là giai đoạn nhạy cảm với người có cơ địa dị ứng. Dị ứng phấn hoa tuy hiếm khi đe dọa tính mạng, song nếu không kiểm soát tốt có thể gây mệt mỏi kéo dài, giảm năng suất lao động và chất lượng cuộc sống.
Chủ động phòng ngừa, nhận biết sớm và điều trị đúng cách là chìa khóa để tận hưởng trọn vẹn không khí trong lành của mùa xuân mà không phải đối mặt với những cơn hắt hơi, nghẹt mũi dai dẳng.
.
BS. Trần Anh Tuấn