Làng nghề truyền thống sôi động vào mùa cao điểm

3 giờ trướcBài gốc

Đặc sản trứ danh của Đồng Tháp

Công nhân thực hiện công đoạn gói nem.

Nghề làm nem hình thành và phát triển từ lâu ở xã Tân Thành và thị trấn Lai Vung, thuộc huyện Lai Vung cũ (nay là xã Lai Vung, xã Hòa Long, tỉnh Đồng Tháp). Với hương vị thơm ngon cùng sự tiện dụng, nem Lai Vung là một trong những đặc sản trứ danh của Đồng Tháp và tiêu thụ mạnh trong dịp Tết Nguyên đán.

Nem là món ăn ngon, có thể bảo quản trong thời gian khá dài, tiện dụng, thường được nhiều gia đình ở miền Tây Nam Bộ chọn mua để dùng và đãi khách trong những ngày Tết đến, Xuân về. Đặc sản nem Lai Vung tiêu thụ quanh năm nhưng trong dịp cận Tết như hiện nay, nem tiêu thụ mạnh, tăng gấp 2 - 3 lần so với ngày thường. Vì vậy, các cơ sở sản xuất nem Lai Vung tăng công suất hoạt động nhằm đảm bảo số lượng hàng cung ứng cho thị trường.

Nhiều cơ sở sản xuất nem Lai Vung đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại nhằm tăng năng suất lao động và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Những ngày này, tại cơ sở sản xuất nem Hoàng Khánh có gần 30 công nhân tất bật thực hiện những công việc làm nem như: chuẩn bị và sơ chế nguyên liệu, phụ liệu; phối trộn nem, ủ nem; bao gói; bảo quản nem thành phẩm…

Chị Đặng Thị Ngọc Thùy, chủ cơ sở sản xuất nem Hoàng Khánh cho biết, nhiều khách hàng chọn mua nem để dùng và đãi khách trong những ngày Tết sắp đến. Chị rất phấn khởi vì tình hình tiêu thụ nem thuận lợi, tăng gấp đôi so với ngày thường. Đặc biệt, vào ngày cuối tuần, du khách đi du lịch sẵn tiện ghé mua nem nên sản lượng tiêu thụ tăng gấp 3 - 4 lần. Hiện tại, cơ sở sản xuất từ 8.000 - 10.000 sản phẩm mỗi ngày, gồm: nem, bì, chả các loại nhưng chủ yếu là nem.

Công nhân làm nem tại Cơ sở sản xuất nem Út Thẳng (xã Hòa Long, tỉnh Đồng Tháp).

Ông Lê Ngọc Thẳng, chủ cơ sở sản xuất nem Út Thẳng cho hay, cơ sở của ông nằm cạnh Quốc lộ 80 nên nhiều khách du lịch và người đi đường ghé mua nem về sử dụng và làm quà cho người thân. Năm nào cũng vào dịp Tết Nguyên đán, sản phẩm của cơ sở tiêu thụ mạnh, tăng từ 2 - 3 lần so với ngày thường. Bình thường, mỗi ngày, cơ sở sản xuất 5.000 - 7.000 sản phẩm các loại, giờ đây tăng lên 12.000 - 13.000 sản phẩm nên phải thuê thêm gần 10 lao động.

Khách hàng chọn mua nem Lai Vung tại Cơ sở sản xuất nem Út Thẳng (xã Hòa Long, tỉnh Đồng Tháp).

Các cơ sở sản xuất nem đã góp phần tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho hàng trăm lao động địa phương. Chị Bùi Thị Phúc, ấp Tân Hưng, xã Lai Vung cho biết, chị làm việc ở cơ sở sản xuất nem hơn 10 năm qua. Nghề nem sản xuất quanh năm nên công việc và thu nhập của chị ổn định; thời gian gần Tết, làm việc tăng ca thì có thêm tiền để chi tiêu trong gia đình; nơi làm việc gần nhà, tiện việc quán xuyến gia đình, đưa rước các con đi học.

Theo nhiều cơ sở sản xuất nem Lai Vung, hiện nay, tuy thị trường đang hút hàng, sản lượng tiêu thụ tăng so với ngày thường nhưng giá bán nem, bì, chả các loại vẫn ổn định. Nem vẫn bán từ 20.000 - 80.000 đồng/chục (10 chiếc nem), giá bán tùy thuộc vào trọng lượng mỗi chiếc nem và chất lượng nguyên liệu. Những năm trước, từ khoảng 25 tháng Chạp đến Tết Nguyên đán, giá bán các sản phẩm nem, bì, chả sẽ tăng vì nguyên liệu, chủ yếu là thịt lợn có giá bán cao hơn.

Công nhân làm nem tại Cơ sở sản xuất nem Hoàng Khánh (xã Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp).

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp, nghề làm nem Lai Vung hình thành, phát triển hơn 60 năm qua. Tuy trải qua nhiều thăng trầm nhưng nghề truyền thống này vẫn tồn tại và phát triển. Nếu ban đầu chỉ có một vài hộ làm nem thì đến nay, có hơn 20 cơ sở sản xuất nem Lai Vung, với nhiều thương hiệu nổi tiếng như: Út Thẳng, Hoàng Khánh, Giáo Thơ, Thanh Sơn, Cô Hiệp, Thanh Xuân… Mỗi ngày, các cơ sở làm ra hàng trăm nghìn chiếc nem, cung ứng cho thị trường các tỉnh, thành phố trong cả nước với giá trị tổng sản lượng ước đạt hơn 60 tỷ đồng/năm; góp phần tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho khoảng 300 lao động địa phương.

Ruột nem Lai Vung sẽ được gói trong lá chuối.

Nghề làm nem Lai Vung đã được Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và UBND tỉnh Đồng Tháp công nhận là nghề truyền thống. Năm 2012, Sách Kỷ lục Việt Nam ghi nhận nem Lai Vung nằm trong top 10 đặc sản nem, chả nổi tiếng Việt Nam. Đến năm 2013, nem Lai Vung nằm trong top 50 đặc sản quà tặng Việt Nam do Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam công bố.

Nem Lai Vung truyền thống được gói trong lá chuối.

Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của nghề, các cơ sở sản xuất nem Lai Vung không ngừng đầu tư về máy móc, cũng như cơ sở vật chất để cải thiện chất lượng sản phẩm, chú trọng thiết kế bao bì, nhãn mác. Một số cơ sở làm nem Lai Vung đã được cấp Giấy chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao, có mặt trong top những mặt hàng quà tặng đặc sản địa phương. Điển hình như: cơ sở sản xuất nem Út Thẳng có 4 sản phẩm OCOP 4 sao (nem chua Lai Vung, nem chua tỏi ớt, bì ớt và chả lụa); cơ sở sản xuất nem Hoàng Khánh có 3 sản phẩm OCOP 4 sao (nem đòn, nem chua và nem chua quế).

Giữ gìn nghề trống Đọi Tam

Thợ làm trống Đọi Tam thực hiện các công đoạn làm trống.

Nằm dưới chân núi Đọi, làng nghề làm trống Đọi Tam, xã Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình là một trong những nghề thủ công truyền thống lâu đời. Trải qua thăng trầm lịch sử, những người thợ Đọi Tam vẫn bền bỉ giữ nghề, coi việc làm trống không chỉ là kế sinh nhai mà còn là niềm tự hào, là sứ mệnh gìn giữ hồn cốt quê hương.

Theo nghệ nhân Phạm Trí Trong, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất và Kinh doanh trống Đọi Tam, nghề làm trống ở Đọi Tam có lịch sử trên 1.000 năm và cụ tổ nghề Nguyễn Đức Năng (925 - 990). Vào năm 987, khi vua Lê Đại Hành về thúc đẩy phong trào trồng lúa, cụ Nguyễn Đức Năng có mang một cái trống rất to dâng cho nhà vua. Khi vua Lê Đại Hành gõ lên nghe như tiếng sấm nên nhà vua đã phong cụ tổ nghề trồng Đọi Tam là Trạng Sấm.

Điểm đặc biệt của trống Đọi Tam nằm ở kỹ thuật chế tác tinh xảo và quy trình hoàn toàn thủ công. Từ khâu chọn gỗ mít già, phơi sấy tự nhiên, cho đến việc bịt da trâu, da bò và căng trống đều đòi hỏi kinh nghiệm, sự khéo léo và cảm âm tinh tế của người thợ. Mỗi chiếc trống ra đời không chỉ là một sản phẩm vật chất mà còn là kết tinh của thời gian, công sức và tâm huyết. Chính vì vậy, trống Đọi Tam có âm thanh vang, trầm, chắc và bền, được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng.

Thợ làm trống Đọi Tam thực hiện các công đoạn làm trống.

Hiện nay làng nghề Trống Đọi Tam có hơn 50 xưởng sản xuất với hơn 600 người làm nghề, giải quyết việc làm thường xuyên cho 500 lao động với thu nhập trung bình từ 100 -200 triệu đồng/người/năm. Năm 2007, làng trống Đọi Tam được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam trao Bằng khen “Làng nghề tiêu biểu Việt Nam". Năm 2013, Hiệp hội Sản xuất và kinh doanh trống Đọi Tam được thành lập với 110 thành viên. Ngoài mặt hàng chủ đạo là trống, các nghệ nhân, thợ giỏi của làng nghề còn mạnh dạn tiếp cận công nghệ hiện đại, giúp nâng cao năng suất, chất lượng, mẫu mã, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng

Anh Đinh Văn Hải ở xưởng sản xuất trống Đọi Tam cho biết, hiện nay, thợ làm trống Đọi Tam đã sử dụng máy móc, thiết bị tiên tiến vào sản xuất như xẻ các thanh gỗ thành nan trống và đưa lên máy ghép giúp sản phẩm trống Đọi Tam được sản xuất nhanh hơn, đẹp hơn.

Ngoải mặt hàng chủ đạo là trống, các nghệ nhân, thợ giỏi của làng nghề Đọi Tam còn mạnh dạn tiếp cận công nghệ để sản xuất thùng ngâm rượu, bồn tắm, bồn ngâm chân… được nhiều khách hàng ưa chuộng. Hàng năm mỗi xưởng sản xuất tại làng Đọi Tam đưa ra thị trường khoảng từ 300 - 500 sản phẩm các loại.

Nghệ nhân Phạm Trí Trong cho biết, hiện làng nghề trống Đọi Tam có 4 nghệ nhân và 31 thợ giỏi. Điều đáng mừng nhất là đội ngũ trẻ của làng trống Đọi Tam chiếm tới 2/3 số người làm nghề trống Đọi Tam. Đây chính là thế hệ giữ lữa nghề truyền thống của cha ông, giữ gìn bản sắc dân tộc và nâng tầm thương hiệu. Nhiều gia đình vẫn lấy nghề làm trống làm nghề chính và đã có cuộc sống khá giả, sung túc hơn trước.

Công đoạn vẽ trang trí trống.

Để giữ gìn và phát triển nghề trống Đọi Tam, Hiệp hội Sản xuất và kinh doanh trống Đọi Tam sẽ tiếp tục động viên các hộ sản xuất kinh doanh trống Đọi Tam gìn giữ tinh hoa của trống Đọi Tam. Các thành viên nỗ lực thi đua sản xuất, sáng tạo, tiếp cận khoa học kỹ thuật, mở rộng thị trường sản phẩm trống Đọi Tam được vươn xa.

Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình, làng nghề truyền thống trống Đọi Tam là một trong những làng nghề sản xuất kinh doanh hiệu quả. Trong thời gian tới, để giữ gìn làng nghề trên địa bàn, phường Tiên Sơn sẽ chỉ đạo tích cực quảng bá, đưa sản phẩm trống Đọi Tam ra thị trường rộng hơn.

Giữ gìn và phát triển nghề trống Đọi Tam chính là giữ gìn một phần ký ức văn hóa của dân tộc. Tiếng trống ấy không chỉ vang trong lễ hội, đình chùa, trường học mà còn vang trong niềm tự hào về truyền thống lao động sáng tạo của người Việt. Khi mỗi người biết trân trọng, chung tay bảo vệ và lan tỏa giá trị của làng nghề, trống Đọi Tam sẽ còn tiếp tục ngân vang, bền bỉ cùng thời gian và lịch sử.

Bài và ảnh: Nhựt An - Thanh Tuấn (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/lang-nghe-truyen-thong-soi-dong-vao-mua-cao-diem-20260129082001754.htm