Ấn Độ mở rộng không gian chiến lược

2 giờ trướcBài gốc

Từ ngày 15-20/5/2026, Thủ tướng Modi công du tới UAE và các nước châu Âu. Ảnh: GI

Chuyến công du diễn ra trong bối cảnh môi trường quốc tế đang chuyển dịch mạnh mẽ, với cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc và châu Âu đẩy mạnh chiến lược giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao thông thường mà còn phản ánh bước điều chỉnh quan trọng trong tư duy đối ngoại và kinh tế của cả Ấn Độ lẫn châu Âu.

Việc lựa chọn điểm đến cho thấy tính toán thực dụng và ưu tiên chiến lược rõ rệt của New Delhi. Hà Lan được xem là cửa ngõ thương mại quan trọng của châu Âu với cảng Rotterdam - trung tâm logistics hàng đầu của lục địa. Ấn Độ muốn tăng cường hiện diện kinh tế tại đây nhằm thúc đẩy xuất khẩu sang thị trường EU, đồng thời mở rộng hợp tác trong lĩnh vực bán dẫn và vi mạch - ngành công nghiệp mà Hà Lan giữ vai trò then chốt toàn cầu.

Tại Bắc Âu, trọng tâm của Ấn Độ hướng tới công nghệ cao, năng lượng sạch, nghiên cứu Bắc Cực và quốc phòng. Hội nghị thượng đỉnh Ấn Độ - Bắc Âu tại Oslo tạo cơ hội để New Delhi tăng cường hợp tác với các quốc gia sở hữu năng lực công nghệ tiên tiến và mô hình phát triển xanh hàng đầu thế giới. Đối với Ấn Độ, biến đổi khí hậu và băng tan ở Bắc Cực có thể tác động trực tiếp tới hệ thống gió mùa, nông nghiệp và an ninh lương thực của nước này. Trong khi đó, Thụy Điển được đánh giá là đối tác tiềm năng trong hợp tác công nghiệp quốc phòng và đổi mới công nghệ, còn Ý giữ vai trò quan trọng trong dự án Hành lang kinh tế Ấn Độ - Trung Đông - châu Âu.

Sự gặp gỡ của các lợi ích chiến lược

Sự quan tâm ngày càng lớn của châu Âu đối với Ấn Độ bắt nguồn từ cả yếu tố kinh tế lẫn địa chính trị. Với quy mô dân số hơn 1,4 tỷ người và tốc độ tăng trưởng GDP duy trì ở mức khoảng 6-7% trong các năm gần đây, Ấn Độ nổi lên như một trong những động lực tăng trưởng lớn nhất của kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế phát triển tăng trưởng chậm, New Delhi ngày càng được nhìn nhận là thị trường tiêu dùng khổng lồ, trung tâm sản xuất mới và đối tác công nghệ tiềm năng.

Đối với EU, việc tăng cường quan hệ với Ấn Độ còn gắn với chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm lệ thuộc vào Trung Quốc trong các lĩnh vực nhạy cảm như bán dẫn, dược phẩm, đất hiếm, công nghệ số và năng lượng sạch. Việc hai bên nối lại và hoàn tất đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA) sau thời gian dài đình trệ cho thấy quyết tâm chuyển quan hệ từ cấp độ đối thoại chính trị sang hợp tác kinh tế thực chất hơn.

Về phía Ấn Độ, châu Âu được xem là nguồn vốn, công nghệ và thị trường quan trọng phục vụ các chiến lược phát triển dài hạn như “Sản xuất tại Ấn Độ” hay “Ấn Độ kỹ thuật số”. New Delhi đang nỗ lực xây dựng năng lực công nghiệp nội địa, phát triển cơ sở hạ tầng số, mở rộng sản xuất công nghệ cao và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong tiến trình đó, châu Âu có thể cung cấp cho Ấn Độ không chỉ nguồn đầu tư mà còn cả kinh nghiệm quản trị, tiêu chuẩn công nghệ và mạng lưới thị trường.

Tuy nhiên, chuyến công du của ông Modi không thể được hiểu đơn giản là sự “ngả sang phương Tây” của Ấn Độ. Trên thực tế, đây là biểu hiện tiếp nối của chiến lược “tự chủ chiến lược” mà New Delhi theo đuổi nhiều thập niên qua. Ấn Độ tìm cách mở rộng quan hệ với mọi trung tâm quyền lực lớn mà không rơi vào phụ thuộc chiến lược vào bất kỳ bên nào.

Điều này thể hiện rõ trong cách New Delhi đồng thời duy trì quan hệ với nhiều cấu trúc địa chính trị khác nhau. Ấn Độ là thành viên của BRICS, tham gia Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), thúc đẩy hợp tác với Mỹ và các đối tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thông qua QUAD, đồng thời vẫn mở rộng hợp tác với EU. Chính sách này phản ánh mục tiêu lớn hơn của New Delhi, đó là xây dựng vị thế một cực quyền lực độc lập trong trật tự thế giới đa cực đang hình thành.

Ấn Độ và EU ngày càng tìm thấy nhiều điểm chung chiến lược. Ảnh: AP

Chính sách đối ngoại thực dụng của New Delhi

Một điểm đáng chú ý là chuyến công du châu Âu của ông Modi diễn ra ngay sau khi liên minh cầm quyền của Đảng Nhân dân Ấn Độ (BJP) củng cố đáng kể vị thế chính trị thông qua các cuộc bầu cử cấp bang. Việc BJP và các đồng minh kiểm soát phần lớn các bang đông dân và có vai trò kinh tế quan trọng giúp chính phủ trung ương có thêm dư địa chính trị để thúc đẩy các sáng kiến đối ngoại và cải cách kinh tế.

Đối với châu Âu, yếu tố quan trọng không chỉ là chiến thắng chính trị của BJP mà còn là khả năng duy trì tính liên tục trong hoạch định chính sách của New Delhi. Điều này làm giảm nguy cơ các thỏa thuận lớn như FTA EU - Ấn Độ hoặc các dự án công nghiệp - quốc phòng bị đình trệ bởi bất ổn chính trị nội bộ.

Tuy nhiên, bối cảnh chính trị trong nước của Ấn Độ cũng đặt ra những thách thức nhất định cho quan hệ với châu Âu. Những tranh cãi liên quan tới quyền của các nhóm thiểu số, đặc biệt sau các cáo buộc về việc loại bỏ hàng triệu cử tri Hồi giáo khỏi danh sách bầu cử tại bang Tây Bengal, có thể trở thành vấn đề nhạy cảm trong đối thoại giữa New Delhi với các đối tác châu Âu.

Bên cạnh đó, cơ chế liên bang của Ấn Độ cũng khiến việc triển khai các thỏa thuận kinh tế trở nên phức tạp hơn. Dù chính phủ trung ương có thể ký kết các hiệp định thương mại hoặc đầu tư, hiệu quả thực thi lại phụ thuộc lớn vào chính quyền các bang. Một số bang công nghiệp lớn ở miền Nam Ấn Độ tiếp tục ủng hộ hội nhập thương mại quốc tế, nhưng nhiều bang khác vẫn lo ngại tác động của mở cửa thị trường đối với nông nghiệp, thủy sản và các ngành sử dụng nhiều lao động.

Do đó, để xây dựng quan hệ đối tác thực chất với Ấn Độ, EU không chỉ cần làm việc với chính quyền trung ương mà còn phải tăng cường tiếp xúc với các bang và hệ thống quản lý địa phương.

Một nhân tố khác thúc đẩy sự xích lại gần nhau giữa Ấn Độ và châu Âu là vấn đề an ninh. Sau Chiến dịch Sindoor - cuộc không kích xuyên biên giới nhằm vào Pakistan sau một vụ tấn công khủng bố tại Jammu và Kashmir - New Delhi nhận thấy rõ hơn những hạn chế trong hệ thống quốc phòng hiện tại, bao gồm sự phụ thuộc vào thiết bị quân sự cũ của Nga và tiến độ mua sắm chậm chạp.

Điều này thúc đẩy Ấn Độ tìm kiếm các đối tác quốc phòng mới, đa dạng hóa nguồn cung và đẩy mạnh chuyển giao công nghệ. Trong bối cảnh đó, châu Âu ngày càng được New Delhi nhìn nhận không chỉ như một đối tác thương mại mà còn là đối tác an ninh và công nghệ dài hạn.

Nhìn tổng thể, chuyến công du châu Âu của Thủ tướng Narendra Modi phản ánh sự điều chỉnh chiến lược sâu rộng của Ấn Độ trong bối cảnh trật tự quốc tế chuyển đổi nhanh chóng. Mục tiêu của New Delhi không phải là lựa chọn phe phái, mà là mở rộng không gian chiến lược, tận dụng cạnh tranh giữa các trung tâm quyền lực để phục vụ phát triển quốc gia và nâng cao vị thế toàn cầu.

Đối với châu Âu, Ấn Độ ngày càng được xem là đối tác quan trọng trong nỗ lực xây dựng chuỗi cung ứng linh hoạt, thúc đẩy chuyển đổi công nghệ và định hình cân bằng quyền lực tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Trong khi đó, đối với chính New Delhi, việc tăng cường quan hệ với châu Âu là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm khẳng định vai trò như một cực quyền lực độc lập của thế kỷ XXI.

Hùng Anh (CTV)

Nguồn Thanh Hóa : http://baothanhhoa.vn/an-do-mo-rong-khong-gian-chien-luoc-288133.htm