Ba nguy cơ lớn với Israel từ thỏa thuận tiềm năng giữa Mỹ và Iran

2 giờ trướcBài gốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump (phải) trong cuộc gặp Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) tại Nhà Trắng ở Washington, D.C., ngày 11/2/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo báo Israel Hayom (Israel) ngày 24/5, làn sóng lo ngại đang dâng cao tại Israel sau khi xuất hiện các thông tin về tiến triển đáng kể trong cuộc đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran do Pakistan làm trung gian. Điều khiến Israel bất an không chỉ là nội dung thỏa thuận đang được thảo luận, mà còn là thực tế rằng họ gần như "không có ghế" trong bàn đàm phán.

Trước những diễn biến dồn dập, Israel đã triệu tập cuộc họp khẩn vào tối 23/5. Tham dự có các quan chức an ninh cấp cao và lãnh đạo các phe phái trong liên minh cầm quyền.

Ngay trước phiên họp, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã có cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump để nắm bắt tình hình thương lượng.

Về phần mình, Tổng thống Trump cho biết ngoài Thủ tướng Netanyahu, ông cũng đã trao đổi với lãnh đạo của Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Qatar, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Jordan và Bahrain. Tổng thống Mỹ nhận định hầu hết các chi tiết đã được thống nhất, chỉ còn một số điểm cuối cùng đang được thảo luận, đồng thời xác nhận eo biển Hormuz sẽ được mở trở lại.

Israel bị gạt ra "bên lề"?

Theo tờ The New York Times (NYT), chỉ vài tuần sau khi Israel và Mỹ cùng thực hiện cuộc tấn công vào Iran, Israel đã bị loại khỏi các "trung tâm" ra quyết định tại Mỹ. Nguyên nhân được chỉ ra là cam kết của Thủ tướng Netanyahu với Tổng thống Trump rằng sự hợp tác quân sự sẽ dẫn đến sự sụp đổ của chính quyền Iran - lời hứa đã không thành hiện thực, dẫn đến việc Israel mất đi ảnh hưởng trong các cuộc đàm phán giữa hai nước.

Hai nguồn tin an ninh Israel cũng tiết lộ với tờ Israel Hayom rằng giới lãnh đạo nước này "gần như hoàn toàn bị cô lập" khỏi các thông tin về những gì đang diễn ra sau cánh cửa đóng kín. Do thiếu thông tin từ kênh chính thức, Israel buộc phải dựa vào các nguồn ngoại giao lẫn tình báo bên trong chính quyền Iran để theo dõi tiến trình đàm phán.

Cũng theo NYT, nhiều quan chức thân cận với chính quyền Trump cho rằng cam kết về thay đổi chính quyền ở Iran của Thủ tướng Netanyahu là "phi lý". Căng thẳng leo thang thêm sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, gây sức ép lên giá dầu và buộc ông Trump phải nỗ lực đạt một thỏa thuận ngừng bắn nhanh chóng. Ở góc độ nội bộ Mỹ, các quan chức am hiểu vấn đề nhận định rằng trong khi Tổng thống Trump coi ông Netanyahu là đối tác trong thời chiến nhưng lại không coi nhà lãnh đạo Israel là đối tác trong đàm phán - thậm chí xem đây là "một yếu tố cần phải kiềm chế" khi giải quyết xung đột.

Hai nguồn tin ngoại giao nói với tờ Israel Hayom rằng bản dự thảo đang được thảo luận bao gồm cam kết cơ bản của Iran về việc không chế tạo vũ khí hạt nhân, kèm theo thỏa thuận trì hoãn lâu dài việc làm giàu uranium.

Ông Netanyahu từng đặt ra ba mục tiêu cho cuộc chiến: thay đổi chế độ Iran, loại bỏ chương trình hạt nhân và phá hủy kho tên lửa của nước này. Tuy nhiên, không mục tiêu nào đạt được. Thay vào đó, phía Mỹ đề nghị Iran đóng băng chương trình hạt nhân trong 20 năm - một khoảng thời gian thậm chí có thể đã được rút ngắn trong đề xuất mới nhất. Điều này đồng nghĩa với việc thỏa thuận cuối cùng, nếu đạt được, sẽ có nhiều nét tương đồng với thỏa thuận mà Tổng thống Mỹ Barack Obama ký với Iran năm 2015 - chính thỏa thuận mà Tổng thống Trump, dưới sự khuyến khích của ông Netanyahu, đã rút khỏi trong nhiệm kỳ đầu tiên.

Ba mối lo cụ thể của Israel

Thứ nhất, vấn đề tên lửa đạn đạo. Theo những gì các quan chức cấp cao Israel nắm được, kho tên lửa đạn đạo của Iran hoàn toàn không được đưa ra bàn thảo trong các vòng đàm phán hiện tại. Đây chính là điểm mà Israel từng phản đối gay gắt trong thỏa thuận thời chính quyền Obama - và lần này lịch sử có nguy cơ lặp lại.

Thứ hai, việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt. Các quan chức Israel lo ngại rằng một khi lệnh trừng phạt được gỡ bỏ, hàng tỷ USD sẽ được bơm vào nền kinh tế Iran, từ đó giúp Tehran phục hồi khả năng tài trợ cho các lực lượng dân quân thân nước này trong khu vực, bao gồm cả Hezbollah.

Thứ ba, tác động chính trị trong nước. NYT nhận định rằng sự thay đổi vị thế của Israel với Mỹ có thể gây bất lợi đáng kể cho ông Netanyahu trong cuộc bầu cử sắp tới.

Sự rạn nứt giữa Israel và Mỹ, theo tờ báo trên, bắt đầu hình thành khoảng 2 tuần sau khi cuộc tấn công nổ ra, khi cả hai phía đều nhận rõ rằng mục tiêu thay đổi chế độ ở Iran là điều không thể thực hiện được.

Vũ Thanh/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/ba-nguy-co-lon-voi-israel-tu-thoa-thuan-tiem-nang-giua-my-va-iran-20260525120653306.htm