Những lo ngại rằng các tác tử AI (trí tuệ nhân tạo) ngày càng có khả năng đe dọa đến sự tồn tại của ngành kinh doanh phần mềm truyền thống đã lan rộng khắp thị trường chứng khoán toàn cầu, gây ra đợt bán tháo cổ phiếu phần mềm ở Phố Wall (Mỹ) trong tuần này và lan sang lĩnh vực SaaS (phần mềm dưới dạng dịch vụ) của Trung Quốc.
Các nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có thể chịu tác động mạnh không kém các thị trường khác, nhưng mức độ và cách ảnh hưởng sẽ khác do đặc điểm cấu trúc riêng của nền kinh tế và ngành công nghệ nước này.
“Sự tăng trưởng SaaS tại Trung Quốc trong vài năm tới sẽ được dẫn dắt bởi một số công ty hàng đầu trong lĩnh vực dịch vụ đám mây và AI như Alibaba, Tencent và ByteDance”, ông Aras Poon, nhà phân tích tại S&P Global Ratings, nhận định.
Thuộc tập đoàn S&P Global (Mỹ), S&P Global Ratings là tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế, chuyên đánh giá mức độ uy tín tài chính và khả năng trả nợ của các chính phủ, doanh nghiệp và tổ chức phát hành trái phiếu. Đây là một trong ba hãng xếp hạng tín nhiệm lớn nhất thế giới, cùng với Moody’s và Fitch Ratings.
Khác với Mỹ – nơi có hệ sinh thái rộng lớn gồm nhiều công ty phần mềm chuyên biệt, ngành này của Trung Quốc từ lâu tụt hậu về quy mô và mức độ trưởng thành, do bị hạn chế bởi tốc độ áp dụng đám mây chậm hơn và sự miễn cưỡng trong việc chi trả phí thuê bao định kỳ. Theo ước tính của S&P Global Ratings, tổng chi tiêu cho công nghệ thông tin tại Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 3% GDP, so với khoảng 9% ở Mỹ.
Theo Aras Poon, thị trường đang ngày càng do các hãng công nghệ lớn chi phối, vì họ nắm trong tay hạ tầng điện toán đám mây, mô hình ngôn ngữ lớn và năng lực phát triển phần mềm đã hoàn thiện. Các công ty nhỏ hơn sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nhưng doanh nghiệp thống trị thị trường.
Lo ngại gia tăng vì tác tử AI
Lo ngại về sự gián đoạn do AI gây ra ngày càng gia tăng khi các nhà cung cấp mô hình hàng đầu thế giới đẩy mạnh phát triển tác tử AI. Đây là loại AI không chỉ phản hồi theo yêu cầu đơn thuần mà có khả năng quan sát, phán đoán và tự hành động để hoàn thành mục tiêu thay mặt người dùng.
Ngày 5.2, hai công ty khởi nghiệp AI hàng đầu Mỹ là Anthropic và OpenAI lần lượt ra mắt Claude Opus 4.6 và GPT-5.3 Codex, được cải thiện về khả năng lập trình và tự thực hiện nhiệm vụ thay vì chỉ trả lời câu hỏi.
Hãng nghiên cứu Semianalysis cho rằng: “Việc chỉ so sánh các khả năng dựa trên những thước đo đơn giản để xem mô hình AI nào tốt nhất sẽ sớm trở nên lỗi thời. Mỗi mô hình mới trong năm nay sẽ tập trung nhiều hơn vào điều phối tác tử AI cũng như hiệu suất, tương tự cách khả năng suy luận được chú trọng năm ngoái”.
Semianalysis cho rằng khi AI ngày càng rẻ và mạnh mẽ hơn, lợi nhuận của các hãng công nghệ, đặc biệt là doanh nghiệp sống nhờ nguồn thu định kỳ từ khách hàng, sẽ bị ảnh hưởng và phải điều chỉnh lại. Trong bối cảnh đó, phần mềm doanh nghiệp là lĩnh vực chịu tác động đầu tiên và rõ rệt nhất.
Làn sóng bán tháo cổ phiếu phần mềm tăng tốc sau hàng loạt sản phẩm và công cụ AI mới được công bố.
Việc Anthropic tung ra một số plugin (tiện ích mở rộng) cho tác tử AI Cowork tuần trước, gồm bán hàng, tài chính, pháp lý, tiếp thị và hỗ trợ khách hàng, đã châm ngòi cho đợt bán tháo mới nhất của cổ phiếu phần mềm.
Việc Anthropic triển khai một số plugin cho Cowork đã châm ngòi cho đợt bán tháo cổ phiếu phần mềm gần đây - Ảnh: Dreamstime
Tuần trước, Google giới thiệu Genie 3, cho phép người dùng mô phỏng môi trường thực tế tương tác thông qua các câu lệnh đơn giản. Thông báo này gây áp lực lên cổ phiếu ngành trò chơi điện tử do tiềm năng của Genie 3 trong việc thay đổi cách phát triển game.
Chỉ số phần mềm và dịch vụ thuộc S&P 500 giảm 7,8% trong tuần qua, hiện đã thấp hơn 25% so với đỉnh đạt được vào tháng 10.2025. Danh mục gồm nhiều cổ phiếu thuộc ngành phần mềm do tập đoàn tài chính Goldman Sachs (Mỹ) theo dõi đã mất khoảng 2.000 tỉ USD giá trị thị trường kể từ mức đỉnh, tương đương mức giảm khoảng 30%. Goldman Sachs cho biết có rất ít dấu hiệu cho thấy thị trường đang ổn định trở lại khi nhà đầu tư vẫn còn nhiều lo ngại.
S&P 500 là chỉ số chứng khoán quan trọng của Mỹ, đại diện cho 500 công ty đại chúng lớn nhất đang niêm yết trên các sàn giao dịch của Mỹ như NYSE và Nasdaq. Nó được xem là chỉ số đại diện tốt nhất cho toàn bộ nền kinh tế Mỹ vì gồm các công ty thuộc nhiều ngành nghề khác nhau như công nghệ, tài chính, y tế, năng lượng, tiêu dùng,... Một số công ty nổi bật trong S&P 500 có thể kể đến Nvidia, Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta Platforms, Tesla.
Cổ phiếu phần mềm Trung Quốc bị ảnh hưởng
Tâm lý tiêu cực này cũng lan sang cổ phiếu phần mềm Trung Quốc, với mức giảm từ 3% đến 12% trong ngày 4.2, so với mức giảm 0,2% của chỉ số MSCI China, theo tập đoàn dịch vụ tài chính Morgan Stanley (Mỹ).
MSCI China là chỉ số chứng khoán do Morgan Stanley xây dựng, dùng để theo dõi biến động của các cổ phiếu Trung Quốc trên thị trường toàn cầu. Chỉ số này gồm các công ty Trung Quốc niêm yết tại đại lục, Hồng Kông cũng như ở Mỹ. Vì vậy, MSCI China được xem là thước đo quan trọng phản ánh hiệu suất chung của thị trường chứng khoán Trung Quốc.
Nhiều quỹ đầu tư quốc tế sử dụng MSCI China làm chuẩn tham chiếu để so sánh hiệu quả đầu tư của mình.
Trong một ghi chú ngày 4.2, Morgan Stanley cho biết các nhà đầu tư bắt đầu định giá rủi ro gián đoạn do AI với các công ty phần mềm Trung Quốc, đánh dấu “sự khởi đầu của một sự thay đổi quan điểm dài hạn sau đợt tăng giá không có cơ sở” vào tháng 1".
Tuy nhiên, không phải tất cả nhà phân tích đều coi đợt bán tháo này là dấu hiệu của những rắc rối sâu sắc hơn. Ông Lorraine Tan, Giám đốc nghiên cứu cổ phiếu châu Á tại hãng Morningstar, cho biết sự sụt giảm của cổ phiếu công nghệ Trung Quốc đại lục và Hồng Kông dường như là một “đợt điều chỉnh lành mạnh”, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực đã vượt quá giá trị hợp lý của chúng.
Theo Phelix Lee - nhà phân tích cổ phiếu cấp cao tại hãng Morningstar, tâm lý thị trường đã bị ảnh hưởng bởi hàng loạt yếu tố trong và ngoài nước tuần qua.
Bên cạnh nỗi lo ngại về sự gián đoạn do AI gây ra bởi những công cụ AI của Anthropic, còn có tin đồn về việc tăng thuế giá trị gia tăng với các công ty internet Trung Quốc, nhưng sau đó bị chính quyền bác bỏ, và sự dịch chuyển rộng hơn sang hướng giảm rủi ro trong giao dịch cổ phiếu phần cứng AI.
Sơn Vân