Ảnh siêu nét của tinh vân có hình dạng giống bộ não người

6 giờ trướcBài gốc

Tinh vân có biệt danh "Hộp sọ lộ thiên" (Exposed Cranium) được tạo ra bởi một ngôi sao đang hấp hối. Theo các dữ liệu từ kính viễn vọng Không gian James Webb, các lớp khí phức tạp và một rãnh tối chia đôi ở trung tâm, cung cấp thông tin chi tiết về giai đoạn cuối cùng đầy ngoạn mục trong vòng đời của một ngôi sao. Ảnh: NASA.

Tên chính thức của tinh vân đặc biệt trên là PMR 1. Tuy nhiên, với ngoại hình độc đáo trông như một bộ não người nằm trong một hộp sọ trong suốt nên được gọi biệt danh là "Hộp sọ lộ thiên". Ảnh: NASA.

Trước đây, Kính viễn vọng Không gian Spitzer (hiện đã ngừng hoạt động) của NASA phát hiện tinh vân PMR 1 dưới ánh sáng hồng ngoại cách đây hơn 100 năm. Tuy nhiên, phải đến khi JWST sử dụng các thiết bị quan sát ánh sáng hồng ngoại gần và hồng ngoại giữa tiên tiến, cấu trúc giống bộ não của PMR 1 mới được chụp ảnh một cách rõ ràng, sắc nét hơn bao giờ hết. Ảnh: NASA.

Camera hồng ngoại gần (NIRCam) và Thiết bị hồng ngoại giữa (MIRI) của Kính viễn vọng Không gian James Webb đã chụp được hình ảnh rõ nét của "Hộp sọ lộ thiên" cho thấy các giai đoạn phát triển khác nhau của tinh vân này. Ảnh: James Webb Space Telescope/ NASA.

Theo các chuyên gia, lớp vỏ khí bên ngoài của "Hộp sọ lộ thiên" chủ yếu là hydro đã được ngôi sao đẩy ra từ trước. Trong khi đó, khu vực bên trong của tinh vân lại phức tạp hơn nhiều với sự pha trộn của nhiều loại khí và các cấu trúc chi tiết, phản ánh quá trình ngôi sao trút bỏ dần vật chất theo thời gian. Ảnh: dima_zel via Getty Images.

Đặc biệt, một dải tối chạy dọc qua trung tâm, chia đám mây khí thành 2 phần trông giống như bán cầu não trái và phải của con người. Hình ảnh có độ phân giải siêu cao của Kính viễn vọng Không gian James Webb cho thấy dải tối này có thể liên quan đến một vụ bùng nổ hoặc sự dịch chuyển của dòng vật chất từ ngôi sao trung tâm. Ảnh: ESA.

Quá trình trên thường được thúc đẩy bởi một cặp luồng tia phun trào theo hai hướng đối lập nhau. Bằng chứng về hoạt động này có thể nhìn thấy rõ nhất ở phần đỉnh của tinh vân trong bức ảnh chụp bằng thiết bị MIRI, nơi khí từ vùng bên trong dường như đang bị tống mạnh ra ngoài. Ảnh: Getty Images.

Các nhà khoa học xác định cấu trúc kỳ dị của "Hộp sọ lộ thiên" được định hình bởi một ngôi sao đang bước vào những ngày tháng cuối cùng của quá trình đốt cháy nhiên liệu. Trong giai đoạn này, ngôi sao liên tục gạt bỏ các lớp vật chất bên ngoài vào không gian. Ảnh: Marilyn Perkins. Images from NASA, ESA, CSA, Northrop Grumman; Nazarii Neshcherenskyi via Getty Images; NASA, ESA, CSA, K. McQuinn (STScI), J. DePasquale (STScI).

Nếu "Hộp sọ lộ thiên" có khối lượng đủ lớn thì tinh vân này có thể kết thúc vòng đời bằng một vụ nổ siêu tân tinh rực rỡ. Tuy nhiên, nếu có kích thước tương đương Mặt trời thì tinh vân tiếp tục mất dần vật chất cho đến khi chỉ còn lại một lõi đặc được gọi là sao lùn trắng, rồi dần dần nguội lạnh theo thời gian dài. Ảnh: NASA GSFC/CIL/Adriana Manrique Gutierrez.