Tôm và cá tra tiếp tục dẫn đầu trong xuất khẩu thủy sản quý I. Ảnh: Hoàng Hà.
Theo thống kê từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản Việt Nam đã phục hồi ấn tượng trong quý I, với kim ngạch đạt 2,45 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ năm 2024.
Tính riêng tháng 3, giá trị xuất khẩu nhóm hàng này đạt gần 889 triệu USD, tăng gần 20%. Số liệu này cho thấy đà tăng trưởng vẫn được duy trì dù có dấu hiệu chững lại so với hai tháng đầu năm.
Sản phẩm tôm các loại tiếp tục dẫn đầu với kim ngạch 931,6 triệu USD trong quý I, tăng 36%, trong đó riêng tháng 3 đạt 327 triệu USD.
Đà tăng trưởng vượt bậc trên đến từ nhu cầu mạnh mẽ tại các thị trường lớn như Trung Quốc, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU).
Bên cạnh đó, mặt hàng cá tra cũng đóng góp đến 465 triệu USD trong quý I, tăng 13% và đạt 181 triệu USD trong riêng tháng 3. Giá nguyên liệu ổn định cùng chiến lược đẩy mạnh sản phẩm giá trị gia tăng đã giúp hai mặt hàng này duy trì vị thế dẫn đầu.
Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của cá tra có phần chậm hơn tôm. Điều này phản ánh nhu cầu của thị trường chững lại trong những tháng đầu năm, trong bối cảnh biến động địa chính trị và áp lực thuế chống bán phá giá tại Mỹ.
Dù giữ vững đà tăng, tôm Việt Nam vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ Ecuador và Ấn Độ - những quốc gia có lợi thế về giá cả và quy mô sản xuất.
Đáng chú ý, nhóm hàng cua, ghẹ và nhuyễn thể có vỏ ghi nhận sự bứt phá. Cụ thể, nhờ nhu cầu tăng vọt từ Trung Quốc trong dịp Tết, cua, ghẹ Việt Nam xuất khẩu đạt kim ngạch 86,4 triệu USD trong quý I, tăng 66%.
Ngoài ra, nhuyễn thể có vỏ như nghêu, sò, hàu cũng gây ấn tượng khi có mức tăng 115%, đạt 64,9 triệu USD.
Dù giá trị tuyệt đối chưa cao, tốc độ tăng trưởng này cho thấy tiềm năng lớn của các nhóm sản phẩm nhỏ trong việc đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu.
Tuy nhiên, sau mùa cao điểm vào Tết Nguyên đán, nhu cầu của người tiêu dùng giảm nhiệt. Đến tháng 3, các nhóm này có dấu hiệu tăng chậm lại, trong đó cua tăng 28%, nhuyễn thể có vỏ tăng 90%.
Trái ngược với bức tranh chung, cá ngừ là nhóm sản phẩm duy nhất ghi nhận kim ngạch giảm trong tháng 3, đạt 83,3 triệu USD, giảm gần 1%. Dù vậy, mặt hàng cá ngừ trong quý I vẫn tăng nhẹ 4%.
Nguyên nhân chính đến từ quy định IUU, trong đó quy định kích thước cá ngừ tối thiểu 0,5 m đã khiến cho nguồn nguyên liệu để chế biến xuất khẩu bị thắt chặt.
Ngoài ra, Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú ở Biển (MMPA) của Mỹ - thị trường lớn nhất của cá ngừ Việt Nam cũng đang là một thách thức đối với ngành cá ngừ.
Nếu không nhanh chóng tìm kiếm giải pháp khắc phục, cá ngừ Việt Nam có nguy cơ mất thị phần tại Mỹ, đồng thời việc này cũng tác động domino lên các sản phẩm khai thác khác như mực, bạch tuộc.
Các rào cản thương mại như MMPA, thẻ vàng IUU từ EU, và khả năng tăng thuế quan từ Mỹ dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump là những thách thức mà ngành thủy sản Việt Nam tiếp tục đối mặt trong năm 2025.
Anh Nguyễn