(Bài 1) Từ trăm hoa khoe sắc đến… 'sớm nở tối tàn'

2 giờ trướcBài gốc

Trên cơ sở bám sát chủ trương của Chính phủ và Bộ, ngành, nhiều địa phương trên cả nước đã đồng loạt đầu tư nguồn lực để khai thác tiềm năng, thúc đẩy phát triển kinh tế đêm (KTĐ), như một hướng đi trong phát triển du lịch.

Thế nhưng, chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều mô hình KTĐ đã phải đắp chiếu, hoạt động èo uột, “có cũng như không”. Theo thống kê, từ cuối năm 2020, cả nước có hơn 20 mô hình KTĐ như chợ đêm, phố đi bộ..., thì nay chỉ còn chưa đến bàn tay. Vì sao lại có cảnh “sớm nở tối tàn”?

Nếu không có biển hiệu thì ít ai có thể nhận ra đây là phố đi bộ đêm khu vực Kỳ đài Quang Trung (P.Diên Hồng, TP.HCM). Từng là điểm rất nhộn nhịp nay nó phải đóng cửa (ảnh chụp tối 15.4.2026)

“Chết yểu”

Sau nhiều năm triển khai, nhiều mô hình du lịch đêm như khu phố ẩm thực, đi bộ, show diễn nghệ thuật, điểm mua sắm và tham quan đêm… được nhiều địa phương khai trương, đưa vào phục vụ du khách. Hiệu quả bước đầu cũng được các địa phương ghi nhận khi doanh thu du lịch tăng thêm khoảng 20-30%, góp phần tạo việc làm và nâng cao thu nhập đáng kể cho người dân.

Tuy nhiên, phần lớn mô hình du lịch đêm giữ được sức hút ở giai đoạn đầu, sau thời gian ngắn hoạt động, không ít mô hình du lịch đêm đã “tắt đèn” đóng cửa, nhiều tiểu thương buộc phải đóng quầy, nghỉ buôn bán do vắng du khách sử dụng dịch vụ.

Điển hình như tại TP.HCM, Phố đi bộ đêm khu vực kỳ đài Quang Trung được UBND quận 10 (thời điểm chưa sát nhập) chính thức vận hành cuối năm 2020 với hơn 40 gian hàng ẩm thực, thời trang, quà lưu niệm… và khu ăn uống tập trung hoạt động rất nhộn nhịp. Thời gian hoạt động của phố đi bộ này từ 18h đến 23h vào các ngày thứ 2 đến Chủ nhật hằng tuần, một số ngày trong tuần còn có chương trình ca nhạc để tăng thêm sức hút đối với du khách, tạo điểm đến văn hóa, du lịch và phát triển KTĐ.

Thế nhưng, sau khoảng năm năm hoạt động, theo ghi nhận thực tế của nhóm phóng viên, Phố đi bộ đêm khu vực kỳ đài Quang Trung gần như chỉ còn tồn tại trên bảng hiệu. Thực tế, hầu hết các gian hàng ẩm thực đã đóng cửa, hiện chỉ còn rải rác vài điểm ăn uống như cơm tấm, hủ tiếu và quán nhậu, cùng với đó là gánh hát lô tô và một vài trò chơi dành cho trẻ em.

Đáng buồn nhất là cả khu phố rơi vào trầm lắng, vắng bóng khách du lịch, chỉ có hiếm hoi ít vị khách đến đây để chơi lô tô. Nếu như không có bảng hiệu hoành tráng với nội dung “Phố đi bộ đêm khu vực kỳ đài Quang Trung”, có lẽ ít ai nhận ra đây là phố đi bộ đêm, một mô hình KTĐ ở TP.HCM, nhất là đối với những người đến đây lần đầu.

Cùng hoàn cảnh với phố đi bộ đêm nói trên là tuyến phố ẩm thực Nguyễn Thượng Hiền thuộc phường Bàn Cờ, TP.HCM. Được UBND quận 3 (thời điểm chưa sáp nhập) khai trương đưa vào hoạt động từ cuối năm 2022 với kỳ vọng sẽ tạo điểm đến hấp dẫn về đêm, tăng sức thu hút khách du lịch, thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Thời gian đầu, dọc hai bên đường Nguyễn Thượng Hiền có khoảng 100 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống với các món ăn đặc trưng và đa dạng. Sau hơn ba năm hoạt động, tuyến phố rơi vào cảnh “chết yểu”, hàng quán thưa dần, du khách vắng hoe…

Thậm chí ngay cả biển hiệu của tuyến phố ẩm thực Nguyễn Thượng Hiền do chính quyền địa phương xây dựng trước đây cũng rơi vào tình trạng “chết yểu”. Cụ thể, ghi nhận thực tế của phóng viên vào tối ngày 15.4 cho thấy, trong khi hàng quán xung quanh đã lên đèn hoạt động thì hệ thống đèn chiếu sáng của biển hiệu phố ẩm thực lại tắt đèn “nghỉ sớm”, dù thời điểm này mới 7 giờ tối.

Gần đây nhất vào đầu năm 2024, TP.HCM tiếp tục đưa vào hoạt động hai mô hình du lịch đêm, gồm phố ẩm thực Phan Xích Long (quận Phú Nhuận cũ) và phố đêm Thảo Điền (quận 2 cũ). Tuy nhiên, cả hai mô hình trên chỉ thu hút được người dân và du khách thời điểm ban đầu, hiện rơi vào tình cảnh thưa vắng du khách.

Không chỉ riêng ở TP.HCM, nhiều địa phương khác cũng rơi vào hoàn cảnh tương tự, như kiểu “đầu voi đuôi chuột”, “chết yểu” như TP Trường Vinh (Nghệ An); Huế, hay như Cần Thơ...

Tuyến phố ẩm thực Nguyễn Thượng Hiền (TP.HCM) “chết yểu” ngay trên biển hiệu

“Loay hoay” tìm mô hình

Chia sẻ với Văn Hóa, Phó Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM Lê Trương Hiền Hòa cho biết, chủ trương phát triển sản phẩm du lịch đêm tại TP.HCM được xác định đây là một “mũi nhọn” chiến lược để tăng chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Theo đó, nhiều địa phương đã chủ động ra mắt các khu phố ẩm thực, phố đêm… chuyên biệt. Tuy nhiên, mô hình vẫn còn manh mún, việc sắp xếp không gian, quản lý tiếng ồn, an ninh trật tự và giao thông tại các điểm du lịch đêm xen kẽ khu dân cư vẫn là bài toán khó. Ông Hòa cũng cho biết, Sở Du lịch đang dự thảo kế hoạch phát triển sản phẩm du lịch đêm với trọng tâm là phát triển đa dạng các loại hình văn hóa - nghệ thuật, vui chơi giải trí, ẩm thực, mua sắm và tham quan đêm. Dựa vào thực trạng hiện nay, ngành du lịch Thành phố đang phải tìm giải pháp chiến lược để khắc phục sự thiếu hụt sản phẩm đặc thù về đêm.

Trong khi đó tại Đà Nẵng, trước thời điểm sáp nhập, từ năm 2024, UBND tỉnh Quảng Nam (cũ) đã chỉ đạo TP Hội An (cũ) triển khai thực hiện thí điểm mô hình KTĐ phù hợp với lợi thế và điều kiện tại địa phương. Trước đó, địa phương này cũng phê duyệt dự án phát triển khu thương mại KTĐ tại khu vực biển Tân Thịnh - Tân Mỹ (phường Cẩm An cũ) với quy mô dự kiến hơn 3.700m2.

Tuy nhiên, đến thời điểm này vẫn chưa thể triển khai các phương án nói trên. Hội An đang nỗ lực xây dựng, làm mới KTĐ, trong đó chủ yếu tập trung hoàn thiện một số sản phẩm đã có thương hiệu như: Phố đêm Hội An, phố đi bộ, khám phá ẩm thực, chợ đêm tại khu vực Đồng Hiệp, một số tuyến đường phía bên kia sông Hoài; đi thuyền ngắm hoàng hôn, thả hoa đăng trên sông Hoài, thưởng thức hô hát bài chòi… Theo nhận định của nhiều chuyên gia, doanh nghiệp du lịch và du khách, hầu hết các hoạt động KTĐ ở Hội An hiện nay vẫn còn khá trầm lắng, đơn điệu, chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách.

Với bề dày di sản phong phú và hệ giá trị văn hóa đặc sắc, Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để biến KTĐ thành động lực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, Hà Nội vẫn chưa thể khai thác hiệu quả “mỏ vàng” này, dù đã bớt cảnh “cơm tối, rối nước” khi có thêm nhiều sản phẩm du lịch, văn hóa như biểu diễn nghệ thuật…

Bà Đỗ Thu Hằng, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội cho biết, Hà Nội sẽ kích hoạt động lực dịch vụ, tiêu dùng thông qua thí điểm KTĐ có kiểm soát tại Hoàn Kiếm, Tây Hồ; mở rộng khung giờ hoạt động…

Triển khai thí điểm mô hình phát triển KTĐ từ năm 2023, phường Đà Lạt (Lâm Đồng) kỳ vọng sẽ làm thay đổi diện mạo du lịch Đà Lạt, từ một thành phố “ngủ sớm” thành điểm đến có nhịp sống sôi động, hấp dẫn về đêm, tích hợp nhiều hoạt động từ mua sắm, ẩm thực đến biểu diễn nghệ thuật. Tuy nhiên qua thực tế triển khai, nhiều mô hình được kỳ vọng trở thành “cú hích” cho du lịch địa phương hiện rơi vào tình trạng hoạt động cầm chừng, vận hành chưa hiệu quả.

Phần lớn các hoạt động KTĐ tại Đà Lạt vẫn tập trung quanh khu vực chợ đêm truyền thống, trong khi các không gian khác chưa tạo được sức hút tương xứng. Một số tuyến phố được thí điểm tổ chức đi bộ, kinh doanh đêm hoạt động thiếu liên kết, nội dung nghèo nàn, vắng bóng dịch vụ sau 10 giờ đêm, dẫn đến tình trạng “đông lúc đầu - vắng về sau”. Đa số các chương trình biểu diễn nghệ thuật còn rời rạc, thiếu tính chuyên nghiệp và chưa đủ sức “níu chân” du khách.

Tại tuyến phố đi bộ Trần Quốc Toản dọc hồ Xuân Hương được đưa vào hoạt động thử nghiệm từ tháng 6.2024 với kỳ vọng sẽ tạo thêm sản phẩm du lịch đêm cho địa phương với các không gian vui chơi, giải trí, thưởng thức văn hóa - nghệ thuật và ẩm thực cho du khách cũng như kết nối với các điểm du lịch lân cận như hồ Xuân Hương, Quảng trường Lâm Viên, Vườn hoa thành phố và chợ đêm Đà Lạt. Thế nhưng, sau hơn một năm đưa vào hoạt động, tuyến phố này đã chính thức đóng cửa vì hoạt động không hiệu quả trong việc thu hút du khách như kỳ vọng ban đầu.

Phố đi bộ Trần Quốc Toản (Đà Lạt) sau hơn một năm đưa vào vận hành thí điểm đã phải đóng cửa do hoạt động không hiệu quả

Thiếu “nhạc trưởng”

Theo nhận định của nhiều chuyên gia KTĐ, doanh nghiệp du lịch và cả cơ quan quản lý, phần lớn mô hình du lịch đêm được đưa vào khai thác trong thời gian qua còn nhỏ lẻ, đầu tư manh mún, hoạt động đơn điệu và rời rạc, thiếu liên kết. Ông Văn Bá Sơn nhìn nhận, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng này là do thiếu những hướng dẫn cụ thể từ cơ quan quản lý, chính quyền địa phương; nhất là cơ chế và chính sách hỗ trợ, quy hoạch những phân khu để phát triển các dịch vụ KTĐ bài bản.

Nhìn tổng thể vào các mô hình tại TP.HCM cho thấy, hoạt động KTĐ chủ yếu tập trung vào lĩnh vực ẩm thực, giải trí ở một số tuyến phố đi bộ thuộc khu vực trung tâm. Ông Lưu Nhật Tuấn, Phó Chủ tịch Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM, chuyên gia vận hành KTĐ nhận định, hiện các điểm dịch vụ đêm của thành phố đang nằm rời rạc chỗ này chỗ kia, và chưa có hệ sinh thái dịch vụ đêm hoàn chỉnh.

Theo ông Tuấn, bản thân KTĐ không phải hoạt động 18h đến 22h, mà “nặng nhất” là khúc sau 22h trở đi, không chỉ riêng khách quốc tế mới có nhu cầu chơi thâu đêm mà ngay cả du khách nội địa khi đến TP.HCM họ vẫn có nhu cầu trải nghiệm, tham quan, khám phá dịch vụ đến tận khuya. Thế nhưng mới 22h, các nơi đã tắt điện, đóng cửa hết, du khách không biết đi đâu?

Ông Tuấn cho biết, cách đây một năm có làm việc với Sở Công thương TP.HCM và UBND quận 1 (thời điểm chưa sáp nhập) về đề án KTĐ, các đơn vị này rất ủng hộ. “Nhưng vấn đề là để làm được KTĐ phải lấy ý kiến của rất nhiều Sở, ngành liên quan, và khi đến gặp Sở này thì tắc, qua gặp ngành kia cũng tắc, do vướng các quy định hiện hành. Rồi có ý kiến là “phố ẩm thực thì mấy ông đừng cho uống bia… nha”, ông Tuấn nói.

Ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công thương TP.HCM cho biết, Trung ương và thành phố đã có chỉ đạo về phát triển KTĐ, nhưng khi triển khai trong thực tế thì gặp rất nhiều vướng mắc, từ tổ chức quản lý cho đến chính sách vận hành... do thành phố chưa xác định được “nhạc trưởng” giữ vai trò chung.

Đây cũng là nguyên nhân lý giải vì sao TP.HCM là “đầu tàu” kinh tế của cả nước nhưng vẫn chưa hình thành được hệ sinh thái KTĐ hoàn chỉnh đúng nghĩa, chưa có một mô hình du lịch đêm xứng tầm để khai thác hết tiềm năng; thiếu sản phẩm văn hóa nghệ thuật đẳng cấp và các khu mua sắm chuyên biệt để giữ chân du khách.

Cách đây 4 năm, UBND TP.HCM đã giao cho Viện Nghiên cứu phát triển thành phố xây dựng đề án phát triển KTĐ, thế nhưng đến nay vẫn chưa xong. Hiện nay để “chống cháy”, UBND thành phố giao lại cho Sở Công thương làm đơn vị chủ trì, tham mưu đề xuất khi có ý tưởng triển khai và đầu tư vào KTĐ.

(Còn tiếp)

H.HẢI - K.CHI - H.AN - T.KHIÊM - H.NHUNG

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/du-lich/bai-1-tu-tram-hoa-khoe-sac-den-som-no-toi-tan-220121.html