Không quân Ấn Độ (IAF) vừa chính thức tiếp nhận trung đoàn hệ thống phòng không tầm xa S-400 thứ tư từ Nga. Theo kế hoạch hiện đại hóa, quốc gia Nam Á này dự kiến sẽ hoàn tất việc tiếp nhận trung đoàn thứ năm — đơn vị cuối cùng trong hợp đồng cũ — trước khi kết thúc năm nay. Đây được xem là cột mốc quan trọng trong chiến lược nâng cấp toàn diện năng lực bảo vệ bầu trời của Ấn Độ.
Chiến lược nhân đôi quy mô và giá trị hợp đồng
Năm trung đoàn S-400 đầu tiên nằm trong thỏa thuận trị giá 5,43 tỷ USD được ký kết vào tháng 10/2018. Mỗi trung đoàn bao gồm hai tiểu đoàn; mỗi tiểu đoàn triển khai 8 bệ phóng cùng hệ thống radar hỗ trợ, trung tâm chỉ huy và xe nạp đạn đồng bộ.
Đáng chú ý, sau màn trình diễn thực chiến của S-400 vào tháng 5/2025, Hội đồng Mua sắm Quốc phòng thuộc Bộ Quốc phòng Ấn Độ đã phê duyệt mua thêm 5 trung đoàn nữa vào tháng 3/2026. Quyết định này sẽ nâng tổng quy mô kho vũ khí dự kiến lên tới 20 tiểu đoàn S-400.
Sức mạnh công nghệ và khả năng tác chiến đa mục tiêu
Hệ thống S-400, hay còn gọi là "Triumph", sở hữu những đặc tính kỹ thuật vượt trội trong phân khúc phòng không tầm xa. Hệ thống có khả năng tiêu diệt các mục tiêu bay ở tầm xa tới 400 km với vận tốc tên lửa vượt Mach 14. Đặc biệt, S-400 được thiết kế để đối phó với các thách thức từ máy bay và tên lửa tàng hình thế hệ mới.
Hệ thống sử dụng tổ hợp radar đa băng tần, trong đó radar giám sát toàn cảnh 91N6 ‘Big Bird’ có phạm vi phát hiện lên tới 600 km, cho phép bám bắt đồng thời hàng trăm mục tiêu. Việc tích hợp thêm radar 3D Nebo-M đã giúp nâng cao đáng kể mức độ nhận thức tình huống đối với các mục tiêu có diện tích phản xạ radar (RCS) cực nhỏ.
Kết quả thực chiến và vai trò trụ cột phòng thủ
Tại Nga, do sự điều chỉnh trong ưu tiên đầu tư, Bộ Quốc phòng nước này đã dành ngân sách cho S-400 nhiều gấp đôi so với tổng kinh phí cho tất cả các loại máy bay chiến đấu cộng lại trong ba thập kỷ qua. Ông Yan Novikov, CEO Tập đoàn Almaz-Antey, khẳng định tiềm năng hiện đại hóa của S-400 cho phép hệ thống vô hiệu hóa nhanh chóng các mối đe dọa mới phát sinh.
Vai trò trụ cột trong chiến lược phòng thủ của Nga và bài kiểm tra thực chiến
Trong các đợt đụng độ thực tế, S-400 của Ấn Độ ghi nhận đã bắn hạ ít nhất 5 tiêm kích và một máy bay trinh sát điện tử ở khoảng cách lên tới 300 km. Thành tích này minh chứng cho hiệu quả của dòng tên lửa 40N6 độc bản trong việc tiêu diệt các mục tiêu giá trị cao ở tầm xa.
Năng lực sản xuất và thách thức địa chính trị
Nga đã mở rộng các cơ sở sản xuất trọng yếu như Nhà máy Obukhov ở St. Petersburg, Nhà máy Avitek ở Kirov và Nhà máy NMP ở Nizhniy Novgorod để duy trì tốc độ xuất xưởng nhiều trung đoàn mỗi năm. Tuy nhiên, bối cảnh xung đột tại Ukraine và căng thẳng với NATO đã gây ra một số tình trạng chậm trễ trong việc bàn giao thiết bị cho các đối tác nước ngoài theo đúng thời hạn ban đầu.
Năng lực sản xuất khổng lồ và những rào cản từ địa chính trị
Bên cạnh việc mở rộng lưới lửa S-400, Ấn Độ cũng đang thúc đẩy các cuộc đàm phán nâng cấp phi đội Su-30MKI và xem xét mua sắm tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57, nhằm tạo ra sự phối hợp tác chiến tối ưu giữa các hệ thống phòng không mặt đất và không quân tiêm kích.
Tuệ Nhân