Tiếp cận vốn là “điểm nghẽn” lớn nhất của sản xuất theo chuỗi
Chia sẻ tại hội thảo “Hoàn thiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức chiều 24/4, ông Nguyễn Văn Long, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Công ty CP Nhật Long, cho biết, trong bối cảnh nền nông nghiệp đang chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng, việc tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị đã trở thành xu thế tất yếu. Tuy nhiên, một trong những “điểm nghẽn” lớn nhất của mô hình này chính là vấn đề tiếp cận vốn.
Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc Công ty CP Nhật Long Nguyễn Văn Long phát biểu
“Tín dụng theo chuỗi giá trị nông nghiệp là hình thức cấp vốn dựa trên liên kết giữa các khâu từ sản xuất, thu mua, chế biến đến tiêu thụ. Thay vì cho vay riêng lẻ, ngân hàng đánh giá toàn bộ chuỗi để kiểm soát rủi ro và khả năng hoàn trả”, ông Long cho biết.
Trong mô hình này, doanh nghiệp đóng vai trò “hạt nhân”, kết nối nông dân, hợp tác xã và các đối tác thông qua hợp đồng sản xuất - tiêu thụ và quy trình sản xuất đồng bộ.
Từ góc nhìn doanh nghiệp, lợi ích lớn nhất là khả năng tiếp cận nguồn vốn ổn định và linh hoạt hơn. Khi có hợp đồng liên kết rõ ràng với đầu vào và đầu ra, ngân hàng sẽ đánh giá cao tính khả thi của phương án, qua đó giảm rủi ro tín dụng và tạo điều kiện cho doanh nghiệp vay vốn thuận lợi hơn.
“Nguồn vốn theo chuỗi giúp doanh nghiệp đầu tư đồng bộ từ giống, vật tư, công nghệ sản xuất đến chế biến và logistics - những khâu có chi phí lớn và chu kỳ dài”, ông Long nhấn mạnh.
Không chỉ vậy, tín dụng theo chuỗi còn giúp nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng sản phẩm. Việc đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn sản xuất và giám sát chặt chẽ không chỉ phù hợp với tiêu chí của tổ chức tín dụng mà còn đáp ứng yêu cầu của thị trường, đặc biệt là thị trường xuất khẩu.
Một mắt xích gặp sự cố, cả chuỗi bị ảnh hưởng
Bên cạnh lợi ích, doanh nghiệp cũng phải đối mặt với nhiều thách thức khi tham gia mô hình này.
Theo ông Long, yêu cầu đầu tiên là năng lực quản trị. Doanh nghiệp phải đủ khả năng tổ chức sản xuất, quản lý hợp đồng với nông dân, kiểm soát rủi ro và đảm bảo dòng tiền trong toàn chuỗi.
“Chỉ cần một mắt xích gặp sự cố - từ dịch bệnh, biến động giá đến vi phạm hợp đồng - toàn bộ chuỗi có thể bị ảnh hưởng, kéo theo rủi ro tín dụng”, ông Long cảnh báo.
Một vấn đề khác là tính minh bạch và kỷ luật trong liên kết chuỗi. Thực tế vẫn xảy ra tình trạng nông dân phá vỡ hợp đồng khi giá thị trường cao hơn, hoặc doanh nghiệp chậm thanh toán. Điều này làm suy giảm niềm tin giữa các bên và khiến tổ chức tín dụng thận trọng hơn khi cấp vốn.
Các đại biểu tham dự hội thảo
Ngoài ra, sự phụ thuộc vào thị trường đầu ra cũng là rủi ro lớn. Trong khi doanh nghiệp thường phải cam kết bao tiêu sản phẩm, biến động bất lợi của thị trường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiêu thụ và trả nợ.
Cần “bắt tay” đồng bộ để phát huy hiệu quả
Để tín dụng theo chuỗi giá trị phát huy hiệu quả, theo ông Long, cần sự phối hợp đồng bộ giữa các chủ thể.
Trước hết, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và xây dựng chuỗi liên kết bền vững, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường.
Về phía Nhà nước, cần hoàn thiện khung pháp lý để ngân hàng có cơ sở đánh giá dòng tiền, giảm phụ thuộc vào tài sản thế chấp và có cơ chế hỗ trợ rủi ro cho các mô hình liên kết. Các tổ chức tín dụng cũng cần đổi mới phương thức thẩm định, thiết kế sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù nông nghiệp.
“Tín dụng theo chuỗi giá trị là xu hướng tất yếu. Với doanh nghiệp, đây vừa là cơ hội để nâng cao giá trị gia tăng, vừa là thách thức đòi hỏi sự chuyên nghiệp và trách nhiệm cao hơn”, ông Long nhìn nhận.
Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng sản xuất mà còn góp phần thúc đẩy nông nghiệp phát triển bền vững, nâng cao thu nhập cho người nông dân và tăng sức cạnh tranh của nông sản Việt trên thị trường quốc tế.
Bài: Hà Lan; Ảnh: Quang Khánh