Bắc Kinh 'điểm hẹn chiến lược' của quyền lực và tính toán địa chính trị

4 giờ trướcBài gốc

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (phải) hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin tại thủ đô Bắc Kinh ngày 2/9/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Sau đúng 2 năm, Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ có chuyến thăm chính thức Trung Quốc trong các ngày 19-20/5. Đây là chuyến thăm Trung Quốc thứ 20 của nhà lãnh đạo Nga, diễn ra trong bối cảnh quan hệ song phương được mô tả là ở mức “cao chưa từng có” trong lịch sử. Tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng nhận định, chuyến thăm là một phần trong các cuộc tiếp xúc thường kỳ giữa Moskva và Bắc Kinh, đến mức không có cả lễ đón chính thức hay diễu hành quy mô lớn như thông lệ. Tuy nhiên, việc ông Putin tới Bắc Kinh chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump rời Trung Quốc trong chuyến thăm cấp Nhà nước đã khiến dư luận đặc biệt chú ý tới tam giác quan hệ Nga-Trung-Mỹ, mối quan hệ đan xen cạnh tranh và lợi ích giữa 3 cường quốc vốn định hình trật tự toàn cầu thời gian qua.

Tại Bắc Kinh, Tổng thống Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến không chỉ thảo luận quan hệ song phương mà còn tìm cách làm sâu sắc hơn "quan hệ đối tác chiến lược toàn diện không giới hạn”. Chuyến thăm diễn ra đúng dịp kỷ niệm 25 năm Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác Nga-Trung, đồng thời hai nhà lãnh đạo cũng sẽ tham dự lễ khai mạc Năm Giáo dục Nga-Trung 2026-2027.

Theo chương trình nghị sự, lãnh đạo hai nước sẽ trao đổi các vấn đề then chốt trong quan hệ song phương, xác định phương hướng tăng cường hợp tác chiến lược, đồng thời phối hợp lập trường trong các vấn đề khu vực và quốc tế. Hai bên dự kiến thông qua tuyên bố chung cấp cao và ký kết nhiều văn kiện liên chính phủ, liên bộ ngành. Tổng thống Putin cũng sẽ gặp Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Lý Cường để bàn về triển vọng hợp tác thương mại và kinh tế.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh ưu tiên hàng đầu của chuyến thăm là củng cố quan hệ song phương “đặc biệt”, trong đó hợp tác kinh tế-thương mại tiếp tục giữ vai trò trung tâm. Năng lượng và cơ khí hiện là nền tảng của quan hệ kinh tế Nga-Trung. Nga xuất khẩu dầu mỏ, khí đốt, than đá, điện và gỗ sang Trung Quốc, trong khi nhập khẩu máy móc, thiết bị và hàng tiêu dùng từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Nga hiện là nhà cung cấp khí đốt lớn nhất cho Trung Quốc, chiếm khoảng 30% lượng nhập khẩu khí đốt của Bắc Kinh, đồng thời đứng đầu về xuất khẩu dầu mỏ sang Trung Quốc với tỷ trọng khoảng 18%.

Trong bối cảnh phương Tây gia tăng các lệnh trừng phạt liên quan xung đột Ukraine, thị trường Trung Quốc ngày càng trở thành “phao cứu sinh” đối với nền kinh tế Nga. Tuy nhiên, đây cũng là điểm phát sinh những thách thức mới trong quan hệ song phương.

Từ cuối năm 2024, Mỹ bắt đầu áp đặt các lệnh trừng phạt nhằm vào doanh nghiệp Trung Quốc bị cáo buộc hợp tác với Nga trong lĩnh vực quốc phòng, bao gồm sản xuất thiết bị bay không người lái (UAV). Dưới thời Tổng thống Donald Trump, các biện pháp trừng phạt thứ cấp tiếp tục được mở rộng. Tháng 9/2025, Bộ Thương mại Mỹ áp đặt hạn chế xuất khẩu với nhiều công ty bị nghi cung cấp hàng hóa cho Nga, trong đó có khoảng 20 doanh nghiệp Trung Quốc.

Một yếu tố khác khiến Moskva không khỏi lo ngại là cam kết mới đây của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong chuyến thăm tuần qua của Tổng thống Donald Trump về việc tăng mua dầu mỏ từ Mỹ. Trong bối cảnh hoạt động xuất khẩu năng lượng của Nga chịu nhiều sức ép từ trừng phạt và khủng hoảng vận tải toàn cầu, động thái này ít nhiều tạo ra tâm lý dè chừng từ phía Moskva, dù Điện Kremlin khẳng định Nga không “chơi trò tam giác” trong quan hệ với Mỹ và Trung Quốc.

Trong thông điệp chào mừng triển lãm EXPO Nga-Trung Quốc lần thứ 10 tại thành phố Cáp Nhĩ Tân (Hắc Long Giang, Trung Quốc) ngày 17/5, Tổng thống Putin nhấn mạnh sự kiện năm nay phản ánh đầy đủ sự năng động cao độ của quan hệ đối tác toàn diện và hợp tác chiến lược giữa Nga và Trung Quốc. Trong khi Tổng thống Nga nhấn mạnh hai nước có thể cùng nhau vượt qua mọi trở ngại, Phó Thủ tướng Nga Yury Trutnev lại đưa ra phát biểu giàu tính ẩn dụ rằng “Nga mang cua và mật ong tới Expo, còn Trung Quốc mang UAV và robot”. Câu nói này phần nào phản ánh sự chênh lệch ngày càng rõ trong năng lực công nghệ giữa hai nước. Đây được xem là “bóng mờ” hiếm hoi trong quan hệ Moskva-Bắc Kinh hiện nay. Dù đồng điệu trong nhiều vấn đề quốc tế và phối hợp vượt qua sức ép từ phương Tây, Nga vẫn phải nỗ lực để tránh rơi vào thế phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao.

Trái ngược với tình trạng “bập bênh” trong hợp tác kinh tế, Nga và Trung Quốc gần như không có khác biệt đáng kể trong các vấn đề quốc tế lớn. Iran được dự báo sẽ là nội dung trọng tâm trong các cuộc trao đổi lần này. Moskva và Bắc Kinh cùng cho rằng Tehran không nên sở hữu vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh eo biển Hormuz cần được duy trì thông suốt cho hoạt động hàng hải quốc tế. Tuy nhiên, cả hai cũng phản đối việc lấy những lý do này để biện minh cho các hành động quân sự chống Iran.

Về vấn đề Ukraine, Nga và Trung Quốc tiếp tục thể hiện quan điểm tương đồng khi cùng kêu gọi giải pháp hòa bình. Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) mong muốn Bắc Kinh gây sức ép với Moskva, song Trung Quốc không có dấu hiệu sẵn sàng sử dụng đòn bẩy đó. Một phần nguyên nhân nằm ở nhu cầu đảm bảo an ninh năng lượng của Bắc Kinh trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz ngày càng lớn. Đồng thời, Trung Quốc cũng cần sự ủng hộ của Nga trước những căng thẳng liên quan vấn đề Đài Loan.

Ngày 17/5/2026, Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đạt nhiều thỏa thuận quan trọng trong chuyến thăm Trung Quốc từ ngày 13-15/5, trong đó tập trung vào mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư, ổn định chuỗi cung ứng chiến lược và xử lý các vấn đề an ninh khu vực. Ảnh: THX/TTXVN

Bình luận về chuyến thăm, báo El Mundo của Tây Ban Nha nhận định việc ông Putin tới Trung Quốc ngay sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump là lời khẳng định rằng quan hệ với Nga vẫn giữ vị trí ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Bắc Kinh. Theo tờ báo này, bất chấp sự xích lại gần về mặt chiến thuật với Washington, liên minh chiến lược với Moskva vẫn là một trong những trụ cột chính của Trung Quốc.

Trong khi đó, một số chuyên gia Nga cho rằng chuyến thăm diễn ra sớm và bất ngờ cho thấy lãnh đạo hai nước có thể đang cần tham vấn trực tiếp về một vấn đề cấp bách nào đó. Giáo sư chính trị học Marat Bashirov của Trường Kinh tế Hong Kong nhận định đây là cuộc tham vấn “khẩn cấp”, khó có thể tiến hành chỉ qua điện thoại

Dù còn nhiều đồn đoán, chuyến công du lần này vẫn phát đi một thông điệp rõ ràng: quan hệ Moskva-Bắc Kinh đã trở nên “thường lệ” và gắn kết tới mức không còn phụ thuộc vào các nghi thức ngoại giao phô trương. Trong bối cảnh thế giới tiếp tục phân cực và cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, sự phối hợp giữa Nga và Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục là một trong những biến số lớn của cục diện quốc tế hiện nay.

Tâm Hằng (Phóng viên TTXVN tại LB Nga)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/phan-tichnhan-dinh/bac-kinh-diem-hen-chien-luoc-cua-quyen-luc-va-tinh-toan-dia-chinh-tri-20260518185949578.htm