Giống như các chu kỳ bùng nổ công nghệ trước đây, làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một lớp tỷ phú mới, phần lớn xuất thân từ những công ty khởi nghiệp còn rất non trẻ. Dù sự giàu có này chủ yếu mới tồn tại “trên giấy tờ”, nó vẫn phản ánh tốc độ tăng trưởng chưa từng có của lĩnh vực AI và sức hút mạnh mẽ đối với giới đầu tư toàn cầu.
Sự trỗi dậy của AI làm gia tăng tài sản của những cái tên đã quen thuộc trong giới công nghệ, như CEO Jensen Huang của Nvidia hay Sam Altman, CEO OpenAI. Song song với đó, cơn sốt AI cũng sản sinh ra một thế hệ tỷ phú mới, đến từ các công ty khởi nghiệp nhỏ và ít được biết đến hơn, nhưng đang được định giá ở mức hàng chục tỷ USD.
Thế hệ tỉ phú AI
Theo giới quan sát, những doanh nhân này có thể trở thành các “nhà môi giới quyền lực” của Thung lũng Silicon trong tương lai, tương tự vai trò mà giới lãnh đạo công nghệ giàu có từng đảm nhiệm sau cơn sốt dot-com cuối thập niên 1990. Khi đó, không ít tỷ phú mới nổi đã tiếp tục đầu tư hoặc định hình các làn sóng công nghệ tiếp theo.
Trong nhóm tỷ phú AI mới nổi có Alexandr Wang và Lucy Guo, đồng sáng lập Scale AI, công ty chuyên về gắn nhãn dữ liệu cho các mô hình trí tuệ nhân tạo. Scale AI gây chú ý khi nhận được khoản đầu tư trị giá 14,3 tỷ USD từ Meta vào tháng 6.
Một trường hợp khác là nhóm sáng lập Cursor, công ty khởi nghiệp lập trình AI gồm Michael Truell, Sualeh Asif, Aman Sanger và Arvid Lunnemark. Sau vòng gọi vốn vào tháng 11, Cursor được định giá 27 tỷ USD, đưa các nhà sáng lập gia nhập hàng ngũ tỷ phú.
3 nhà sáng lập của Mercor, startup chuyên xử lý dữ liệu AI đều chỉ mới độ tuổi 20. Ảnh: New York Times.
Dữ liệu từ PitchBook cùng thông tin do các công ty và những người thân cận cung cấp cho thấy nhiều startup AI khác cũng đã đạt mức định giá “9 con số”. Danh sách này bao gồm Perplexity, Mercor, Figure AI, Safe Superintelligence, Harvey và Thinking Machines Lab. Phần lớn các công ty này có mức định giá tăng đột biến trong năm nay, biến cổ phần của người sáng lập thành những “mỏ vàng” tiềm năng.
Jai Das, đối tác tại quỹ đầu tư mạo hiểm Sapphire Ventures ví những tỷ phú AI mới nổi với các ông trùm đường sắt thời kỳ hoàng kim cuối thế kỷ XIX, những người đã tận dụng tối đa làn sóng công nghệ của thời đại mình. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo sự giàu có này có thể chỉ mang tính tạm thời nếu các startup không đáp ứng được kỳ vọng.
“Câu hỏi đặt ra là công ty nào trong số này sẽ tồn tại và ai thực sự trở thành tỷ phú đúng nghĩa, chứ không chỉ là danh nghĩa trên giấy tờ”, ông Das nói.
Trở thành tỉ phú sau "một đêm"
Điểm chung đầu tiên của nhóm doanh nhân này là tốc độ tích lũy tài sản rất nhanh. Nếu hành trình trở thành tỷ phú của Elon Musk kéo dài nhiều năm, từ sau khi bán một công ty cho eBay năm 2002 đến khi Tesla và SpaceX thực sự "cất cánh", các tỷ phú AI mới nổi lại đi lên trong thời gian ngắn hơn rất nhiều. Phần lớn họ thành lập công ty chưa đầy 3 năm trước, chủ yếu sau khi ChatGPT ra mắt, rồi nhanh chóng được các nhà đầu tư đẩy định giá lên cao.
Mira Murati, cựu Giám đốc kỹ thuật của OpenAI, là một ví dụ tiêu biểu. Bà công bố thành lập Thinking Machines Lab vào tháng 2. Chỉ 4 tháng sau, công ty này đã được định giá 10 tỷ USD, dù chưa ra mắt sản phẩm tại thời điểm đó.
Mira Murati nhanh chóng đưa Thinking Machines Lab chạm mốc tỉ USD chỉ sau 4 tháng. Ảnh: Bloomberg.
Một cựu lãnh đạo khác của OpenAI, Ilya Sutskever thành lập Safe Superintelligence vào tháng 6/2024. Công ty chưa công bố sản phẩm nhưng được định giá 32 tỷ USD sau khi huy động 2 tỷ USD trong năm nay, theo PitchBook.
Brett Adcock, CEO Figure AI thành lập công ty vào năm 2022. Theo thông tin từ Figure AI, giá trị tài sản ròng của ông ước tính khoảng 19,5 tỷ USD.
Tốc độ gia tăng tài sản của các startup AI đặc biệt rõ rệt trong năm nay. Harvey, startup phần mềm pháp lý AI đã gọi vốn 3 lần chỉ trong vài tháng. Mỗi vòng gọi vốn đều đẩy định giá công ty tăng mạnh, từ 3 tỷ USD lên 8 tỷ USD, qua đó làm gia tăng nhanh chóng giá trị cổ phần của 2 nhà sáng lập Winston Weinberg và Gabe Pereyra.
Một ngoại lệ về tốc độ phát triển là Scale AI, công ty từng hoạt động khá âm thầm trước khi nhận được khoản đầu tư lớn từ Meta. CEO Mark Zuckerberg sau đó bổ nhiệm Alexandr Wang giữ vai trò giám đốc AI tại gã khổng lồ mạng xã hội.
Tuổi trẻ tài cao
Đặc điểm nổi bật thứ hai của làn sóng này là độ tuổi của các nhà sáng lập còn rất trẻ. Tuổi trẻ vốn là dấu ấn quen thuộc của các cuộc bùng nổ công nghệ. Larry Page và Sergey Brin ở độ tuổi 20 khi thành lập Google vào năm 1998, còn Mark Zuckerberg mới 19 tuổi khi sáng lập Facebook.
“Giống như thời kỳ Gilded Age hay cơn sốt dot-com, AI đang khiến một số người rất trẻ trở nên giàu có trong thời gian rất ngắn”, Margaret O’Mara, Giáo sư lịch sử tại Đại học Washington nhận định.
Alexandr Wang là một trong những nhà sáng lập trẻ tuổi nổi bật trong lĩnh vực AI. Ảnh: Bloomberg.
Brendan Foody, CEO của Mercor, startup chuyên xử lý dữ liệu AI, bỏ học Đại học Georgetown vào năm 2023 để cùng 2 người bạn trung học là Adarsh Hiremath và Surya Midha thành lập công ty. Mercor được định giá 10 tỷ USD trong vòng gọi vốn hồi tháng 10.
Những tỷ phú trẻ khác bao gồm Michael Truell, Giám đốc điều hành Cursor cùng các đồng sáng lập đều ở độ tuổi 20. Họ gặp nhau tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và tốt nghiệp năm 2022. Vòng gọi vốn 2,3 tỷ USD vào tháng trước đã nâng định giá công ty mẹ Anysphere lên 27 tỷ USD.
Điểm chung cuối cùng là sự chênh lệch giới tính. Phần lớn các tỷ phú AI mới nổi là nam giới, một xu hướng quen thuộc trong các chu kỳ công nghệ trước. Chỉ một số ít phụ nữ như Lucy Guo hay Mira Murati đạt được mức độ giàu có tương tự. Theo bà O’Mara, cơn sốt AI một lần nữa làm lộ rõ tính “đồng nhất” về giới tính của những người hưởng lợi nhiều nhất từ làn sóng công nghệ mới này.
Minh Hoàng