Ba Lan đang tiến gần hơn tới một trong những chương trình hiện đại hóa hải quân lớn nhất lịch sử nước này, khi Thụy Điển đề xuất cho Warsaw thuê tàu ngầm tấn công thông thường HMS Södermanland trước khi các tàu ngầm thế hệ mới A26 chính thức đi vào hoạt động.
Đây được xem là giải pháp nhằm tránh khoảng trống năng lực trong giai đoạn chuyển giao lực lượng.
Theo các thông tin được công bố, HMS Södermanland sẽ đóng vai trò tàu ngầm huấn luyện và duy trì khả năng tác chiến cho Hải quân Ba Lan trong thời gian chờ nhận các tàu ngầm A26 thuộc chương trình Orka.
Dự kiến con tàu sẽ được bàn giao cho Ba Lan từ năm 2027 và hoạt động cho đến khi các tàu ngầm mới được tiếp nhận đầy đủ.
Nhu cầu của Ba Lan xuất phát từ thực tế lực lượng tàu ngầm nước này đang suy giảm đáng kể. Sau nhiều năm khai thác, các tàu ngầm có nguồn gốc từ thời Liên Xô đã dần lạc hậu, trong khi môi trường an ninh tại biển Baltic ngày càng trở nên phức tạp kể từ sau xung đột Nga - Ukraine.
Chính phủ Ba Lan vì vậy đẩy nhanh chương trình Orka nhằm xây dựng lực lượng tàu ngầm mới đủ sức hoạt động trong môi trường tác chiến hiện đại của NATO.
Tháng 11/2025, Ba Lan chính thức lựa chọn đề xuất của Saab và chính phủ Thụy Điển để cung cấp 3 tàu ngầm A26.
Giá trị chương trình được phía Ba Lan ước tính vào khoảng 2,7 tỷ USD. Theo kế hoạch, chiếc đầu tiên dự kiến được bàn giao vào năm 2030.
Trong bối cảnh đó, HMS Södermanland trở thành phương án chuyển tiếp hợp lý. Dù không phải tàu ngầm thế hệ mới, đây vẫn là một trong những tàu ngầm phi hạt nhân có năng lực đáng kể tại châu Âu.
Tàu ngầm HMS Södermanland được đưa vào hoạt động từ cuối thập niên 1980 và trải qua chương trình hiện đại hóa quy mô lớn trong giai đoạn 2000-2004.
Thân tàu được kéo dài thêm 12 m, đồng thời tích hợp hệ thống động cơ đẩy độc lập với không khí Stirling AIP.
Công nghệ này cho phép tàu hoạt động liên tục dưới nước trong nhiều tuần mà không cần nổi lên để nạp điện như các tàu ngầm diesel - điện truyền thống.
Sau chương trình nâng cấp, HMS Södermanland sở hữu khả năng tàng hình âm thanh tốt hơn, thời gian bám biển dài hơn và phù hợp với các nhiệm vụ giám sát tại vùng nước nông đặc trưng của biển Baltic.
Tàu có thể mang ngư lôi hạng nặng và ngư lôi hạng nhẹ điều khiển bằng dây dẫn, cho phép tấn công đồng thời nhiều mục tiêu dưới nước hoặc trên mặt biển.
Tuy nhiên, tâm điểm thực sự của thương vụ nằm ở lớp tàu ngầm A26 tương lai. Đây là thế hệ tàu ngầm mới nhất do Saab Kockums phát triển cho Hải quân Thụy Điển và cũng được lựa chọn cho Hải quân Ba Lan.
Tàu có lượng giãn nước khi lặn hơn 2.100 tấn, chiều dài 66,1 m và được trang bị hệ thống động cơ Stirling AIP thế hệ mới. Theo Saab, tàu có thể hoạt động liên tục 45 ngày và duy trì trạng thái lặn trong 18 ngày.
Một trong những điểm nổi bật nhất của A26 là cổng tác chiến đa nhiệm Multi Mission Portal. Hệ thống này cho phép triển khai lực lượng đặc nhiệm, phương tiện không người lái dưới nước và nhiều loại khí tài phục vụ chiến tranh đáy biển.
Đây là năng lực đang được NATO đặc biệt quan tâm sau hàng loạt vụ việc liên quan đến hạ tầng ngầm và cáp viễn thông dưới đáy biển Baltic trong những năm gần đây.
Nếu thương vụ cho thuê HMS Södermanland được hoàn tất, Ba Lan không chỉ duy trì được lực lượng tàu ngầm trong giai đoạn chuyển tiếp mà còn có cơ hội đào tạo thủy thủ đoàn trên một nền tảng sử dụng nhiều công nghệ tương đồng với A26.
Điều này giúp rút ngắn đáng kể thời gian làm chủ các tàu ngầm thế hệ mới khi chúng chính thức gia nhập hạm đội trong thập niên tới.
Việt Hùng