Mùa hè, thời tiết nắng nóng khiến cơ thể mất nước nhanh hơn qua mồ hôi, làm nhu cầu bù nước tăng lên. Nhiều người có xu hướng chọn nước ngọt có ga để giải khát. Tuy nhiên, các loại đồ uống nhiều đường thường cung cấp năng lượng nhưng giá trị dinh dưỡng thấp. Theo CDC Hoa Kỳ, bổ sung nước đầy đủ giúp duy trì thân nhiệt, hỗ trợ đào thải chất cặn, bảo vệ chức năng cơ thể và phòng mất nước.
Cơ quan này cũng khuyến nghị thay thế đồ uống có đường bằng các lựa chọn ít hoặc không chứa đường bổ sung để giảm lượng calo và đường nạp vào hằng ngày.
1. Gợi ý một số thức uống tốt bổ sung nước cho cơ thể trong mùa hè
Dưới đây là một số thức uống có thể thay thế nước ngọt trong mùa hè, vừa giúp bổ sung nước, vừa phù hợp hơn với mục tiêu bảo vệ sức khỏe.
1.1 Nước khoáng có ga kết hợp chanh và bạc hà
Nước khoáng có ga là một lựa chọn đơn giản nếu muốn giữ cảm giác sủi bọt tương tự nước ngọt nhưng không cần thêm đường hay chất tạo ngọt nhân tạo; có thể cho thêm vài lát chanh và vài lá bạc hà để tăng hương vị.
Theo y học cổ truyền, chanh vị chua, tính mát, có tác dụng sinh tân, chỉ khát, hỗ trợ tiêu hóa, là lựa chọn phù hợp trong thời tiết nóng, giúp tăng cảm giác dễ uống và hỗ trợ bổ sung nước cho cơ thể. Chanh còn cung cấp vitamin C tăng sức đề kháng cho cơ thể, trong khi bạc hà thường được sử dụng như một loại thảo mộc hỗ trợ tiêu hóa.
Đây là loại đồ uống phù hợp với thời tiết nóng vì giúp tăng cảm giác dễ uống, từ đó hỗ trợ duy trì lượng nước cần thiết trong ngày. Theo khuyến nghị của CDC Hoa Kỳ về đồ uống lành mạnh, nước lọc, nước khoáng có ga không đường và nước tạo vị tự nhiên là các lựa chọn ít calo có thể dùng thay nước ngọt.
1.2 Nước dừa
Theo y học cổ truyền, nước dừa vị ngọt, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, chỉ khát. Trong thời tiết nóng, nước dừa có thể giúp hỗ trợ bù nước và làm dịu cảm giác khát. Nước dừa cũng là loại đồ uống tự nhiên chứa các chất điện giải như kali và magiê. Đây là những khoáng chất tham gia vào cân bằng dịch thể, hoạt động cơ và dẫn truyền thần kinh.
Trong điều kiện thời tiết nóng hoặc sau vận động, nước dừa có thể góp phần hỗ trợ bù nước. So với nhiều loại nước giải khát công nghiệp, nước dừa thường có vị ngọt nhẹ tự nhiên. Khi lựa chọn, nên ưu tiên sản phẩm không bổ sung đường. Cần lưu ý rằng nước dừa vẫn chứa năng lượng và đường tự nhiên, vì vậy không nên dùng với lượng quá lớn thay cho nước lọc hằng ngày.
Bổ sung nước dừa cung cấp chất điện giải kali và magiê cho cơ thể.
1.3 Kombucha
Kombucha có vị chua nhẹ, tính mát, có thể giúp sinh tân, chỉ khát và hỗ trợ hòa vị. Đây là đồ uống được tạo ra từ quá trình lên men trà với đường và hệ vi sinh vật cộng sinh. Một số sản phẩm kombucha có chứa vi khuẩn có lợi. Tuy nhiên, lợi ích sức khỏe của kombucha phụ thuộc vào quy trình sản xuất, mức độ lên men và thành phần của từng sản phẩm.
Loại đồ uống này thường có vị chua nhẹ và hơi có ga nên có thể là lựa chọn thay thế nước ngọt đối với người thích cảm giác sủi bọt. Khi sử dụng kombucha, cần đọc kỹ nhãn sản phẩm. Một số loại bán trên thị trường có thể chứa lượng đường bổ sung tương đối cao. Người có bệnh lý tiêu hóa, phụ nữ mang thai hoặc người suy giảm miễn dịch nên thận trọng và tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng thường xuyên.
1.4 Trà thảo mộc
Theo y học cổ truyền, trà thảo mộc thường có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân, chỉ khát và hỗ trợ tiêu hóa. Một số loại như trà dâm bụt, trà bạc hà, trà xanh hoặc trà hoa cúc có thể dùng lạnh trong mùa hè để tăng cảm giác dễ uống và hỗ trợ bổ sung nước cho cơ thể; có thể thêm lát cam, chanh hoặc một ít trái cây tươi để tạo vị tự nhiên mà không cần thêm đường.
Các loại trà này thường chứa hợp chất chống oxy hóa từ thực vật. Ngoài ra, việc dùng lạnh giúp tăng cảm giác dễ uống trong thời tiết nóng.
Hướng dẫn của CDC Hoa Kỳ về thay thế đồ uống có đường cho biết, trà không đường là một trong những lựa chọn phù hợp để giảm lượng đường bổ sung trong khẩu phần. Cần lưu ý rằng trà xanh có chứa caffeine nên người nhạy cảm với caffeine nên tránh uống quá nhiều vào buổi tối.
1.5 Nước ngâm trái cây tươi
Nước ngâm trái cây là cách đơn giản giúp tăng hương vị cho nước uống mà không cần thêm đường. Có thể dùng dâu tây, cam, dưa hấu, kiwi hoặc dưa leo, thái lát mỏng rồi ngâm trong nước lạnh vài giờ trước khi sử dụng. Trong quá trình ngâm, hương vị tự nhiên từ trái cây khuếch tán vào nước, tạo cảm giác dễ uống hơn.
Điểm cần lưu ý là đây không phải nước ép trái cây. Nước ngâm trái cây chủ yếu tạo mùi vị nhẹ, lượng đường và năng lượng thường thấp hơn nhiều so với nước ép hoặc nước ngọt. Đối với những người có thói quen uống nước ngọt hằng ngày, đây có thể là bước chuyển phù hợp để giảm dần lượng đường bổ sung.
1.6 Sữa chua uống không đường hoặc kefir
Sữa chua uống không đường và kefir là các đồ uống lên men từ sữa. Đây là lựa chọn phù hợp để thay nước ngọt trong mùa hè, nhưng người dễ đầy bụng hoặc không dung nạp lactose nên dùng thận trọng.
Các loại đồ uống này ngoài bổ sung nước còn cung cấp protein, canxi và một số vi khuẩn có lợi cho hệ tiêu hóa. Dùng lạnh trong mùa nóng cũng giúp tăng cảm giác dễ uống. Khi lựa chọn, nên ưu tiên sản phẩm không bổ sung đường. Cần lưu ý rằng một số loại sữa chua uống đóng chai trên thị trường có thể chứa lượng đường khá cao, vì vậy nên đọc kỹ bảng thành phần dinh dưỡng trước khi sử dụng.
1.7 Nước ép cà chua
Theo y học cổ truyền, cà chua vị chua ngọt, tính mát, có tác dụng sinh tân, chỉ khát và thanh nhiệt. Trong mùa nóng, nước ép cà chua có thể là lựa chọn giúp hỗ trợ bổ sung nước và thay thế nước ngọt, nhưng người có bệnh lý dạ dày nên dùng thận trọng.
Cà chua còn cung cấp kali, vitamin C và lycopene - một hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Uống lạnh trong mùa hè có thể giúp bổ sung nước và tạo cảm giác dễ chịu. Nên ưu tiên nước ép cà chua nguyên chất, không thêm đường và hạn chế loại có nhiều muối. Do nước ép vẫn chứa năng lượng tự nhiên, không nên dùng thay hoàn toàn nước lọc.
Nước ép cà chua có tác dụng sinh tân, chỉ khát và thanh nhiệt.
1.8 Nước chanh loãng không đường
Nước chanh pha loãng là một lựa chọn đơn giản, dễ áp dụng trong điều kiện thời tiết nóng. Việc thêm một lượng nhỏ nước cốt chanh vào nước lọc giúp tạo vị chua nhẹ, dễ uống hơn đối với người đang muốn giảm thói quen dùng nước ngọt. Chanh cũng cung cấp vitamin C.
Nếu muốn dịu vị, có thể thêm vài lát dưa leo hoặc lá bạc hà, không nên cho nhiều đường hoặc siro vì sẽ làm tăng lượng đường bổ sung.
2. Một số lưu ý khi chọn đồ uống mùa nóng
Ưu tiên đồ uống không hoặc ít đường bổ sung.
Đọc kỹ nhãn dinh dưỡng, đặc biệt là lượng đường trên mỗi khẩu phần. Không nên dùng đồ uống có đường để thay thế hoàn toàn nước lọc.
Sau vận động kéo dài hoặc ra nhiều mồ hôi, có thể cân nhắc bổ sung thêm chất điện giải tùy mức độ hoạt động.
Người mắc đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh tim mạch nên lựa chọn đồ uống theo tư vấn của bác sĩ.
Trong điều kiện thời tiết nóng, duy trì đủ nước là yếu tố quan trọng đối với sức khỏe. Thay nước ngọt bằng các đồ uống ít đường, ít phụ gia và phù hợp nhu cầu cơ thể là cách đơn giản để hỗ trợ sức khỏe hằng ngày.
Hiền Mai