Ai chịu trách nhiệm khi sách giả ngang nhiên vào khu chung cư?

một giờ trướcBài gốc

La liệt sách giả bày bán trong hội chợ tổ chức giữa những khu chung cư tại Hà Nội. Ảnh: Thụy An.

10 năm trước, sách giả thường thấy ở các sạp bày bán trên vỉa hè, trải bạt, gần khu đông sinh viên hay dân cư. 10 năm sau, sách giả vẫn được bày bán ngang nhiên chính giữa các khu chung cư hiện đại tại Hà Nội.

Giật mình vì sách giả quá lộ liễu

Phóng viên Tri thức - Znews đóng vai người mua sách tìm hiểu một gian hàng “bán sách cũ”. Gian hàng nằm trong một hội chợ bán nhiều đồ khác như nông sản, quần áo,… thường thấy dưới chân những khu chung cư lớn tại Hà Nội.

Khi hỏi chủ cửa hàng, anh nói “sách cũng… cũ bình thường, mới bình thường, tùy cuốn thôi”, khiến người xem sách không khỏi thắc mắc. Mức chiết khấu sâu, 45-50%, hấp dẫn rất đông dân cư trong khu. Mỗi đầu sách chỉ bày bán số lượng 5-10 cuốn, đa dạng về tên đầu sách. Sách rất bụi, nhàu, nhăn.

Xem cụ thể một số cuốn tại quầy, có thể nhận thấy một số dấu hiệu của sách giả, sách lậu. Ngạc nhiên hơn, những dấu hiệu này lộ liễu một cách “giật mình”. Đây không phải những cuốn sách giả tinh vi tới mức người đọc phổ thông khó nhận biết như bìa in xộc xệch, mất hoặc mờ logo nhà xuất bản, bìa cắt ngang vào logo...

Lật ngay mặt sau sách, thấy chỗ ghi “tem chống giả”… không hề có tem (!) Tem chống giả, tem cào, được “photocopy” ngay vào bìa sách, quét QR website ra một trang “đang trong quá trình nâng cấp” không thể truy cập.

Sách giả bỏ trống phần tem chống giả hoặc in ảnh tem gốc lên bìa. Ảnh: Thụy An.

Xem kỹ hơn, những người thường xuyên mua sách chính gốc sẽ cảm thấy khó chịu với những lỗi nhỏ thể hiện sự cẩu thả của sách lậu. “Nhà xuất” và “bản” để ở hai dòng khác nhau, minh họa trên bìa nghiêng hoặc lệch, các chi tiết đặc thù hơn về in bìa bị làm như thể “làm cho xong”.

Bên trong sách, chữ của trang sau hiện lên cả trang trước. Chữ in đen sì, dính vào nhau, chất lượng in rất thấp, chữ mờ, mực in kém chất lượng. Chất lượng giấy rất thấp, ngả vàng, dàn trang xô lệch. Gáy sách, gia công sách kém chất lượng, có thể dự đoán chỉ cần lật giở sách vài lần là các tay sách sẽ bung khỏi gáy.

Sách giả có logo bị cắt, in mờ, chất lượng giấy thấp, in nhòe nhoẹt. Ảnh: Thụy An.

Những dấu hiệu trên cho thấy những cuốn sách này không hề được làm giả một cách tinh vi. Chỉ cần nhìn kỹ một chút là sẽ thấy các dấu hiệu lộ rõ. Vậy nhưng, lý do nào khiến khách hàng vẫn tiếp tục mua sách nườm nượp? Lý do nào khiến ban tổ chức các hội chợ này - các quản lý khu chung cư - phê duyệt, cấp phép để tổ chức các gian hàng này?

Khi mua sách giả về và so sánh với sách thật, giá của các cuốn sách lậu thực chất không rẻ. Các nhà làm lậu thường đẩy giá bìa cao hơn sách gốc để quảng cáo là có mức chiết khấu sâu hơn, nhưng thực chất chỉ là chiêu trò thu hút khách hàng. Khách hàng vẫn là người chịu thiệt hoàn toàn trong câu chuyện mua sách lậu.

Trách nhiệm của người cấp phép kinh doanh quầy hàng giả ở đâu?

Bà Nguyễn Lê Việt Hà - Trưởng phòng Kinh doanh Nhà xuất bản (NXB) Kim Đồng - cho biết đơn vị bà và một số nhà xuất bản, công ty sách khác có hoạt động khảo sát các gian hàng nghi làm sách giả.

“Đối tượng bán sách giả thường trà trộn vào các hội chợ, tự tổ chức ở các sảnh khu chung cư đông dân, lập ra hội sách cũ bán công khai, nhưng thật ra trá hình sách giả, sách lậu", bà Hà nhận định.

Một gian hàng trong hội sách chung cư có chứa sách giả. Ảnh: T.A.

Các hội sách thường có dấu hiệu chung như nằm trong khu chung cư đông đúc, sách không có tem, bán với số lượng dao động 5-10 cuốn/đầu sách, tên sách phong phú, bán giá rẻ hơn bên ngoài. Giá bìa bị đẩy lên cao hơn để có tiếng "giảm giá", nhưng khi tính ra giá vẫn có thể đắt hơn giá khi mua ở hệ thống nhà sách chính thức.

Đơn vị bán sách lậu thường xuyên di chuyển. Quầy sách giả xuất hiện chỉ khoảng 7-10 ngày ở một điểm, kết thúc điểm này là chuyển ngay qua điểm khác, quay vòng cả năm như vậy, kết hợp chạy quảng cáo trên các trang, hội nhóm Facebook để thu hút khách.

“Điều chúng tôi băn khoăn là khi bán tại khu chung cư, ban quản lý khu chung cư không có quy định gì về chất lượng, nguồn gốc xuất xứ của sản phẩm. Người bán sách lậu chỉ cần bỏ ra vài triệu để thuê sân, sảnh bày bán, không hề có quy định về chất lượng sản phẩm. Nhờ thế mà người làm lậu mới triển khai bán sách giả trên diện rộng, mật độ dày như thế”, bà Việt Hà nói.

Khoảng chục năm trở lại đây, NXB Kim Đồng đang chịu những ảnh hưởng trầm trọng về kinh tế do sách lậu, theo Trưởng phòng Kinh doanh đơn vị nhận định. Ảnh hưởng không chỉ tiền triệu mà hàng chục tỷ đồng. "Có những tên sách phát hành một năm lên tới 10.000 cuốn, nhưng khi xuất hiện sách lậu thì một năm chỉ còn in được 3.000 cuốn. Điều này đã đo lường trong 3-5 năm nay”, bà cho biết. Sách giả còn ảnh hưởng tới tâm lý tác giả sách hiện hành, tâm lý tác giả sách tiềm năng. Khi biết sách mình sáng tác sẽ bị làm lậu, liệu tác giả còn muốn viết?

Bà Hà đánh giá công tác ngăn chặn và xử lý hành vi in lậu, bán lậu sách giả chưa đủ mạnh, còn giống “bắt cóc bỏ đĩa”. “Biện pháp phải thực hiện liên tục, có răn đe thích đáng, thực hiện nhiều hình thức cùng một lúc thì mới ngăn chặn được hành vi này”, đại diện đơn vị khẳng định.

Hiện nay, mức phạt là cố định theo khung, không theo tỷ lệ sai phạm. Bộ Luật Hình sự hiện nay quy định mức phạt hành vi vi phạm bản quyền tối đa đến 3 tỷ đồng; còn xử phạt hành chính 20 triệu đồng. Mức phạt này hiện bị nhà xuất bản, người làm quản lý đánh giá là còn nhẹ so với mức thiệt hại gây cho nhà xuất bản, so với lợi nhuận người làm lậu thu được.

Mức phạt đã nhẹ mà người làm lậu còn biết “lách luật”. Các bên làm lậu còn biết “mức trần” để chỉ mang số lượng sách giả vừa đủ trên một đầu sách, nhằm giảm thiểu số tiền phạt trong trường hợp bị bắt.

Thụy An

Nguồn Znews : https://znews.vn/ai-chiu-trach-nhiem-khi-sach-gia-ngang-nhien-vao-khu-chung-cu-post1649399.html