Bắt đầu kiểm định khí thải xe máy ngay trong năm nay, người dân cần chuẩn bị gì?

3 giờ trướcBài gốc

Chuẩn bị thế nào cho hơn 70 triệu phương tiện?

Thông tư 92/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ có hiệu lực ngày 30/6/2026, áp dụng quy chuẩn khí thải cho mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông.

Đây là yêu cầu cấp bách để giảm ô nhiễm môi trường, góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam tại Hội nghị các Bên tham gia Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu lần thứ 26 diễn ra vào năm 2021 (gọi tắt là Cop 26). Vấn đề đặt ra là với hơn 70 triệu xe, công tác chuẩn bị cần được triển khai như thế nào để đảm bảo tiến độ và giảm xáo trộn không đáng có?

Sử dụng chiếc xe máy làm phương tiện mưu sinh hơn 10 năm, ông Nguyễn Văn Đạt (ở Hai Bà Trưng, Hà Nội) cũng thấm thía mỗi khi xe “dở chứng” hỏng giữa đường. Dù ủng hộ phương án áp dụng quy chuẩn khí thải với mô tô, xe máy đang lưu thông, song ông Đạt chia sẻ, vẫn sửa chữa để sử dụng tiếp, chứ chưa thay mới.

"Xe máy của chúng tôi sau vài ba năm sử dụng nó có đi xuống, nhưng chúng tôi bây giờ không có điều kiện, nếu kiểm tra khí thải thì càng phải sửa chữa để chạy thôi, không thể bỏ được", ông Đạt cho biết.

Một số người tham gia giao thông cũng bày tỏ đồng tình với việc kiểm soát khí thải mô tô, xe gắn máy để góp phần giảm ô nhiễm không khí. Một người dân cho biết: "Tôi rất ủng hộ, bởi vì nhiều khi đi ra ngoài đường bô xe người ta cứ thải ra khói, rất khó chịu, cũng ảnh hưởng tới môi trường nên việc kiểm soát khí thải xe máy nếu hực hiện được thì tốt. Tuy nhiên đa số mọi người đều sử dụng xe máy làm phương tiện đi lại chính. Nếu đã quy định thì người dân sẽ thực hiện, nhưng cần có lộ trình dần dần để mọi người chuẩn bị".

Người tham gia giao thông bày tỏ đồng tình với việc kiểm soát khí thải mô tô, xe gắn máy để góp phần giảm ô nhiễm không khí.

Như chúng tôi đã thông tin, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Thông tư 92. Theo đó, từ 30/6/2026 sẽ áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Về lộ trình áp dụng sẽ thực hiện theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

Theo tính toán của các chuyên gia, việc kiểm định khí thải mô tô, xe máy mất khoảng 7-10 phút, và các cơ sở sửa chữa mô tô, xe gắn máy hoàn toàn có thể thực hiện được quy trình này, nếu đáp ứng được các điều kiện đặt ra. Mặc dù vậy, với số lượng mô tô, xe gắn máy tại Hà Nội có khoảng 6,5 triệu xe máy, TP HCM sau sáp nhập có hơn 11 triệu xe. Nếu mỗi xe cần trung bình 7 phút để đo khí thải, thì Hà Nội phải có khoảng 500 cơ sở kiểm định và TP HCM cần tới 800 cơ sở, trong khi hiện cả hai địa phương mới có khoảng 70 trung tâm đăng kiểm ô tô.

Theo tin từ Cục Đăng kiểm Việt Nam, để chuẩn bị cho việc áp dụng quy chuẩn khí thải vởi mô tô, xe gắn máy từ 30/6 tới, quyết định của Thủ tướng Chính phủ để phân công nhiệm vụ cho các Bộ, ngành, địa phương. Về phía Cục Đăng kiểm, để chủ động nguồn nhân lực và cơ sở hạ tầng, bên cạnh nâng cấp các trung tâm đăng kiểm có sẵn, Cục cũng phối hợp với các nhà sản xuất, nhập khẩu mô tô, xe gắn máy rà soát, nâng cấp hệ thống đại lý và các trung tâm sửa chữa, để sẵn sàng cho việc kiểm định khí thải xe máy. Đồng thời, Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng dự kiến triển khai thêm các trạm kiểm định lưu động để hỗ trợ người dân ở các khu công nghiệp, các khu vực vùng sâu, vùng xa.

Ông Chu Mạnh Hùng, Nguyên Vụ trưởng Vụ KH-CN và Môi trường, Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng), để thực hiện việc kiểm tra khí thải mô tô, xe gắn máy, các cơ quan liên quan phải triển khai rốt ráo mới kịp tiến độ, đặc biệt trong đó, cần phân loại phương tiện để thực hiện, ưu tiên kiểm định với xe đã sử dụng lâu năm.

"Không nên có tham vọng kiểm tra một lúc hết 70 triệu xe máy, chứ mấy trăm trung tâm đăng hiểm hiện nay thì không thể đáp ứng hết được, phải xã hội hóa, phân cấp ra", ông Hùng nhấn mạnh.

Theo tính toán của các chuyên gia, việc kiểm định khí thải mô tô, xe máy mất khoảng 7-10 phút, và các cơ sở sửa chữa mô tô, xe gắn máy có thể thực hiện được nếu đáp ứng được các điều kiện

Ông Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam cũng phân tích, bên cạnh việc chuẩn bị các cơ sở kiểm định, cần có lộ trình cụ thể với từng loại phương tiện, từng địa phương. Quy chuẩn có rồi, nhưng áp dụng như thế nào thì lại tùy thuộc vào lộ trình cho phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Trước khi ra lộ trình như thế thì người ta phải chuẩn bị rất nhiều việc khác, ví dụ áp dụng địa bàn nảo trước, xe máy nào trước và vì thế cũng mong lộ trình, quy định đó của Chính phủ được ban hành sớm.

Theo Th.S Đinh Trọng Khang, Phó Giám đốc Viện chuyên ngành Môi trường, Viện KHCN GTVT (Bộ Xây dựng), trước mắt nên áp dụng việc kiểm định khí thải với mô tô, xe gắn máy sử dụng trên 5 năm, đồng thời nên giao cho các địa phương chủ động kế hoạch thực hiện.

"Có thể giao cho từng địa phương để người ta xây dựng kế hoạch cho phù hợp với sự phát triển của địa phương. Đồng thời người ta cũng nghiên cứu kỹ các đối tượng sẽ thực hiện trên địa bàn để đề xuất các đối tượng để làm sao vừa đạt được mục tiêu giảm ô nhiễm không khí, vừa không ảnh hưởng quá lớn đến xã hội", TS Khang đề xuất.

Cần một lộ trình cụ thể và khoa học

Chỉ còn vài tháng nữa, quy chuẩn khí thải với mô tô, xe gắn máy đang lưu hành sẽ được áp dụng. Bởi vậy, dư luận rất mong đợi, lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải này sớm được ban hành, để các Bộ, ngành, địa phương chủ động kế hoạch thực hiện, người dân có sự chủ động chuẩn bị để đáp ứng.

Việc áp dụng quy chuẩn khí thải đối với mô tô, xe gắn máy đang lưu hành, với mốc bắt buộc từ ngày 30/6/2026 tới, là bước đi tất yếu trong lộ trình kiểm soát ô nhiễm không khí và phát triển giao thông bền vững. Mốc thời gian cũng cho thấy quyết tâm rất cao, tinh thần hành động rất quyết liệt của Chính phủ triển khai động bộ nhiều giải pháp để giảm phát thải, thực hiện cam kết tại Cop 26.

Thời điểm áp dụng bắt buộc từ ngày 30/6/2026 cũng đặt ra yêu cầu cấp bách về một cách tiếp cận bài bản, minh bạch và khả thi về lộ trình áp dụng. Trong bối cảnh xe máy vẫn là phương tiện chủ đạo của đại bộ phận người dân, nếu không có lộ trình thực hiện rõ ràng, chính sách dù đúng cũng rất dễ rơi vào tình trạng lúng túng khi triển khai và gây ra những xáo trộn không đáng có.

Trước hết, cần nhìn nhận việc kiểm soát khí thải xe mô tô, xe gắn máy là một quá trình dài hơi, không thể làm theo cách “đến hẹn là áp dụng”. Lộ trình ở đây không chỉ là mốc thời gian 30/6/2026, mà phải bao gồm các giai đoạn chuẩn bị trước đó và các bước chuyển tiếp sau khi quy chuẩn có hiệu lực. Trong giai đoạn tiền đề, từ nay đến trước thời điểm bắt buộc, cần ưu tiên hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thử nghiệm mô hình kiểm định, đánh giá tác động xã hội và chuẩn bị đầy đủ các điều kiện kỹ thuật. Nếu không thực hiện thận trọng, kỹ lưỡng yêu cầu này, nguy cơ ách tắc, quá tải hoàn toàn có thể xảy ra.

Một lộ trình hợp lý cũng phải tính đến sự khác biệt rất lớn giữa các nhóm phương tiện. Xe mới, xe sử dụng công nghệ hiện đại không thể bị đặt chung với xe cũ đã lưu hành hàng chục năm. Do đó, việc áp dụng quy chuẩn khí thải cần được áp dụng theo các “bậc thang”, gắn với niên hạn sử dụng, dung tích xi-lanh, thậm chí theo khu vực đô thị – nông thôn. Khi lộ trình được thiết kế theo hướng phân tầng, người dân có thời gian thích ứng, còn cơ quan quản lý tránh được cú sốc chính sách.

Chỉ khi lộ trình được xác lập rõ ràng, trách nhiệm của các bộ, ngành mới có cơ sở để phân công cụ thể. Trong đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phải đóng vai trò đầu mối về quy chuẩn, tiêu chuẩn và đánh giá môi trường, bảo đảm các mức khí thải đưa ra vừa đáp ứng yêu cầu cải thiện chất lượng không khí, vừa phù hợp điều kiện kinh tế – xã hội. Bộ này cũng cần chịu trách nhiệm công bố thông tin, số liệu khoa học để người dân hiểu rằng việc kiểm soát khí thải không phải là mệnh lệnh hành chính đơn thuần, mà là yêu cầu xuất phát từ thực tiễn ô nhiễm, đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước và vì sự an toàn, khỏe mạnh của mỗi người dân.

Bộ Xây dựng chỉ có thể chủ động khi lộ trình đã rõ. Trên cơ sở đó mới có thể chủ động kế hoạch phát triển hệ thống kiểm định khí thải cho mô tô, xe gắn máy, từ đào tạo nhân lực, đầu tư thiết bị đến ban hành quy trình kiểm tra, giám sát. Nếu lộ trình chưa rõ ràng, việc chuẩn bị sẽ mang tính bị động, khó tránh tình trạng “nước đến chân mới nhảy”.

Về phía Bộ Tài chính, lộ trình là căn cứ để thiết kế các chính sách kinh tế đi kèm. Việc miễn, giảm thuế, phí, hỗ trợ đổi xe cũ, hay ưu đãi cho phương tiện sạch đều cần được tính toán theo từng giai đoạn. Không có lộ trình, các chính sách hỗ trợ sẽ thiếu trọng tâm, dàn trải và kém hiệu quả. Ngược lại, một lộ trình rõ ràng sẽ giúp nguồn lực tài chính được phân bổ đúng thời điểm, đúng đối tượng.

Các bộ như Công thương, Khoa học và Công nghệ cũng chỉ thực sự vào cuộc hiệu quả khi đã rõ “đường đi” của chính sách. Doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe máy, phụ tùng và nhiên liệu cần thời gian để điều chỉnh công nghệ, đầu tư dây chuyền, phát triển sản phẩm mới. Lộ trình càng rõ, doanh nghiệp càng chủ động, giảm thiểu rủi ro và chi phí xã hội.

Ở cấp địa phương, lộ trình chính là cơ sở để xây dựng kế hoạch hành động cụ thể. Mỗi địa phương có đặc thù riêng về mật độ xe máy, mức độ ô nhiễm và hạ tầng kỹ thuật. Khi nắm rõ các giai đoạn triển khai, chính quyền địa phương sẽ chủ động bố trí cơ sở kiểm định, tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn người dân và phối hợp với các lực lượng chức năng trong kiểm tra, giám sát, giảm thiểu nguy cơ quá tải và tác động xã hội không đáng có.

Từ nay đến 30/6/2026, quãng thời gian còn lại không dài, nhưng đủ để làm tốt nếu có một lộ trình thực hiện khoa học và minh bạch. Kiểm soát khí thải mô tô, xe gắn máy là mục tiêu đúng đắn, song chỉ có thể đi vào cuộc sống khi từng bước đi được tính toán kỹ lưỡng. Lộ trình rõ ràng không chỉ là “bản đồ” cho chính sách, mà còn là cam kết trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong việc bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Quách Đồng/VOV Giao thông

Nguồn VOV : https://vov.vn/xa-hoi/bat-dau-kiem-dinh-khi-thai-xe-may-ngay-trong-nam-nay-nguoi-dan-can-chuan-bi-gi-post1261519.vov