Sản phẩm hoa giấy Thanh Tiên (Huế). Ảnh: Hải Âu/TTXVN
Không chỉ các gia đình đặt mua để thờ cúng, trang hoàng bàn thờ tổ tiên, mà hàng loạt quán cà phê, homestay, khu nghỉ dưỡng, điểm du lịch cũng đặt hoa giấy Thanh Tiên để trang trí không gian Tết, tạo nên những góc xuân vừa mộc mạc lại vừa tinh tế.
Một mùa Tết rộn ràng chưa từng có
Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, về làng hoa giấy Thanh Tiên, người ta có cảm giác như bước vào một “xưởng sản xuất mùa xuân” trải dài dọc một đoạn bờ sông Hương. Trong những ngôi nhà rường cổ kính, từ sáng sớm đến đêm khuya, tiếng kéo cắt giấy, tiếng ép cánh hoa thoăn thoắt hòa vào nhau, tạo nên một nhịp lao động rộn ràng chưa từng thấy.
Từ một vật phẩm tín ngưỡng, hoa giấy đang bước ra đời sống đương đại như một sản phẩm văn hóa – thẩm mỹ, mang theo tinh thần Huế đi khắp mọi miền. Nghệ nhân ngày càng mang đến cho người sử dụng và thưởng lãm những cánh hoa ngày càng có hồn.
Trong căn nhà rường đã vài trăm năm tuổi, nghệ nhân Trần Phú (64 tuổi) vẫn miệt mài bên bàn làm hoa từ sáng sớm đến tối mịt. Trước mặt ông là những chồng giấy ngũ sắc – đỏ, vàng, xanh, tím, trắng - được cắt, nhuộm, ép và gắn từng cánh vào thân tre nhỏ, và cả một nhóm bạn trẻ đến từ thủ đô Hà Nội đang trai nghiệm không gian và hơi thở cổ kính của làng nghề.
“Làm hoa giấy không chỉ là ghép hình cho đẹp. Mỗi loại hoa, mỗi màu đều có cái hồn riêng. Tay người làm phải biết điều tiết để hoa có thần thái, không cứng, không vô hồn. Cho nên mỗi cánh hoa đều có hồn của nghệ nhân trong đó” - ông Phú nói.
Nghệ nhân Trần Phú, làng hoa giấy Thanh Tiên, hướng dẫn nhóm bạn trẻ đến từ Hà Nội trải nghiệm làm hoa giấy. Ảnh: Hải Âu/TTXVN
Theo ông Phú, hoa giấy Thanh Tiên có nhiều kiểu dáng và chủng loại: hoa cúc, hoa mai, hoa mẫu đơn, hoa sen… Mỗi loại có kỹ thuật riêng. Đặc biệt, hoa sen - dòng sản phẩm cao cấp nhất - đòi hỏi nhiều công đoạn hơn, từ tạo nhụy, uốn cánh, ghép tầng cho đến phối màu, nên giá trị cũng cao hơn.
Với người làng Thanh Tiên, làm hoa giấy vốn là nghề phụ, không phải nghề chính nuôi sống cả năm. Từ bao đời nay, đây là nghề “mùa mưa - mùa Tết”, những tháng mưa lụt không làm ruộng được thì ngồi trong nhà làm hoa, đến Tết đem bán để có tiền lo bánh chưng, bánh tét, mâm cỗ, hương hoa ngày xuân.
Nghệ nhân Nguyễn Hóa, thôn Thanh Vinh, làng nghề hoa giấy Thanh Tiên, cho biết: “Chưa năm nào làng hoa lại có nhiều đơn đặt hàng như năm nay. Từ Hà Nội, Sài Gòn gọi về đặt liên tục. Hoa bán chạy hơn hẳn. Giá cũng cao gần gấp đôi năm ngoái. Nhờ vào thị trường tốt nên không như mọi năm trước, năm nay nhà của bác làm quanh năm, không nghỉ”.
Con trai ông Hóa, anh Nguyễn Hải đã ngoài 40, là đời thứ 5 trong gia đình theo nghề, đang cặm cụi làm những bông sen giấy. “Hoa sen khó làm hơn các loại khác, nhưng đẹp và có giá trị cao. Năm nay khách chuộng sen nhiều, vì vừa trang trí được, vừa mang ý nghĩa tâm linh” - anh Hải chia sẻ.
Nhưng năm nay, nhờ thị trường mở rộng, hoa bán chạy, nhiều gia đình đã làm hoa quanh năm. “Thu nhập ổn định hơn, đời sống cũng đỡ vất vả hơn,” nghệ nhân Nguyễn Hóa nói.
Giữ lửa cho một làng nghề cổ
Vợ chồng nghệ nhân Nguyễn Hóa, làng nghề hoa giấy Thanh Tiên, đóng hàng giao cho khách ở Hà Nội. Ảnh: Kha Phạm/TTXVN
Làng hoa giấy Thanh Tiên đã tồn tại hơn 300 năm, truyền từ đời này sang đời khác. Gia đình nghệ nhân Trần Phú hiện đã đến đời thứ tư, còn nhà ông Nguyễn Hóa là đời thứ năm. Nhưng theo các nghệ nhân này, vì lịch sử không ghi lại nên thực tế làng nghề có thể còn lâu đời hơn nhiều.
“Giới trẻ bây giờ có nhiều lựa chọn việc làm hơn, nên không phải ai cũng theo nghề. Nhưng cha mẹ còn làm thì con cháu vẫn phụ, rồi có khi lớn lên, không có việc khác lại quay về với nghề của ông bà” - nghệ nhân Nguyễn Hóa cho hay.
Giữ nghề trong thời đại hiện đại hóa vì thế không chỉ là câu chuyện kỹ thuật, mà là bài toán sinh kế. Khi làng nghề trở thành điểm đến trải nghiệm cũng mang đến không khí mới. Những ngày này, Thanh Tiên không chỉ nhộn nhịp người làm hoa, mà còn đông du khách. Một nhóm bạn trẻ từ Hà Nội tìm về làng sau khi xem thông tin trên mạng.
Mai Anh, một bạn trong nhóm, chia sẻ: “Đến đây cảm xúc rất khác. Làng cổ, thanh bình, được ngồi làm hoa giấy như hồi bé làm thủ công ở nhà. Các nghệ nhân rất nhiệt tình, chỉ từng chút một. Thật sự là một trải nghiệm đầy bản sắc và thú vị”.
Nhóm bạn trẻ đến từ Hà Nội trải nghiệm làm hoa giấy tại làng nghề Thanh Tiên. Ảnh: Hải Âu/TTXVN
Sự kết hợp giữa làng nghề - trải nghiệm - du lịch đang mở ra một hướng đi mới cho Thanh Tiên. Chủ tịch UBND xã Dương Nỗ, ông Võ Văn Thịnh cho biết địa phương đang hỗ trợ làng nghề bằng nhiều hình thức, từ kết nối đầu ra, khuyến khích sáng tạo mẫu mã mới đến gắn hoa giấy với du lịch cộng đồng, để người dân có thể sống được bằng nghề.
“Thanh Tiên và nhiều làng nghề khác của Huế, của phường Dương Nỗ, chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ làng nghề phát triển nhiều hơn, mạnh hơn nhưng vẫn giữ đậm bản sắc truyền thống. Chỉ khi giữ bản sắc thì sinh kế của người làng nghề mới ổn định lâu dài và phát triển” - ông Thịnh nói.
Từ bàn thờ gia đình ở một ngôi nhà nhỏ miền Trung, đến quán cà phê giữa Hà Nội, homestay, phố xá vùng Sài Gòn, hay khu nghỉ dưỡng ven biển, những cánh hoa giấy Thanh Tiên đang lặng lẽ mang theo hơi thở Tết Huế đi khắp cả nước. Một làng nghề bên sông Hương, bằng những đôi tay cần mẫn và ký ức trăm năm, đang nở ra mùa xuân theo cách rất riêng.
Hải Âu - Kha Phạm (TTXVN)