(Bài 2 )Thấy gì ở những mô hình thí điểm?

3 giờ trướcBài gốc

Kinh tế đêm bao giờ thực sự "phát sáng"? (Bài 1) Từ trăm hoa khoe sắc đến… “sớm nở tối tàn”

Nhiều du khách đến phố đi bộ Hai Bà Trưng (TP Huế) chỉ để… di dạo

Tuy nhiên, do đầu tư chưa tới tầm, thiếu đồng bộ, trùng lắp sản phẩm, chưa có điểm nhấn văn hóa bản địa… dẫn đến không ít mô hình thí điểm “chưa thắm đã vội tàn”.

“Điệp khúc” ế hàng và đóng… cửa

Là trung tâm du lịch lớn của cả nước, TP.HCM đã đưa nhiều mô hình phố ẩm thực, không gian đi bộ và hoạt động giải trí du lịch đêm vào phục vụ du khách nhằm thúc đẩy phát triển KTĐ. Trong đó, nhiều phố đi bộ, ẩm thực trở thành điểm đến quen thuộc của du khách như phố đi bộ Bùi Viện, Nguyễn Huệ, Vĩnh Khánh, Hồ Thị Kỷ, Phan Xích Long…

Tích cực hơn, từ tín hiệu lạc quan lúc đầu, nhiều địa phương đã lên kế hoạch nhân rộng các mô hình để tạo động lực phát triển KTĐ của địa phương. Tuy nhiên sau thời gian ngắn đưa vào hoạt động, nhiều phố ẩm thực rơi vào tình trạng trầm lắng, du khách thưa dần, doanh thu giảm… khiến tiểu thương đóng quầy, trả mặt bằng.

Điển hình trong số đó là phố ẩm thực Hồ Thị Kỷ (phường Vườn Lài), chính thức đi vào hoạt động từ năm 2019, thời gian đầu tuyến phố này được du khách biết tới là “thiên đường” ẩm thực đường phố với khoảng 100 gian hàng buôn bán đa dạng các món ăn đường phố. Khoảng từ 16h đến 23h dòng người chen chân chật kín cả tuyến phố, nhất là vào các ngày thứ 7, Chủ nhật và dịp lễ…

Cả gia đình gắn bó với tuyến phố này từ thời sơ khai cho đến nay, anh Nam (chủ quầy Xiên nướng 87) cho biết, những năm trước du khách rất đông, độ tiêu xài cũng mạnh, hàng quán tấp nập khách ra vào. Thời điểm đông khách, mỗi đêm anh bán hơn cả 1.500 xiên nướng các loại, mang về doanh thu đáng kể cho gia đình.

Thế nhưng gần đây, sự sôi động của tuyến phố đã giảm dần theo sự thưa vắng của du khách, mỗi đêm anh Nam chỉ bán được khoảng 500 xiên, những ngày cuối tuần và dịp lễ khách đông hơn thì bán được tầm 700 xiên, doanh thu giảm đi khoảng 50%. Lý giải về điều này, anh Nam cho rằng do sản phẩm ăn uống ở đây quá đơn điệu, du khách đến ăn một lần ít khi trở lại, chưa kể tiểu thương ở đây thấy món nào bán chạy là thi nhau bán món đó, khi khách vắng thì cùng nhau đóng quầy.

Sinh sau đẻ muộn là phố ẩm thực Phan Xích Long (phường Cầu Kiệu), ra đời theo Đề án của Đại hội Đảng bộ quận Phú Nhuận (thời điểm chưa sáp nhập) lần thứ XII nhiệm kỳ 2020 - 2025 nhằm khai thác tiềm năng du lịch của địa phương, thúc đẩy phát triển KTĐ theo chủ trương của TP.HCM. Chính thức đưa vào hoạt động từ đầu năm 2024, địa phương bố trí không gian ẩm thực chung tại Trung tâm Thể dục thể thao Rạch Miễu với hàng chục gian hàng buôn bán nhiều đặc sản.

Thế nhưng hoạt động chưa đến một năm thì khu này đóng cửa, tiểu thương trả mặt bằng do ế ẩm. Sau đó, một doanh nghiệp “đổ tiền” vào đầu tư với hy vọng vực dậy không gian ẩm thực này, tuy nhiên sau vài tháng hoạt động không mấy khả quan và thua lỗ, doanh nghiệp buộc phải “cuốn gói” vào khoảng giữa năm 2025, mặt bằng không gian ẩm thực bỏ trống từ đó đến nay.

Gọi là phố ẩm thực nhưng dịch vụ ăn uống trên tuyến phố này hiện chỉ còn hoạt động ở hai bên mặt tiền đường Phan Xích Long với phần nhiều thương hiệu nước ngoài, thời gian hoạt động chỉ kéo dài đến 23h. Sau thời gian này, các điểm ăn uống bắt đầu ngắt điện, du khách ăn uống xong muốn vui chơi, giải trí lâu hơn cũng không biết tìm ở đâu?

Chia sẻ với Văn Hóa, Phó Giám đốc Sở Du lịch TP.HCM Lê Trương Hiền Hòa nhận định, mặc dù có tài nguyên văn hóa phong phú nhưng thành phố đang thiếu các sản phẩm đặc thù về đêm, chưa có những “cú hích” đủ mạnh để nâng tầm các giá trị tài nguyên này thành lợi thế cạnh tranh bền vững. Công tác quảng bá cũng chưa đồng bộ, hiện tại đang thiếu một kênh truyền thông thống nhất, chuẩn hóa dữ liệu khiến du khách và các công ty lữ hành khó tiếp cận để chọn lựa các dịch vụ đêm phù hợp.

Khu phố... buồn

Tại Hà Nội, phố đi bộ Trịnh Công Sơn dài 900m nằm giữa khu đầm sen, đi vào hoạt động từ năm 2018, sau khoảng thời gian gián đoạn do đại dịch Covid-19, đến tháng 5.2022, tuyến phố này mở cửa trở lại phục vụ du khách nhưng không còn sôi nổi như trước. Lượng người đến trải nghiệm không gian, dịch vụ ngày càng ít dần và đến nay dường như rơi vào quên lãng.

Ghi nhận của phóng viên Văn Hóa cho thấy, khu phố hiện trong tình cảnh đìu hiu, “bỏ bê” đến ảm đạm, ô tô đỗ kín hai bên đường, rất ít bóng dáng người đi bộ. Khu vực sân khấu chính có màn hình led nhưng hầu như im lặng, không hoạt động nghệ thuật, chỉ lác đác một vài người dân đến vui chơi. Cả tuyến phố chìm trong bóng đêm nhạt nhòa và ảm đạm, hàng chữ Phố đi bộ Trịnh Công Sơn được tạo hình ở đầu ngõ 431 Âu Cơ, tuy nhiên nếu không để ý hoặc lần đầu đến đây, du khách khó nhận ra đây là không gian của phố đi bộ Trịnh Công Sơn

Chia sẻ với phóng viên, ông Nguyễn Thanh Hà (62 tuổi), cựu chiến binh ở tổ 4, cụm 2 (phường Tây Hồ) cho biết các ki ốt bán đồ ăn, khu vực hát chèo, khu cho thuê xe điện cho trẻ em vui chơi… được dựng lên một, hai năm đầu nhưng không có sức cuốn hút.

“Trong khi đó, không chỉ du khách, người dân địa phương cũng có nhu cầu vui chơi giái trí rất lớn, thế mà cả tuyến phố rơi vào cảnh buồn vắng thế này, thiết nghĩ do không có điểm nhấn để thu hút mọi người”, ông Hà buồn rầu nói.

Không riêng gì phố đi bộ Trịnh Công Sơn, phố đi bộ Trần Nhân Tông cũng đang trong tình cảnh “khu phố buồn”, lướt quanh phố vào hai ngày cuối tuần, phóng viên “đỏ mắt” tìm hàng quán, dịch vụ, đâu đó chỉ có vài điểm cho thuê xe điện trẻ em và người dân tập thể dục, thưa vắng du khách.

Tại Đà Lạt (Lâm Đồng), để hình thành không gian dịch vụ sôi động và kéo giãn dòng khách, giảm áp lực cho khu chợ đêm Đà Lạt, chính quyền địa phương đưa khu ẩm thực đêm trước Vườn hoa vào hoạt động từ cuối năm 2023 với 50 gian hàng kinh doanh đặc sản, ẩm thực và quà lưu niệm…

Sau thời gian hoạt động kém hiệu quả, lượng khách thưa thớt, nhiều hộ kinh doanh lần lượt rút lui; toàn khu ẩm thực hiện chỉ còn vỏn vẹn 2 quầy duy trì hoạt động, khiến không gian trở nên đìu hiu, thiếu sức sống.

Chia sẻ với phóng viên, một chủ gian hàng kinh doanh tại đây cho biết sau khi lập ra khu ẩm thực này, chính quyền địa phương kêu gọi và khuyến khích người dân đến buôn bán nên mạnh dạn đăng ký thuê quầy để kinh doanh.

“Chi phí đầu tư ban đầu cho cơ sở vật chất đã hơn 300 triệu đồng, chưa kể tiền thuê mặt bằng và chi phí nhân công, thời gian đầu thì có khách nhưng về sau càng thưa dần, có ngày gần như không có khách, hiện chỉ đang hoạt động cầm chừng, và nếu tình trạng này kéo dài, có lẽ phải tính chuyện đóng cửa” chủ quán nói trong lo lắng.

Theo chủ gian hàng kinh doanh, nguyên nhân chính khiến khu ẩm thực vắng khách là do vị trí chưa thuận lợi, nằm khá xa chợ Đà Lạt và các khu dân cư đông đúc, thiếu các hoạt động thu hút đi kèm khiến du khách khó tiếp cận và không có động lực di chuyển đến trải nghiệm.

Du khách “đói” dịch vụ

Trong khi đó tại Hội An, những mô hình thí điểm KTĐ tuy đa dạng nhưng không có sức sống “sôi động”. Những khu chợ đêm đã hình thành từ hơn 10 năm trước như chợ đêm Nguyễn Hoàng, Nguyễn Phúc Chu, Trần Quý Cáp… đến nay số lượng gian hàng tăng lên gấp bội, nhưng hầu như vẫn không có gì mới lạ, nổi bật.

Các chợ đêm chỉ sôi động từ tầm 18h đến 22h mỗi ngày, sau thời gian trên, du khách rời chợ về khách sạn. Từ 23h, du khách muốn tìm chỗ vui chơi thì hoàn toàn không có, chỉ một số hàng quán ăn có thể đón được lượng khách đi ăn khuya nhưng không đáng kể. Có cơ hội hướng dẫn khách đi nhiều điểm đến, anh Trần Hậu Dũng, hướng dẫn viên tự do cho biết, nhiều du khách nhận xét chợ đêm ở đây hầu như na ná nhau; chủ yếu vẫn là ăn uống, mua sắm, đi dạo…

Sản phẩm lưu niệm cũng khá giống nhau, có thể tìm mua ở bất cứ chợ đêm nào từ Hội An, Đà Lạt, Hà Nội hay Phú Quốc; trong khi đó hoạt động vui chơi, giải trí thì hầu như không đáp ứng được. Tại thành phố Huế, tuyến phố còn thu hút du khách trong nước và quốc tế đến trải nghiệm ẩm thực, nghệ thuật… hiện chỉ có phố Tây với các tuyến đường Võ Thị Sáu, Chu Văn An, Phạm Ngũ Lão thuộc phường Thuận Hóa. Những phố đêm, phố đi bộ khác đã và đang dần “chết yểu”, trong đó có phố đêm Hoàng thành.

Tuy còn khai thác nhưng phố đi bộ Hai Bà Trưng (phường Thuận Hóa) chỉ duy trì một số hoạt động nghệ thuật cộng đồng mang tính chất nhỏ lẻ và thi thoảng mới được tổ chức, du khách đến đây không nhiều, dù trước đó được UBND thành phố Huế cũ đầu tư gần 97 tỉ đồng để đưa vào vận hành.

Sau một hồi dạo quanh tuyến phố, anh Nguyễn Văn Bảo (quê Quảng Trị) chia sẻ, với thực trạng hiện tại thì tuyến phố khó có thể phát triển thành sản phẩm du lịch, du khách đến đây chỉ đi bộ, mệt thì dừng lại ăn ly chè, uống ly nước trái cây, hoặc những bạn trẻ thì ăn xiên nướng, bánh tráng trộn... “Như thế thì nguồn thu chẳng được bao nhiêu, nhiều bạn tôi đến đây đi dạo xong rồi rủ nhau lên xe di chuyến đến nơi khác để ăn uống cho thoải mái”, anh Bảo nói.

Từ những thực trạng trên, bức tranh KTĐ của các địa phương dễ nhìn thấy là có “điểm sáng” nhưng chỉ xoay quanh dịch vụ ẩm thực, dạo chơi và trải nghiệm… Trên thực tế, chưa có địa phương nào hình thành hệ sinh thái KTĐ hoàn chỉnh, hay sản phẩm đủ chiều sâu để “giữ chân”, kéo dài thời gian lưu trú cũng như gia tăng chi tiêu của du khách.

(Còn tiếp)

H.HẢI-K.CHI-T.KHIÊM-H.NHUNG- S.THÙY

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/du-lich/bai-2-thay-gi-o-nhung-mo-hinh-thi-diem-220839.html