Bảo tàng Chè cổ 1927 – Nơi lưu giữ lịch sử ngành chè Lâm Đồng

2 giờ trướcBài gốc

Mặt tiền Nhà máy chè B’Lao xưa, nơi đánh dấu bước khởi đầu của quá trình công nghiệp hóa ngành chè tại cao nguyên Lâm Đồng từ năm 1927

Gần một thế kỷ tồn tại, nơi đây trở thành chứng nhân cho quá trình lao động, sáng tạo của nhiều thế hệ; đồng thời, đặt ra yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị di sản công nghiệp trong bối cảnh phát triển hiện nay.

Ký ức một vùng đất gắn đời mình với cây chè

Xứ chè B’Lao từ lâu đã được nhắc đến như “thủ phủ chè” của Lâm Đồng. Nhưng trước khi trở thành vùng sản xuất chè quy mô lớn, nơi đây đã trải qua một hành trình dài, bắt đầu từ những năm cuối thập niên 20 của thế kỷ XX, khi người Pháp đưa cây chè lên cao nguyên B’Lao để khảo nghiệm thổ nhưỡng và khí hậu.

Năm 1927, Nhà máy Chè B’Lao được hình thành, đánh dấu mốc quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa ngành chè tại Lâm Đồng.

Chi tiết bánh răng, trục máy đã nhuốm màu thời gian

Gần 100 năm tồn tại, nhà máy đã đi qua nhiều giai đoạn lịch sử. Mỗi giai đoạn đều để lại dấu vết không chỉ trên máy móc, nhà xưởng, mà còn trong ký ức của nhiều thế hệ người làm chè.

Ngày nay, khi không còn vận hành sản xuất, không gian ấy được gìn giữ, trở thành bảo tàng. Điều đáng quý là bảo tàng không được “làm mới” theo cách cắt rời quá khứ, mà giữ gần như nguyên trạng kết cấu nhà xưởng, hệ thống máy móc và dây chuyền chế biến.

Bảo tàng Chè cổ 1927 không chỉ là điểm tham quan, mà là không gian giáo dục di sản, góp phần kể tiếp câu chuyện ngành Chè Lâm Đồng trong đời sống đương đại

Những bức tường cũ, những hành lang dài, những trục máy đồ sộ vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về một thời lao động công nghiệp gắn bó mật thiết với đời sống người dân Bảo Lộc.

Không ít du khách trẻ khi bước vào không gian này đã bất ngờ trước chiều sâu lịch sử của ngành Chè. Nguyễn Nhật Minh, một du khách trẻ đến từ TP. Hồ Chí Minh, chia sẻ: “Em từng nghĩ chè chỉ là thức uống quen thuộc hằng ngày. Nhưng khi tận mắt thấy những cỗ máy gần trăm năm tuổi và nghe câu chuyện về nhà máy sản xuất chè, em mới hiểu đằng sau mỗi chén trà là cả một lịch sử dài và rất nhiều công sức của con người đã chế biến và gìn giữ”.

Du khách trẻ tham quan bảo tàng, tìm hiểu chiều sâu lịch sử phía sau mỗi chén trà quen thuộc

Với nhiều công nhân chè năm xưa, nơi đây là một phần ký ức không thể tách rời. Còn với thế hệ trẻ hôm nay, bảo tàng mở ra cánh cửa để hiểu rằng cây chè không chỉ là sản phẩm nông nghiệp, mà là nền tảng hình thành bản sắc kinh tế - văn hóa của vùng đất phía Nam Lâm Đồng.

Gìn giữ linh hồn ngành Chè Lâm Đồng

Giá trị cốt lõi của Bảo tàng Chè cổ 1927 nằm ở chỗ nơi đây bảo tồn được quy trình chế biến chè truyền thống một cách trọn vẹn và chân thực.

Những cỗ máy gần trăm năm tuổi là chứng nhân thầm lặng của các giai đoạn thăng trầm ngành Chè B’Lao

Từ khâu tiếp nhận lá chè tươi, làm héo, vò, oxy hóa, sấy khô cho đến phân loại thành phẩm, mỗi bước đều phản ánh tư duy sản xuất của một thời kỳ, khi công nghiệp chè bắt đầu định hình tại cao nguyên Lâm Đồng.

Du khách Nguyễn Đức Lệnh chia sẻ cảm nhận khi tham quan, tìm hiểu không gian trưng bày và quy trình chế biến tại Bảo tàng Chè cổ 1927

“Vào thời điểm đó, khi mà kỹ thuật còn dựa nhiều vào kinh nghiệm, vào cảm nhận của người thợ thì chất lượng trà được quyết định không chỉ bằng máy móc, mà bằng sự am hiểu và tỉ mỉ của người công nhân”, ông Nguyễn Đình Thọ, người làm chè lâu năm kể chuyện.

Chính sự hiện diện đầy đủ của quy trình ấy đã khiến Bảo tàng Chè cổ 1927 vượt ra khỏi vai trò trưng bày đơn thuần, trở thành nơi lưu giữ “linh hồn nghề chè”.

Ở đó có tri thức nghề truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, có nhịp lao động công nghiệp hòa cùng nhịp sinh trưởng của cây chè, có mối quan hệ bền chặt giữa con người và thiên nhiên.

Không gian trưng bày tranh, ảnh tư liệu giúp du khách hình dung rõ hơn lịch sử hình thành và phát triển của ngành Chè Lâm Đồng

Với những người đã từng gắn bó với cây chè nhiều năm, không gian bảo tàng gợi lại cả một thời lao động vất vả nhưng đầy tự hào.

Ông Trần Văn Hòa, du khách địa phương, bày tỏ: “Tôi từng làm trong ngành Chè nên khi tham quan nhà máy chè cổ này, cảm giác rất gần gũi. Mỗi cỗ máy, mỗi công đoạn đều cho thấy sự công phu và kỷ luật của nghề chè ngày trước. Giữ được không gian này là giữ lại cả một thời kỳ lao động đáng trân trọng”.

Trong bối cảnh phát triển hiện nay, khi các địa phương trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đang định hướng xây dựng mô hình kinh tế xanh, du lịch bền vững gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa thì Bảo tàng Chè cổ 1927 không chỉ đơn thuần là một điểm tham quan, mà mang ý nghĩa của một công trình lưu giữ ký ức và thời gian của ngành Chè.

Du khách Hà Quốc Tuấn bày tỏ kỳ vọng các điểm tham quan quanh vườn chè tiếp tục được đầu tư, phát huy giá trị, trở thành điểm nhấn trong phát triển du lịch xanh gắn với ngành Chè Bảo Lộc

Việc gìn giữ nguyên trạng nhà xưởng, máy móc, quy trình sản xuất cổ không đối lập với phát triển, mà ngược lại, tạo nên giá trị khác biệt - nơi lịch sử, nghề nghiệp và sáng tạo đương đại có thể cùng tồn tại.

Khi được đầu tư và khai thác đúng hướng, Bảo tàng không chỉ là điểm tham quan, mà còn trở thành không gian giáo dục di sản, nơi kể câu chuyện ngành Chè bằng ngôn ngữ của hôm nay.

Ở đó, ký ức không chỉ để nhớ, mà để tiếp nối; di sản không chỉ để bảo tồn, mà để lan tỏa giá trị, góp phần nâng tầm thương hiệu chè Lâm Đồng trong đời sống đương đại hôm nay.