Bảo hiểm là 'màng lọc', là 'bệ đỡ' của tín dụng nông nghiệp

2 giờ trướcBài gốc

Tại hội thảo “Hoàn thiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức ngày 24/4, ông Lê Đình Huy, Phó Tổng Giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank (ABIC), cho rằng, trong tiến trình thực hiện Nghị quyết 19-NQ/TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn cùng Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững, Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình nông nghiệp số và nông nghiệp xanh.

Ông Lê Đình Huy, Phó Tổng giám đốc Công ty Bảo hiểm Agribank

Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp luôn tiềm ẩn rủi ro cao, đặc biệt là rủi ro thiên tai, dịch bệnh - những yếu tố ngày càng gia tăng về tần suất và mức độ do tác động của biến đổi khí hậu.

“Để dòng vốn tín dụng có thể tự tin chảy vào các dự án nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp tuần hoàn, không chỉ cần các chính sách ưu đãi lãi suất, mà quan trọng hơn là phải có cơ chế bảo vệ vốn hiệu quả. Bảo hiểm cần được xem là công cụ quản trị rủi ro không thể tách rời trong chính sách tín dụng khi tham gia các chuỗi liên kết nông nghiệp số, nông nghiệp xanh”, ông Huy nhấn mạnh.

Mới bảo vệ được 15% dư nợ tín dụng

Chia sẻ từ thực tiễn gần 20 năm triển khai các sản phẩm bảo hiểm gắn với dịch vụ ngân hàng của Agribank phục vụ khu vực “tam nông”, ông Huy cho biết, dù có nhiều thuận lợi từ hệ sinh thái của ngân hàng mẹ, mô hình phân phối bảo hiểm qua Agribank vẫn đạt kết quả khiêm tốn. Hiện, “mới bảo vệ được 15% dư nợ tín dụng với 65% hộ nông dân vay vốn tham gia bảo hiểm”.

Về nguyên nhân, trước hết là vướng mắc từ khung pháp lý. Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 quy định cấm gắn bán các sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với dịch vụ ngân hàng (khoản 5, Điều 15).

“Nếu áp dụng cứng nhắc, quy định này có thể làm gián đoạn sự liên kết giữa tín dụng - bảo hiểm - hộ nông dân trong chuỗi giá trị nông nghiệp. Khi đó, các hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo hiểm và hợp đồng liên kết sản xuất khó được thiết kế đồng bộ, khiến các chủ thể tham gia chưa nhìn nhận bảo hiểm như một công cụ quản trị rủi ro thiết yếu, mà chỉ coi là chi phí phát sinh”, đại diện ABIC nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, chính sách bảo hiểm nông nghiệp vẫn còn nhiều bất cập. Nghị định 58/2018/NĐ-CP còn hạn chế về cơ chế hỗ trợ phí bảo hiểm, phạm vi đối tượng và địa bàn triển khai, khiến chính sách chưa đủ hấp dẫn để các doanh nghiệp bảo hiểm đầu tư dài hạn, nhất là trong bối cảnh rủi ro thiên tai, dịch bệnh ngày càng vượt ngưỡng chịu đựng.

Hệ thống dữ liệu phục vụ bảo hiểm nông nghiệp còn thiếu và chưa đồng bộ. Các dữ liệu quan trọng như thời tiết, dịch bệnh, năng suất, giá nông sản hay lịch sử tổn thất chưa được tích hợp và chia sẻ đầy đủ, gây khó khăn cho việc thiết kế sản phẩm và định phí bảo hiểm.

Liên kết chuỗi giá trị nông nghiệp dù đã hình thành nhưng chưa bền vững. Hợp tác xã chưa thực sự đóng vai trò trung tâm của chuỗi, trong khi doanh nghiệp bảo hiểm phải tiếp cận số lượng lớn hộ nông dân nhỏ lẻ, dẫn đến chi phí triển khai cao và khó kiểm soát quy trình kỹ thuật.

Bảo hiểm Agribank ra đời năm 2006 với sứ mệnh cốt lõi là trở thành "cánh tay nối dài" và "công cụ quản lý rủi ro" cho hệ thống Agribank trong việc thực hiện chính sách tín dụng tam nông.

Hiện nay, hàng năm, Bảo hiểm Agribank đã phục vụ hơn 2,5 triệu lượt người vay, đạt trên 65% hộ nông dân có quan hệ tín dụng với Agribank và đã chi trả 700 - 1.000 tỷ đồng tiền bồi thường bảo hiểm, giúp nông dân hoàn trả vốn vay, giảm nợ xấu và bảo vệ nguồn vốn tín dụng Nhà nước.

Bảo hiểm là công cụ quản trị rủi ro của tín dụng nông nghiệp

Phó Tổng Giám đốc Bảo hiểm Agribank (ABIC) Lê Đình Huy cho rằng, bảo hiểm không chỉ là công cụ hỗ trợ mà còn đóng vai trò “màng lọc” và “bệ đỡ” đối với tín dụng nông nghiệp, đặc biệt trong quá trình chuyển sang nông nghiệp số và nông nghiệp xanh.

Theo ông Huy, với Nhà nước, bảo hiểm giúp giảm áp lực ngân sách thông qua việc chuyển giao rủi ro sang thị trường bảo hiểm và tái bảo hiểm quốc tế. Thay vì chi nguồn lực lớn cho cứu trợ sau thiên tai, Nhà nước có thể chủ động hỗ trợ phí bảo hiểm, qua đó tạo cơ chế tài chính bền vững cho khu vực nông thôn. Đồng thời, bảo hiểm còn góp phần bảo vệ an ninh tài chính, hạn chế nợ xấu và ổn định hệ thống tín dụng.

Với nông dân, bảo hiểm được ví như “phao cứu sinh” giúp giảm thiểu rủi ro tài chính sau thiên tai, dịch bệnh. Nhờ đó, người sản xuất có thể duy trì dòng tiền để tái đầu tư, thay vì phụ thuộc vào hỗ trợ từ ngân sách. Việc tham gia bảo hiểm cũng tạo động lực để nông dân tuân thủ quy trình sản xuất, từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn của nông nghiệp số và nông nghiệp xanh.

Các đại biểu tham gia phiên thảo luận

Đối với các tổ chức tín dụng, bảo hiểm giúp gia tăng độ an toàn cho khoản vay, có thể thay thế một phần vai trò của tài sản bảo đảm. Khi khoản vay được bảo hiểm, ngân hàng có thêm cơ sở để giải ngân, kể cả trong trường hợp khách hàng thiếu tài sản thế chấp. Đồng thời, quá trình định phí cũng phản ánh mức độ minh bạch của sản xuất, hỗ trợ hiệu quả cho việc thẩm định.

Ở cấp độ chuỗi giá trị, bảo hiểm đóng vai trò “bộ giảm xóc”, giúp duy trì sự liên tục của chuỗi cung ứng. Khi rủi ro xảy ra, người sản xuất vẫn có điều kiện phục hồi, bảo đảm nguồn nguyên liệu cho doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu. Đồng thời, các tiêu chuẩn đi kèm bảo hiểm cũng góp phần nâng cao chất lượng sản xuất, hướng tới nông nghiệp xanh và bền vững.

Bảo hiểm Agribank đã tham gia thí điểm bảo hiểm nông nghiệp "Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao" với sản phẩm bảo hiểm thiệt hại cây lúa.

Dù kết quả vẫn còn nhiều hạn chế nhưng có thể cho thấy, cách thức triển khai thông qua hợp tác xã là hướng đi đúng đắn. Hợp tác xã vừa là trung tâm của chuỗi giá trị sản xuất nông nghiệp vừa là cầu nối giúp bảo hiểm kết nối với các hộ nông dân, qua đó giúp các bên hiểu nhau hơn và cũng tiết kiệm chi phí triển khai.

Phó Tổng Giám đốc ABIC Lê Đình Huy

Hoàn thiện khung pháp lý, tăng hỗ trợ để “kích hoạt” thị trường

Từ thực tiễn triển khai, lãnh đạo ABIC đề xuất một số nhóm giải pháp nhằm thúc đẩy bảo hiểm nông nghiệp gắn với tín dụng, qua đó hỗ trợ chuyển đổi sang nông nghiệp số và nông nghiệp xanh.

Trước hết cần hoàn thiện khung pháp lý để phát triển các kênh phân phối bảo hiểm trong khu vực “tam nông”, đặc biệt là qua ngân hàng và tổ chức tín dụng. Việc thực thi Luật Các tổ chức tín dụng 2024 cần có hướng dẫn linh hoạt, tránh áp dụng cứng nhắc quy định cấm gắn bán bảo hiểm, đồng thời cho phép tích hợp bảo hiểm vào gói tín dụng như một giải pháp bảo đảm an toàn vốn.

Cùng với đó, chính sách bảo hiểm nông nghiệp cần được điều chỉnh theo hướng tăng mức hỗ trợ. ABIC đề xuất Nhà nước hỗ trợ 70 - 80% phí bảo hiểm trong 5 năm đầu cho nông dân, hợp tác xã và các tổ chức sản xuất, nhằm tạo thói quen tham gia và củng cố niềm tin. Đồng thời, cần chuyển từ cơ chế quy định mức hỗ trợ tối đa sang mức tối thiểu, bảo đảm cam kết lâu dài của ngân sách.

Một điểm đáng chú ý là cần thay đổi cách tiếp cận, từ coi bảo hiểm là chính sách an sinh sang công cụ quản trị rủi ro trong chuỗi giá trị. Theo đó, Nhà nước có thể đóng vai trò “người bảo hiểm cuối cùng” thông qua việc nghiên cứu thành lập Quỹ tái bảo hiểm thảm họa quốc gia.

Song song, việc xây dựng hạ tầng dữ liệu nông nghiệp dùng chung cũng là yêu cầu cấp thiết. Dữ liệu về thời tiết, sản xuất, dịch bệnh… cần được số hóa và chia sẻ giữa ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm để phục vụ thiết kế sản phẩm và định phí.

Với các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bảo hiểm, ABIC đề xuất phát triển các gói “tín dụng - bảo hiểm trọn gói”. Việc tham gia bảo hiểm có thể được đưa vào tiêu chí đánh giá tín nhiệm khách hàng, qua đó tạo cơ sở để giảm lãi suất hoặc tăng hạn mức vay.

Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), viễn thám trong giám định và bồi thường, giúp rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao tính minh bạch.

Các đại biểu tham dự hội thảo

Một hướng đi quan trọng khác là chuyển từ bảo hiểm riêng lẻ sang bảo hiểm theo chuỗi giá trị. Thay vì tiếp cận từng hộ nông dân, doanh nghiệp bảo hiểm có thể triển khai theo chuỗi liên kết, lấy hợp tác xã làm trung tâm kết nối, qua đó giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.

Ở cấp độ chuỗi, hợp tác xã cần đóng vai trò “đầu mối”, tổ chức mua bảo hiểm theo nhóm cho thành viên. Cách làm này không chỉ giúp giảm phí mà còn tạo thuận lợi trong kiểm soát quy trình sản xuất và tiếp cận vốn.

Đối với doanh nghiệp bao tiêu, việc chia sẻ chi phí bảo hiểm với nông dân trong các hợp đồng liên kết được xem là cần thiết. Khi rủi ro xảy ra, bảo hiểm sẽ giúp duy trì sản xuất, bảo đảm nguồn cung nguyên liệu và hạn chế đứt gãy chuỗi.

"Hoàn thiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh" sẽ là một mục tiêu dang dở nếu thiếu đi mảnh ghép về bảo hiểm nông nghiệp. Từ thực tiễn của Bảo hiểm Agribank, chúng tôi tin rằng khi bảo hiểm được đặt đúng vị trí là một công cụ quản trị rủi ro chuyên nghiệp, nó sẽ trở thành "đòn bẩy" mạnh mẽ nhất để đưa nông nghiệp Việt Nam vươn tầm hiện đại, xanh và bền vững”, Phó Tổng Giám đốc ABIC Lê Đình Huy nhấn mạnh.

Bài: Hà Lan; Ảnh: Quang Khánh

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/bao-hiem-la-mang-loc-la-be-do-cua-tin-dung-nong-nghiep-10414906.html