Bản quyền - 'lá chắn' của công nghiệp nội dung số

5 giờ trướcBài gốc

Bản quyền - thách thức lớn thời AI

Việt Nam đang trở thành điểm sáng trên bản đồ game toàn cầu. Theo ông Nguyễn Hùng Cương, Phó Giám đốc Công ty VTC Công nghệ và Nội dung số, với gần 2 tỷ lượt tải, Việt Nam hiện nằm trong tốp 10 thị trường game lớn nhất thế giới, doanh thu toàn ngành ước đạt 1,66 tỷ USD. Hiện cả nước có hơn 3.000 doanh nghiệp và studio phát triển game, doanh thu tăng trưởng khoảng 36,4%, đưa Việt Nam trở thành thị trường game lớn thứ hai thế giới về tốc độ phát triển, chỉ sau Trung Quốc.

Việt Nam đang trở thành “điểm sáng” trên bản đồ game toàn cầu. Ảnh: Th. Nguyên

Từ một lĩnh vực giải trí đơn thuần, ngành game đang từng bước trở thành ngành kinh tế nội dung có giá trị cao. Tuy nhiên, cùng với tốc độ phát triển nhanh là tình trạng vi phạm bản quyền ngày càng tinh vi. Nhiều máy chủ game đặt ở nước ngoài hoạt động xuyên biên giới nhưng chưa được cấp phép. Tình trạng “clone” và “reskin” - sao chép trò chơi rồi thay đổi phần đồ họa để phát hành dưới tên mới - diễn ra với tần suất dày đặc và biến tướng liên tục...

Những hành vi này không chỉ khiến ngân sách thất thu thuế mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới doanh thu, uy tín thương hiệu của các nhà phát hành hợp pháp, đồng thời làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.

Theo đại diện VTC, nguyên nhân xuất phát từ nhận thức của một bộ phận người dùng còn hạn chế, với tâm lý thích sử dụng game miễn phí, game crack hoặc các phiên bản mod. Bên cạnh đó, việc kiểm soát các nền tảng xuyên biên giới hiện vẫn gặp nhiều khó khăn về mặt kỹ thuật. Việc xử lý vi phạm đang được đẩy mạnh.

Tình trạng vi phạm bản quyền trong lĩnh vực game ngày càng tinh vi. Nguồn: Nhadautu.vn

Thống kê từ tháng 10/2025 đến nay, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử phối hợp với Tổng Công ty VTC đã yêu cầu gỡ bỏ 327 game vi phạm khỏi Apple Store và Google Play - cao gấp hơn ba lần so với 9 tháng năm 2025. Hơn 300 game SRO Private cũng đã bị chặn, trong khi xu hướng siết chặt quản lý dòng tiền thanh toán cho game không phép đang được đẩy mạnh.

Không chỉ game, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc… cũng đang đối mặt với tình trạng vi phạm bản quyền ngày càng phức tạp, khi nội dung có thể được tạo ra, sao chép và lan truyền gần như tức thời. Theo Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Phạm Thị Kim Oanh, môi trường số mặc dù tạo điều kiện cho các chủ thể quyền có thể khai thác, sử dụng, có thể đưa tác phẩm đến với công chúng một cách nhanh hơn, thuận lợi hơn; nhưng có những người vẫn cố tình vi phạm, vẫn lạm dụng sự phát triển của công nghệ để vi phạm bản quyền.

Tăng cường xử lý vi phạm trên môi trường số

Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Trần Hoàng cho rằng, trong kỷ nguyên số, bản quyền không còn đơn thuần là công cụ pháp lý mà đã trở thành “hạ tầng thiết yếu” của nền kinh tế sáng tạo. Trong bối cảnh ấy, việc bảo vệ quyền tác giả và quyền liên quan càng đòi hỏi cơ chế minh bạch, hiệu quả và thích ứng nhanh với công nghệ mới.

Bởi vậy, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý với nền tảng là Luật Sở hữu trí tuệ cùng các văn bản hướng dẫn thi hành, trong đó có Nghị định số 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 17/2023/NĐ-CP nhằm bước đầu xử lý các vấn đề phát sinh trong kỷ nguyên AI.

Ông Nguyễn Hùng Cương nhấn mạnh, “bản quyền chính là giấy thông hành để game Việt bước ra thế giới”. Theo ông, nếu muốn chuyển dịch từ vai trò phát hành sang sản xuất và xuất khẩu nội dung số, doanh nghiệp Việt buộc phải làm chủ tài sản trí tuệ và tuân thủ các tiêu chuẩn bảo hộ quốc tế.

Diễn đàn Bản quyền Việt Nam - Hàn Quốc 2026 sáng 7/5. Ảnh: Th. Nguyên

Thực tế, gần đây ghi nhận những chuyển biến tích cực từ cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là rà soát gỡ bỏ game không phép, game lậu, cũng như hàng loạt trang web lậu trong lĩnh vực điện ảnh, thể thao…bị triệt phá. Ông Nguyễn Hùng Cương cho rằng, Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 thể hiện động thái quyết liệt của Chính phủ trong việc bảo vệ sở hữu trí tuệ thời gian tới.

Khẳng định Chính phủ đang kiên quyết thực thi vấn đề bản quyền một cách mạnh mẽ, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Phạm Thị Kim Oanh cho biết, sau Công điện số 38/CĐ-TTg, đơn vị sẽ có những hành động kiên quyết: phối hợp với các bộ, ban, ngành liên quan để tiến hành những cuộc kiểm tra, xử lý các vi phạm bản quyền, đặc biệt là trên môi trường số.

Đại diện Cục Bản quyền tác giả cũng kêu gọi các cá nhân, tổ chức, các công chúng hãy thực thi bản quyền; các chủ thể quyền chủ động hơn nữa trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, áp dụng các biện pháp công nghệ để theo dõi, rà soát, truy soát, phối hợp với các cơ quan thực thi để có thể xử lý nhanh. Đặc biệt các cơ quan quản lý thực thi phải vào cuộc, quyết tâm xử lý nhanh chóng, nghiêm minh với các hành vi xâm phạm.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ và ngày càng tác động sâu rộng đến ngành công nghiệp nội dung số, ông Chung Seung Pil - Trưởng phòng Kỹ thuật thông tin thuộc Cơ quan Bảo vệ bản quyền Hàn Quốc - cho biết cơ quan này đang đẩy mạnh ứng dụng AI vào công tác giám sát và bảo vệ bản quyền. Theo đó, Hàn Quốc đã phát triển hệ thống giám sát ứng dụng AI với khả năng tự động phát hiện các hành vi vi phạm bản quyền trên môi trường số và tiếp tục xây dựng hệ thống bảo vệ bản quyền tiên tiến dựa trên AI tạo sinh. Việc hợp tác về bảo vệ bản quyền giữa Việt Nam và Hàn Quốc cũng đã và đang được đẩy mạnh…

Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để công nghiệp văn hóa, sáng tạo tại Việt Nam phát triển bền vững và đủ sức cạnh tranh toàn cầu.

Sáng 7/5 tại Hà Nội, Cục Bản quyền tác giả Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) phối hợp cùng Cục Bản quyền tác giả Hàn Quốc và Cơ quan Bảo vệ Bản quyền Hàn Quốc tại Việt Nam tổ chức Diễn đàn Bản quyền Việt Nam - Hàn Quốc 2026 với chủ đề “Ngành công nghiệp nội dung và bảo vệ bản quyền trong thời đại số và trí tuệ nhân tạo (AI)”.

Chiều cùng ngày, Cục Bản quyền tác giả và Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) ký kết Chương trình phối hợp công tác trong việc tăng cường quản lý và thực thi pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số giai đoạn năm 2026 - 2029.

Các hoạt động này nhằm đẩy mạnh thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Thảo Nguyên

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/ban-quyen-la-chan-cua-cong-nghiep-noi-dung-so-10416173.html