Ali Khamenei - từ giáo sĩ cách mạng đến trung tâm quyền lực tối cao của Iran

3 giờ trướcBài gốc

Ông Ali Khamenei sinh năm 1939 tại thành phố Mashhad, Iran, trong một gia đình giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite. Ngay từ trẻ, ông đã theo học thần học và sớm tham gia các hoạt động phản đối chính quyền quân chủ Pahlavi.

Trong thập niên 1960 và 1970, ông nhiều lần bị bắt giữ vì các bài giảng và hoạt động ủng hộ phong trào cách mạng do Giáo chủ Ruhollah Khomeini lãnh đạo.

Sau Cách mạng Hồi giáo năm 1979, Khamenei nhanh chóng bước vào hàng ngũ lãnh đạo cấp cao. Ông từng giữ chức Tổng thống Iran trong giai đoạn 1981 - 1989, giữa lúc đất nước đang chìm trong chiến tranh Iran - Iraq.

Cuộc chiến kéo dài 8 năm này đã khiến hàng trăm nghìn người thiệt mạng và tiêu tốn nguồn lực quân sự khổng lồ, trong đó Iran triển khai nhiều hệ thống tên lửa đạn đạo và pháo binh hạng nặng với khối lượng lên tới hàng nghìn tấn vũ khí, đạn dược.

Năm 1989, sau khi Giáo chủ Ruhollah Khomeini qua đời, ông Khamenei được Hội đồng Chuyên gia bầu làm Lãnh tụ tối cao.

Đây là vị trí có quyền lực vượt trên tổng thống và quốc hội, nắm quyền chỉ huy tối cao các lực lượng vũ trang, bao gồm quân đội chính quy và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Dưới thời ông Khamenei, Iran từng bước phát triển năng lực quân sự theo hướng tự chủ. Lực lượng Vệ binh Cách mạng được đầu tư mạnh, đặc biệt là chương trình tên lửa đạn đạo.

Một trong những hệ thống nổi bật là tên lửa đạn đạo tầm trung Shahab-3, có tầm bắn khoảng 1.300 km, mang đầu đạn nặng gần 1 tấn.

Ngoài ra, Iran cũng phát triển tên lửa nhiên liệu rắn Sejjil với tầm bắn 2.000 km, tăng cường khả năng răn đe khu vực.

Bên cạnh tên lửa, Iran dưới sự chỉ đạo của ông Khamenei đã đẩy mạnh sản xuất máy bay không người lái trinh sát và tấn công.

Một số dòng máy bay không người lái có thể mang đầu đạn nặng hàng chục kg, tầm hoạt động hàng trăm km, phục vụ cho chiến lược tác chiến phi đối xứng.

Đây được xem là công cụ giúp Tehran mở rộng ảnh hưởng tại nhiều điểm nóng Trung Đông.

Về đối nội, Khamenei duy trì mô hình nhà nước Hồi giáo với vai trò trung tâm của giáo sĩ. Ông có tiếng nói quyết định trong các vấn đề chiến lược như chương trình hạt nhân, chính sách đối với Mỹ và quan hệ với các nước láng giềng.

Trong nhiều phát biểu, ông thể hiện lập trường cứng rắn với Mỹ, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tự lực phát triển công nghiệp quốc phòng.

Tầm ảnh hưởng của Khamenei không chỉ giới hạn trong biên giới Iran. Thông qua các lực lượng và nhóm đồng minh trong khu vực, Tehran xây dựng mạng lưới ảnh hưởng trải dài từ Iraq, Syria đến Lebanon. Các quyết sách của Lãnh tụ tối cao thường mang tính dài hạn, định hình cấu trúc an ninh khu vực trong nhiều năm.

Ở tuổi ngoài 80 ông Khamenei vẫn xuất hiện trong các sự kiện chính trị quan trọng, phát biểu trước công chúng và tiếp đón lãnh đạo nước ngoài. Dù đối mặt với các lệnh trừng phạt kinh tế và sức ép quốc tế, ông vẫn giữ vai trò trung tâm trong hệ thống quyền lực Iran.

Giới phân tích cho rằng di sản lớn nhất của Ali Khamenei nằm ở việc củng cố vai trò của Lãnh tụ tối cao như một thiết chế quyền lực tối thượng, đồng thời biến Iran thành một cường quốc quân sự khu vực với kho tên lửa và năng lực sản xuất quốc phòng đáng kể.

Dù gây nhiều tranh cãi, ông vẫn là nhân vật không thể tách rời khỏi mọi tính toán chiến lược liên quan đến Trung Đông hiện đại.

Theo dòng sự kiện, rạng sáng 28/2, nhiều tiếng nổ lớn vang lên tại thủ đô Tehran. Các mục tiêu bị đánh trúng bao gồm khu phức hợp ở Tehran của Nhà lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei và cơ sở chỉ huy nơi các quan chức an ninh cấp cao đang họp.

Đến tối cùng ngày theo giờ Mỹ, Tổng thống Mỹ tuyên bố ông Khamenei đã thiệt mạng. Phía Iran ban đầu bác bỏ.

Nhưng ngày 1/3, truyền thông nhà nước Iran đồng loạt phát đi thông báo xác nhận lãnh tụ Ali Khamenei đã thiệt mạng.

"Xin thông báo tới người dân Iran rằng Đại giáo chủ Khamenei, Lãnh tụ Tối cao của Cách mạng Hồi giáo, đã thiệt mạng trong cuộc tấn công phối hợp giữa tội đồ Mỹ và Israel", hãng thông tấn nhà nước Iran hôm nay thông báo.

Việt Hùng

Nguồn ANTĐ : https://anninhthudo.vn/ali-khamenei-tu-giao-si-cach-mang-den-trung-tam-quyen-luc-toi-cao-cua-iran-post639557.antd