Australia vươn lên thành 'ngọn cờ' thương mại, đối trọng Mỹ và Trung Quốc

2 giờ trướcBài gốc

Thủ tướng Australia Anthony Albanese phát biểu tại Sydney. Ảnh: THX/TTXVN

Theo Financial Times, việc cùng lúc đối mặt với căng thẳng từ hai đối tác thương mại lớn nhất là Mỹ và Trung Quốc đã buộc Australia đẩy mạnh chiến lược đa dạng hóa, biến nước này thành một trong những quốc gia tích cực nhất trong việc ký kết các hiệp định thương mại tự do toàn cầu.

Cú hích từ những thỏa thuận thương mại mới

Những thay đổi trong chính sách thương mại đã nhanh chóng thể hiện qua những chi tiết tưởng chừng nhỏ. Kẹo Percy Pig (sản phẩm của hãng bán lẻ Anh Marks & Spencer) bất ngờ trở thành mặt hàng “cháy hàng” tại Australia sau khi hiệp định thương mại song phương với Anh giúp việc nhập khẩu trở nên dễ dàng hơn.

Theo bà Louise Cantillon, Tổng lãnh sự Anh tại Sydney, nhu cầu đối với sản phẩm này tăng mạnh, phản ánh trao đổi thương mại giữa hai nước mở rộng nhanh chóng. Dữ liệu cho thấy thương mại song phương đã tăng thêm 2,8 tỷ bảng Anh, tương đương 14% trong năm tính đến tháng 6/2025. Hiệp định này đã xóa bỏ nhiều loại thuế, trong đó có thuế 5% đối với bánh quy Anh và 12% đối với thịt bò Australia.

Thỏa thuận với Anh chỉ là một phần trong làn sóng ký kết hiệp định mà Canberra theo đuổi từ sau đại dịch, nhằm bảo vệ nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ gia tăng.

Mở rộng mạng lưới, giảm phụ thuộc

Từ năm 2020, Australia đã hoàn tất các hiệp định với Ấn Độ, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Indonesia, Hong Kong và Peru, đồng thời tham gia các khuôn khổ thương mại lớn như Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) và Pacific Plus.

Đáng chú ý, các cuộc đàm phán kéo dài nhiều năm với Liên minh châu Âu (EU) đã hoàn thành vào tháng trước, nâng tổng số hiệp định thương mại của Australia lên 20, kể từ thỏa thuận với New Zealand năm 1983.

Ông John Kunkel, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Mỹ tại Sydney, nhận định thỏa thuận với EU là “mảnh ghép cuối cùng” trong chiến lược mở rộng mạng lưới thương mại, đồng thời phát đi tín hiệu rằng không phải tất cả các quốc gia đều đang quay lưng với tự do thương mại.

Bộ trưởng Thương mại Don Farrell gọi giai đoạn hiện nay là áp lực lớn nhất đối với chính sách thương mại của Australia kể từ sau Thế chiến II, nhưng chính mạng lưới đối tác rộng khắp đã giúp nước này đứng vững trước biến động địa chính trị.

Vượt cú sốc Trung Quốc, ứng phó áp lực Mỹ

Thách thức lớn đầu tiên xuất hiện năm 2020, khi Trung Quốc - đối tác thương mại lớn nhất của Australia - áp thuế lên hàng loạt mặt hàng như rượu vang, than đá, gỗ, bông và tôm hùm, sau các bất đồng chính trị liên quan đến công nghệ 5G và điều tra nguồn gốc COVID-19.

Tuy nhiên, theo chuyên gia David Uren tại Viện Chính sách Chiến lược Australia, Canberra đã giảm thiểu tác động bằng cách chuyển hướng xuất khẩu sang các thị trường khác như Nhật Bản và Hàn Quốc.

Quan hệ thương mại với Trung Quốc sau đó được cải thiện dưới thời Thủ tướng Anthony Albanese. Đến giai đoạn 2024 - 2025, Trung Quốc vẫn chiếm 24% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ của Australia, tương đương 309 tỷ AUD, tăng đáng kể so với trước căng thẳng.

Gần đây, sức ép lại đến từ Mỹ khi Tổng thống Donald Trump áp thuế 10% đối với hàng hóa Australia, sau đó nâng lên 100% đối với ngành dược phẩm.

Tuy nhiên, Australia cũng hưởng lợi gián tiếp khi nhu cầu thịt bò từ Mỹ tăng nhờ mức thuế cạnh tranh hơn so với Brazil. Theo Shane Oliver, nhà kinh tế tại AMP, việc Australia duy trì lập trường tương đối kín tiếng trong các căng thẳng thương mại quy mô lớn đã giúp nước này hạn chế nguy cơ phải đối mặt với những biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn.

Ông cho rằng tính linh hoạt của các mặt hàng xuất khẩu như thịt, lúa mạch và than đá, vốn có thể dễ dàng chuyển hướng sang thị trường khác, đã giúp Australia giảm thiểu rủi ro.

Vai trò chiến lược trong chuỗi cung ứng và năng lượng

Ngoài thương mại truyền thống, Australia còn nổi lên như đối tác chiến lược trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng, đặc biệt là đất hiếm, thông qua hợp tác với Mỹ nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu do xung đột tại Iran, mạng lưới đối tác thương mại cũng trở thành tài sản quốc gia quan trọng. Dù là nhà xuất khẩu khí tự nhiên lớn, Australia vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu dầu thô và các sản phẩm tinh chế.

Chính phủ Australia đã tăng cường đàm phán với các đối tác châu Á như Singapore, Nhật Bản, Malaysia và Brunei để đảm bảo nguồn cung. Thủ tướng Albanese nhấn mạnh rằng các dòng xuất khẩu khoáng sản và nông sản đóng vai trò then chốt trong các cuộc đàm phán này.

Hiệp định với EU

Hiệp định thương mại với EU, sau 8 năm đàm phán, được xem là bước hoàn thiện mạng lưới thương mại của Australia.

Chính phủ Australia kỳ vọng thỏa thuận này có thể giúp GDP tăng thêm 10 tỷ AUD mỗi năm. Theo nhà kinh tế Ruben Dewitte của ING, đây là một thỏa thuận hợp lý, giúp cả hai bên giảm thiểu tác động từ các biện pháp thuế quan của Mỹ.

Xu hướng ký kết các hiệp định thương mại hiện nay không chỉ nhằm mở rộng thị trường mà còn giúp các nền kinh tế tăng khả năng chống chịu trước các cú sốc toàn cầu.

Ở cấp độ doanh nghiệp, những thay đổi trong chính sách thương mại cũng buộc các công ty điều chỉnh chiến lược. GLT - doanh nghiệp sản xuất rơ-moóc tại Queensland - trước đây gần như không quan tâm đến thị trường châu Âu do chi phí và rào cản pháp lý.

Tuy nhiên, các mức thuế từ Mỹ đã khiến công ty phải xem xét lại chuỗi cung ứng, trong khi hiệp định với EU mở ra cơ hội tiếp cận công nghệ từ Hà Lan và Đức.

Theo các chuyên gia, chiến lược đa dạng hóa đối tác của Australia cho thấy tự do thương mại vẫn là mục tiêu quan trọng trong bối cảnh thế giới ngày càng phân mảnh. Các chính phủ đang chứng minh rằng họ vẫn có nhiều đối tác để hợp tác, thay vì phụ thuộc vào một thị trường duy nhất.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/australia-vuon-len-thanh-ngon-co-thuong-mai-doi-trong-my-va-trung-quoc-20260505143248364.htm