Ba đột phá chiến lược đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới

một giờ trướcBài gốc

Việc tháo gỡ các điểm nghẽn kéo dài, cùng hành động quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả ở cả ba trụ cột này sẽ quyết định khả năng Việt Nam tiến nhanh, tiến mạnh tới mục tiêu phát triển hùng cường vào năm 2045.

Phát triển hạ tầng nhằm giải quyết 1 trong 3 điểm nghẽn lớn nhất cho sự phát triển đất nước. Ảnh: Hoàng Hạnh

Ba điểm nghẽn lớn nhất

Từ Đại hội Đảng lần thứ XI (năm 2011), Đảng ta đã nhận diện thể chế, nguồn nhân lực và hạ tầng là ba điểm nghẽn lớn nhất cản trở sự phát triển của đất nước.

Thể chế là “điểm nghẽn của các điểm nghẽn”, do hệ thống pháp luật còn chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu ổn định. Tư duy quản lý còn nặng “xin – cho” và can thiệp hành chính. Phân cấp, phân quyền chưa rõ ràng, thiếu cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả.

Thể chế là “luật chơi” chi phối mọi hoạt động kinh tế. Thể chế nghẽn thì nguồn lực xã hội không được giải phóng hoặc phân bổ hiệu quả. Niềm tin của doanh nghiệp và người dân giảm sút. Tính sáng tạo và động lực đổi mới bị kìm hãm. Chi phí tuân thủ cao, làm giảm năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nguồn nhân lực yếu do chất lượng giáo dục - đào tạo chưa gắn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động, chưa đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Cơ cấu đào tạo mất cân đối, thiếu lao động kỹ thuật cao.Thiếu cơ chế hiệu quả thu hút và sử dụng nhân tài.

Nguồn nhân lực là yếu tố quyết định chất lượng tăng trưởng. Chất lượng nhân lực thấp khiến năng suất lao động thấp, năng lực đổi mới sáng tạo hạn chế, doanh nghiệp khó tiếp nhận và làm chủ công nghệ cao. Chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng theo chiều sâu (dựa trên nhân lực chất lượng cao và năng suất lao động cao) không thể thực hiện nếu thiếu lao động chất lượng cao.

Hạ tầng giao thông chưa đồng bộ, kết nối vùng yếu, hạ tầng số và năng lượng chưa theo kịp nhu cầu. Nguyên nhân do quy hoạch giao thông đường bộ – đường sắt – đường thủy – hàng hải – hàng không chưa gắn kết. Nhiều quy hoạch chồng chéo, điều chỉnh liên tục. Quy hoạch logistics chưa đi trước một bước. Đầu tư cho hạ tầng lớn nhưng dàn trải, thiếu dự án có tính đột phá. Nhiều dự án kéo dài, đội vốn, hiệu quả chưa cao. Huy động vốn tư nhân khó khăn.

Hạ tầng là “xương sống” của nền kinh tế. Hạ tầng yếu làm tăng chi phí, giảm sức cạnh tranh hàng hóa, hạn chế thu hút đầu tư chất lượng cao, giảm năng lực cạnh tranh quốc gia.

Ba điểm nghẽn tuy đã được nhận diện từ sớm và được tập trung xử lý trong những năm qua, song vẫn chưa được tháo gỡ mạnh mẽ do nhiều nguyên nhân.

Nhận thức chưa đầy đủ và nhất quán, chưa có quyết tâm chính trị đồng đều trong toàn hệ thống. Cơ chế trách nhiệm chưa đủ mạnh để thúc đẩy hành động. Tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm còn phổ biến. Cải cách thể chế đụng chạm đến lợi ích nhóm, đến tâm lý giữ quyền, giữ lợi ích.

Khâu thực thi điểm yếu kéo dài nên có chủ trương đúng, nhưng việc triển khai chậm chạp và thiếu đồng bộ. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương kém hiệu quả.

Còn hiện tượng nhiều cơ quan quản lý cấp Trung ương ôm việc, trong khi các địa phương thiếu chủ động. Phân cấp nhưng thiếu phân quyền đủ mạnh và thiếu cơ chế kiểm tra, kiểm soát hiệu quả.

Sử dụng nguồn lực đầu tư cho hạ tầng chưa hiệu quả. Đầu tư còn dàn trải, thiếu trọng tâm, còn lãng phí, thất thoát trong đầu tư công.

Đại hội lần thứ XIV đặt ra yêu cầu làm mạnh, nhanh 3 đột phá chiến lược để đưa đất nước phát triển. Ảnh: Trần Nghị

Đòn bẩy quyết định sự phát triển của đất nước

Đến Đại hội lần thứ XIV, Đảng ta đã khẳng định ba đột phá chiến lược (thể chế và thực thi, nguồn nhân lực, hạ tầng) là những đòn bẩy quyết định cho phát triển. Yêu cầu là phải làm thật mạnh, thật nhanh, làm đến nơi đến chốn, đưa đất nước phát triển bứt phá.

Đối với vấn đề đột phá về thể chế và thực thi, Đại hội XIV định hướng hoàn thiện đồng bộ pháp luật; nâng cao chất lượng chính sách; tăng cường kỷ luật thực thi; bảo đảm mọi chủ trương đều có lộ trình, nguồn lực và cơ chế giám sát việc thực hiện; đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, lấy chất lượng, hiệu quả phục vụ Nhân dân và doanh nghiệp làm thước đo.

Lưu ý là Đại hội XIV xác định đột phá không chỉ về thể chế mà cả khâu thực thi, bởi cơ chế chính sách tốt nhưng triển khai kém sẽ không đạt kết quả.

Giải pháp cụ thể là: Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN, rà soát, sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật bảo đảm đồng bộ, minh bạch, ổn định; khắc phục tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn giữa các luật; bảo đảm quyền tự do kinh doanh, quyền sở hữu, cạnh tranh bình đẳng.

Nâng cao năng lực thực thi và kỷ luật, kỷ cương, đổi mới tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; xác định rõ trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu; tăng cường kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí tuân thủ; xây dựng chính phủ số, chính phủ kiến tạo phát triển; nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Về đột phá về phát triển nguồn nhân lực, Đại hội XIV định hướng nhân lực chất lượng cao gắn với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao, đáp ứng yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước.

Để thực hiện định hướng trên, cần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, kỹ năng; gắn đào tạo với nhu cầu thị trường lao động; nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, đại học, sau đại học.

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn như công nghệ số, AI, bán dẫn, năng lượng, y sinh...; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý có năng lực quản trị quốc gia và quản trị doanh nghiệp.

Trọng dụng nhân tài, hoàn thiện cơ chế phát hiện, sử dụng và đãi ngộ nhân tài; tạo môi trường làm việc minh bạch, cạnh tranh, sáng tạo; thu hút chuyên gia, trí thức Việt Nam ở nước ngoài.

Về đột phá về hạ tầng đồng bộ, hiện đại, Đại hội XIV định hướng ưu tiên hạ tầng giao thông chiến lược, hạ tầng năng lượng, hạ tầng đô thị, hạ tầng viễn thông (đặc biệt là hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu); phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu; mở rộng không gian phát triển theo quy hoạch tổng thể quốc gia, bảo đảm liên kết vùng, liên kết địa phương, kết nối khu vực và toàn cầu.

Theo đó, giải pháp cụ thể cần phát triển hạ tầng giao thông và logistics, ưu tiên các công trình trọng điểm quốc gia, liên vùng. Kết nối hiệu quả các phương thức vận tải (đường bộ, sắt, thủy, hàng không).

Phát triển hạ tầng số và hạ tầng năng lượng, đầu tư mạnh vào hạ tầng viễn thông, dữ liệu, trung tâm số; phát triển năng lượng tái tạo, bảo đảm an ninh năng lượng; xây dựng đô thị thông minh.

Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư hạ tầng, đa dạng hóa hình thức đầu tư (công, tư nhân, PPP, nước ngoài); tăng hiệu quả đầu tư (đặc biệt đầu tư công), chống thất thoát, lãng phí; gắn đầu tư hạ tầng với quy hoạch tổng thể quốc gia.

Bên cạnh các giải pháp trên, cần thực hiện các giải pháp mang tính tổng hợp. Đó là bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, nâng cao năng lực hoạch định và tổ chức thực hiện; tăng cường phối hợp giữa Trung ương, địa phương và doanh nghiệp; đồng thời thường xuyên đánh giá và điều chỉnh kịp thời chính sách; đẩy mạnh tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội.

Với quyết tâm chính trị cao, giải pháp đồng bộ và tổ chức triển khai hiệu quả, chắc chắn chúng ta sẽ thực hiện được ba đột phá chiến lược như yêu cầu của Đại hội XIV, đưa đất nước tiến nhanh, tiến mạnh tới mục tiêu phát triển hùng cường vào năm 2045.

Tiến sĩ Lê Quốc Phương (Nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại, Bộ Công Thương)

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/ba-dot-pha-chien-luoc-dua-dat-nuoc-phat-trien-but-pha-trong-ky-nguyen-moi-731489.html