Tại tỉnh Bắc Ninh (cũ), ngày 26/7/2017, UBND tỉnh phê duyệt Đề án nâng cao chất lượng mũi nhọn Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh và 8 trường trung học cơ sở trọng điểm giai đoạn 2017- 2020, định hướng đến năm 2025. Các trường này được hưởng nhiều cơ chế chính sách đặc biệt của tỉnh nhằm thu hút tối đa những giáo viên, học sinh xuất sắc giảng dạy và học tập, tuyển sinh theo phương thức riêng.
8 trường trung học cơ sở trọng điểm có 100% học sinh các lớp chất lượng cao là: Nguyễn Đăng Đạo, phường Kinh Bắc; Từ Sơn, phường Đồng Nguyên; Tiên Du, xã Liên Bão; Yên Phong, xã Yên Phong; Vũ Kiệt, phường Thuận Thành; Nguyễn Cao, phường Phương Liễu; Lê Văn Thịnh, xã Gia Bình; Hàn Thuyên, xã Lương Tài.
Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh tại phường Kinh Bắc.
Tại tỉnh Bắc Giang trước đây, ngày 7/5/2015, UBND tỉnh phê duyệt Đề án phát triển các trường trung học cơ sở trọng điểm chất lượng cao giai đoạn 2015 - 2025. Trong đó 2 trường trung học cơ sở có 100% học sinh thuộc nhóm trọng điểm, chất lượng cao là: Lê Quý Đôn (phường Bắc Giang), Trần Hưng Đạo (phường Chũ); 8 trường trung học cơ sở có 2 nhóm học sinh chất lượng cao và đại trà là: Vôi số 1, xã Lạng Giang; Nham Biền số 1; xã Yên Dũng; Thân Nhân Trung, phường Việt Yên; Thị trấn Thắng, xã Hiệp Hòa; Tân Yên, xã Tân Yên; Hoàng Hoa Thám, xã Yên Thế; Đồi Ngô, xã Lục Nam; An Châu, xã Sơn Động.
Bồi dưỡng học sinh giỏi quốc gia môn Tiếng Anh tại Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Giang.
Tính đến năm học 2025 - 2026, Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh có 37 lớp với 1.280 học sinh và 118 cán bộ, giáo viên; Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Giang có 36 lớp với 1.255 học sinh và 105 cán bộ, giáo viên. 18 trường trung học cơ sở trọng điểm chất lượng cao có 9.561 học sinh thuộc nhóm trọng điểm, chất lượng cao và 841 cán bộ, giáo viên. Cơ sở vật chất các trường này cơ bản được đầu tư xây dựng hiện đại và đạt chuẩn ở mức cao, nhất là các trường trọng điểm có 100% lớp chất lượng cao khu vực tỉnh Bắc Ninh cũ.
Mặc dù có chung mục tiêu là nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn của tỉnh nhưng do điều kiện khác nhau, cơ chế chính sách đãi ngộ, phương thức tuyển sinh của các trường chuyên và trường trọng điểm chất lượng cao của tỉnh Bắc Ninh cũ và tỉnh Bắc Giang trước đây cũng rất khác nhau.
Mục tiêu Đề án “Nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn các trường trung học phổ thông chuyên và trung học cơ sở trọng điểm giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035” nhằm xây dựng các trường này thành hình mẫu khối trung học của tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn phát triển mới.
Các trường này ngoài nhiệm vụ phát hiện, đào tạo và bồi dưỡng, nâng cao chất lượng giáo dục mũi nhọn cũng phải đi đầu về chất lượng dạy học Tiếng Anh, dạy học các môn tự nhiên bằng Tiếng Anh để góp phần xây dựng thế hệ công dân toàn cầu đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Xây dựng một hệ sinh thái sáng tạo và nghiên cứu khoa học công nghệ toàn diện ngay trong các trường trung học phổ thông chuyên và trung học cơ sở trọng điểm. Góp phần hình thành một thế hệ nhân lực chất lượng cao, có năng lực sáng tạo và khởi nghiệp dựa trên nền tảng khoa học công nghệ tiên tiến.
Giờ thực hành môn Vật lý của học sinh lớp chất lượng cao - Trường Trung học cơ sở Thân Nhân Trung (phường Việt Yên).
Đề án chỉ rõ, 10 trường trung học cơ sở trọng điểm có 100% lớp chất lượng cao được giữ nguyên quy mô. 8 trường trung học cơ sở trọng điểm có lớp chất lượng cao tăng dần quy mô tuyển sinh; phấn đấu theo lộ trình đảm bảo mỗi trường có từ 12 đến 20 lớp, hướng tới không còn học sinh đại trà trong trường trung học cơ sở trọng điểm. Việc tuyển sinh vào lớp 6 các trường trung học cơ sở trọng điểm theo phương thức riêng của Sở Giáo dục và Đào tạo, thống nhất trong toàn tỉnh từ năm học 2026 - 2027.
Về chất lượng giáo dục, đối với các trường trung học cơ sở trọng điểm giai đoạn 2026 - 2030, hằng năm có trung bình ít nhất 70% số học sinh dự thi và ít nhất 15% trúng tuyển vào các lớp chuyên của Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh và Bắc Giang.
Giai đoạn 2030 - 2035, hằng năm có trung bình ít nhất 80% số học sinh dự thi và ít nhất 20% trúng tuyển vào các lớp chuyên của Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh và Bắc Giang.
Đối với 2 Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh và Bắc Giang, giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu hằng năm tỷ lệ học sinh dự thi đoạt giải quốc gia chiếm trên 80%; có từ 10 học sinh trở lên tham dự kỳ thi chọn đội tuyển Olympic khu vực, quốc tế; có học sinh dự thi và đoạt giải Olympic khu vực, quốc tế.
Giai đoạn 2030 - 2035, phấn đấu hằng năm tỷ lệ học sinh dự thi đoạt giải quốc gia chiếm trên 85%; có từ 12 học sinh trở lên tham dự kỳ thi chọn đội tuyển Olympic khu vực, quốc tế; có học sinh dự thi và đoạt giải Olympic khu vực, quốc tế…
Học sinh Trường Trung học cơ sở Từ Sơn (phường Đồng Nguyên) tham dự cuộc thi "Rung chuông vàng" năm học 2025 - 2026.
Để thực hiện tốt các mục tiêu của Đề án, ngành Giáo dục Bắc Ninh tiếp tục tham mưu với UBND tỉnh các cơ chế chính sách đặc biệt nhằm thu hút, tuyển dụng giáo viên, học sinh xuất sắc giảng dạy, học tập tại các trường trung học phổ thông chuyên và trung học cơ sở trọng điểm. Tập trung đầu tư cơ sở vật chất hiện đại, đồng bộ và đạt chuẩn ở mức cao, đáp ứng tốt yêu cầu giảng dạy và học tập của các trường trung học phổ thông chuyên, trường trung học cơ sở trọng điểm chất lượng cao trong giai đoạn phát triển mới.
Để thực hiện các mục tiêu Đề án, UBND tỉnh dự kiến kinh phí cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị dạy học, xây mới các trường trung học phổ thông chuyên và các trường trung học cơ sở trọng điểm giai đoạn 2026 - 2030 là hơn 1 nghìn tỉ đồng.
Trong đó kinh phí cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị dạy học đối với 2 Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh và Bắc Giang là 67,6 tỉ đồng; kinh phí cải tạo, nâng cấp cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị dạy học, xây mới các trường trung học cơ sở trọng điểm là 961 tỉ đồng.
Thanh Tú