Bảo tồn kinh lá buông

2 giờ trướcBài gốc

Hòa thượng Chau Ty luôn nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị của kinh lá buông cho thế hệ mai sau. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Sức sống... kinh lá buông

Hòa thượng Chau Ty - Trụ trì chùa Soài So Tum Nớp (chùa Soài So mới), xã Tri Tôn, hiện là Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam dành cả đời để bảo tồn kinh lá buông - một loại “sách cổ” quý giá được lưu truyền qua hàng ngàn năm của đồng bào Khmer. Sự ra đời của kinh lá buông bắt nguồn khi giấy viết còn chưa phổ biến. Thuở xưa, đồng bào Khmer lựa chọn một loại vật liệu từ thiên nhiên có khả năng kháng lại sự khắc nghiệt của thời gian để lưu truyền giáo pháp.

Hòa thượng Chau Ty chia sẻ, lá buông được ưu tiên lựa chọn để khắc kinh nằm ở cấu tạo vật lý đặc biệt của nó. Lá buông có cấu trúc 3 lớp sơ đan xen cực kỳ bền chặt: Lớp trên, lớp dưới và sơ ngang. Chính cấu tạo đa lớp này tạo nên độ dẻo dai, dù được phơi khô giòn, lá buông vẫn không bị đứt lìa khi bẻ cong mà chỉ xuất hiện vết nứt nhờ các sợi sơ giữ lại. Để có được những bản kinh hoàn hảo, người khắc phải tìm mua những lá lớn từ các cây buông trưởng thành cao trên 3m, thường phải đặt mua từ Vương quốc Campuchia.

Trong đời sống của đồng bào Khmer, kinh lá buông được xem là “báu vật” có giá trị đặc biệt. Nội dung của kinh bao quát từ giáo lý sâu xa của đức Phật, luật tạng cho đến những triết lý nhân sinh, ca dao, tục ngữ và cách đối nhân xử thế. Những bản kinh này xuất hiện trong mọi sự kiện quan trọng của đời người, từ các lễ hội vui tươi cho đến các nghi thức tang lễ buồn đau, định hướng đạo đức và lối sống cho đồng bào Khmer. “Việc đọc và nghe kinh lá buông giúp bà con tìm thấy sự bình an trong tâm hồn, thắt chặt tình đoàn kết và giữ gìn bản sắc dân tộc. Đối với đồng bào Khmer, kinh lá buông chính là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, là báu vật tâm linh vô giá cần được bảo tồn và trân trọng”, Hòa thượng Chau Ty từ tốn chia sẻ.

Nỗ lực bảo tồn

Hòa thượng Chau Ty - người đã được công nhận với các danh hiệu cao quý như Nghệ nhân nhân dân và Nghệ nhân ưu tú vì “đã có nhiều cống hiến xuất sắc trong gìn giữ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể của dân tộc” cho rằng, nghệ thuật khắc kinh lá buông đang đối mặt với nguy cơ thất truyền khi số lượng nghệ nhân am tường kỹ thuật này không còn nhiều. Dù vậy, thách thức lớn nhất vẫn là giới trẻ ngày nay hầu như không còn mặn mà. Trước thực trạng đó, các cơ quan chức năng như Sở Văn hóa và Thể thao phối hợp cùng Hòa thượng Chau Ty và các nghệ nhân gạo cội tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng cơ bản để truyền nghề cho những người tâm huyết.

Quy trình khắc chữ đòi hỏi sự tỉ mỉ tuyệt đối, nghệ nhân sử dụng một loại kim khắc tự chế để khắc chữ lên cả 2 mặt lá sao cho nét chữ hiện rõ mà không làm thủng lá. Sau khi khắc, một hỗn hợp gồm: Than mịn pha với dầu chai và dầu lửa sẽ được chà lên bề mặt để màu đen của than thấm vào các vết khắc. Cuối cùng, nghệ nhân dùng dầu lửa lau sạch bề mặt, chà nhám cho đồng đều và xỏ dây liên kết các lá kinh thành một bộ hoàn chỉnh.

Khắc kinh lá buông không chỉ đòi hỏi kỹ năng tay nghề mà còn yêu cầu khắt khe về phẩm chất đạo đức. Người học phải có sự kiên trì mãnh liệt, tâm thế tĩnh tại và am hiểu sâu sắc giáo lý đức Phật để tránh những sai sót về mặt nội dung. Công việc này đòi hỏi sự tập trung cao độ, vì thế việc khắc kinh lá buông “kén” người.

Trong các hoạt động Phật sự tại chùa, kinh lá buông đang dần được ưu tiên sử dụng để thuyết pháp thay vì các loại sách giấy thông thường. Việc này không chỉ nhằm khơi gợi lòng yêu thích của phật tử mà còn giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về tầm quan trọng và nét đẹp văn hóa đặc trưng của loại kinh này.

Theo anh Kim Som Ry Thi (sinh năm 1989), ngụ xã Tri Tôn, truyền nhân khắc kinh lá buông của Hòa thượng Chau Ty, tuy có giá trị tinh thần to lớn, nhưng về mặt kinh tế, việc khắc kinh lại gặp nhiều khó khăn. Nếu như sách in hiện đại có thể sản xuất hàng ngàn cuốn trong thời gian ngắn, thì một bộ kinh lá buông khắc thủ công có khi mất nhiều tuần vẫn chưa hoàn thiện. Do thu nhập từ nghề không cao, các nghệ nhân thường phải làm thêm các công việc khác để có kinh phí nuôi dưỡng đam mê và duy trì nghề truyền thống.

PHƯƠNG LAN

Nguồn An Giang : https://baoangiang.com.vn/bao-ton-kinh-la-buong-a484698.html