ASEAN kiến tạo tương lai bền vững từ xây dựng đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu

2 giờ trướcBài gốc

Tham dự phiên thảo luận có TS. Venkatachalam Anbumozhi, Nghiên cứu viên cấp cao thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA), cùng các diễn giả: ông Aung Naing Thu, Thủ hiến Vùng Yangon, Myanmar; ông Phokham Sayasone, Phó Chủ tịch Ủy ban Chính quyền Thủ đô Vientiane, Lào; bà Pajariya Mahakanjana, Đặc phái viên của Thống đốc Thủ đô Bangkok, Thái Lan; bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP. Cần Thơ, Việt Nam và GS. Bharat Dahiya, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu về Phát triển bền vững và Đổi mới, Đại học Thammasat, Thái Lan.

Phát biểu mở đầu phiên thảo luận, TS. Anbumozhi nhấn mạnh, trong tiến trình hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, khu vực đang phải đối mặt với thực tế rằng tương lai đô thị sẽ chịu sức ép ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và gia tăng dân số. Trong một thập niên qua, các đô thị ASEAN đã trở thành trung tâm tạo ra hơn 70% sản lượng kinh tế của khu vực, song đồng thời cũng kéo theo áp lực đáng kể về phát thải carbon, hạ tầng và chất lượng sống.

Theo ông, để các đô thị có thể “tồn tại và phát triển” trong tương lai, ASEAN cần tập trung vào hai trụ cột chính là giảm thiểu và thích ứng với rủi ro khí hậu, đồng thời thúc đẩy sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển kinh tế tuần hoàn.

TS. Anbumozhi dẫn nhiều mô hình thành công trong khu vực, trong đó Singapore được xem là ví dụ tiêu biểu về chuyển đổi từ “thành phố thông minh” sang “quốc gia thông minh”, với việc ứng dụng công nghệ số và hệ sinh thái dữ liệu nhằm nâng cao hiệu quả quản trị đô thị, thúc đẩy giao thông xanh và chuyển đổi năng lượng sạch.

Tuy nhiên, việc mở rộng các mô hình phát triển bền vững vẫn đối mặt nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề tài chính cho hạ tầng xanh, năng lực dữ liệu, nguồn nhân lực và cơ chế huy động vốn như trái phiếu xanh. Bên cạnh đó, ASEAN cũng cần tăng cường hợp tác khu vực để chuyển các sáng kiến thành phố thông minh thành những khuôn khổ hợp tác có khả năng triển khai rộng rãi trên toàn khu vực.

Trong bài phát biểu đề dẫn, ông Aung Naing Thu, Thủ hiến Vùng Yangon, Myanmar, nhấn mạnh các đô thị ASEAN đang phải đối mặt với những rủi ro khí hậu ngày càng nghiêm trọng như nước biển dâng, nắng nóng cực đoan và lũ lụt quy mô lớn. Với tốc độ đô thị hóa nhanh, Yangon cũng chịu áp lực lớn từ biến đổi sử dụng đất, gia tăng dân số và các nguy cơ thiên tai.

Ông Aung Naing Thu cho biết Myanmar là một trong những quốc gia thường xuyên hứng chịu thiên tai tại Đông Nam Á. Các thành phố lớn của nước này gần đây bị ảnh hưởng nặng nề bởi động đất và lũ lụt, trong khi siêu bão Nargis năm 2008 vẫn được xem là thảm họa thiên nhiên nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Myanmar.

Theo ông, để hướng tới phát triển đô thị bền vững và thích ứng khí hậu, Yangon đã triển khai Kế hoạch phát triển đô thị chiến lược (SUDP) cùng Tầm nhìn Yangon 2040, tập trung vào quy hoạch đô thị chống chịu thiên tai và phát triển hạ tầng xanh.

Đại diện Yangon nhấn mạnh, quy hoạch đô thị hiện nay cần được tiếp cận theo hướng tích hợp, kết hợp giữa hạ tầng xanh, quản trị khí hậu dựa trên dữ liệu, quy hoạch chống chịu thiên tai và liên kết giữa hành động địa phương với tầm nhìn khu vực.

Chia sẻ về các giải pháp cụ thể, phía Yangon cho biết chính quyền thành phố đang mở rộng và duy trì các công viên, không gian xanh và khu vui chơi công cộng nhằm cải thiện chất lượng sống cho cư dân đô thị đông đúc. Những không gian này đồng thời cũng được tính toán để sử dụng làm nơi trú ẩn khẩn cấp khi xảy ra thiên tai.

Yangon hiện cũng triển khai thu thập dữ liệu về trường học và hạ tầng xung quanh nhằm đánh giá khả năng tiếp cận cứu trợ, sức chứa dân cư trong tình huống khẩn cấp và mức độ sẵn sàng ứng phó thiên tai. Song song với đó, giáo dục nhận thức về thảm họa cho trẻ em được xem là một phần quan trọng trong chiến lược tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng.

Về định hướng dài hạn, đại diện Yangon cho rằng ASEAN cần xây dựng các chiến lược chống chịu đô thị ở cả cấp khu vực, quốc gia và thành phố; đồng thời thúc đẩy hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và phát triển các giải pháp dựa vào thiên nhiên nhằm hướng tới mục tiêu xây dựng các “đô thị chống chịu khí hậu” trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Các câu hỏi thảo luận tại phiên đối thoại xoay quanh ba nhóm nội dung chính gồm địa phương hóa các mô hình thích ứng khí hậu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác đô thị hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Ở vòng thảo luận đầu tiên, các đại biểu tập trung chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong triển khai các dự án thích ứng khí hậu tại các đô thị như Vientiane, Bangkok, Yangon, qua đó tìm kiếm khả năng nhân rộng cho các thành phố ASEAN khác.

Các ý kiến cũng đề cập những rào cản lớn về pháp lý, tài chính và cơ chế thực thi trong quá trình chuyển đổi xanh, cũng như cách các địa phương tháo gỡ khó khăn để thúc đẩy phát triển bền vững. Với trường hợp Yangon, trọng tâm thảo luận hướng vào các giải pháp xử lý ngập lụt, quản lý nguồn nước và tái định hình quy hoạch đô thị nhằm nâng cao khả năng chống chịu khí hậu trong bối cảnh đô thị hóa nhanh.

Bước sang vòng thảo luận thứ hai, các diễn giả nhấn mạnh yêu cầu cân bằng giữa ứng dụng công nghệ tiên tiến với các giải pháp dựa vào thiên nhiên trong quy hoạch và quản trị đô thị. Nhiều ý kiến cho rằng dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng quản trị thông minh cần đi cùng với việc bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên, mở rộng không gian xanh và nâng cao khả năng chống chịu của cộng đồng. Các đại biểu cũng trao đổi về cách huy động sự tham gia của người dân và sử dụng dữ liệu nhằm bảo đảm các chính sách thích ứng khí hậu không bỏ lại phía sau những nhóm dân cư dễ bị tổn thương.

Tại vòng thảo luận cuối cùng, các đại biểu tập trung vào yêu cầu tăng cường liên kết giữa các đô thị ASEAN trong tiến trình hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Những cơ chế như Mạng lưới Thành phố Thông minh ASEAN, hợp tác song phương giữa các thành phố và các khuôn khổ phối hợp khu vực được xem là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm, huy động nguồn lực và xây dựng các tiêu chuẩn chung về phát triển đô thị xanh, bền vững và thích ứng khí hậu trong toàn khu vực.

Phát biểu bế mạc Hội nghị Lãnh đạo các Thành phố ASEAN 2026, đại diện lãnh đạo TP. Hà Nội khẳng định, sau thời gian làm việc khẩn trương và thực chất, hội nghị đã hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra, đồng thời mở ra nhiều kết nối và cơ hội hợp tác mới giữa các đô thị ASEAN.

Theo lãnh đạo thành phố, các phiên thảo luận cho thấy nhận thức chung rằng đô thị không chỉ là động lực tăng trưởng kinh tế mà còn giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng phó biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực chống chịu và cải thiện chất lượng sống của người dân. Dù có những điều kiện phát triển khác nhau, các thành phố ASEAN đều hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị xanh hơn, thông minh hơn, bao trùm hơn và lấy người dân làm trung tâm.

Hội nghị cũng ghi nhận nhiều chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị đô thị, phát triển hạ tầng bền vững, giao thông xanh và quản lý môi trường. Lãnh đạo Hà Nội nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt của hội nghị: “Công nghệ là công cụ, phát triển là mục tiêu và người dân là trung tâm”.

Đánh giá hợp tác đô thị là yếu tố then chốt trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng, lãnh đạo Hà Nội khẳng định thành phố sẽ tiếp tục là đối tác tích cực, tin cậy và có trách nhiệm trong các cơ chế hợp tác đô thị của ASEAN, đồng thời mong muốn tăng cường hợp tác về chuyển đổi số, phát triển đô thị thông minh, tăng trưởng xanh và đổi mới sáng tạo vì sự phát triển bền vững của khu vực.

Nhóm PV.

Nguồn TG&VN : https://baoquocte.vn/asean-kien-tao-tuong-lai-ben-vung-tu-xay-dung-do-thi-thich-ung-voi-bien-doi-khi-hau-403589.html